علی مصفا کیست؟ بیوگرافی، فیلم‌ها و زندگی مشترک با لیلا حاتمی

آخرین به‌روزرسانی: ۳۰ مهر ۱۴۰۵

علی مصفا بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده‌ای است که از اوایل دهه ۱۳۷۰ با فیلم‌های داریوش مهرجویی شناخته شد و بعدها با «پله آخر» و «گذشته» به جشنواره‌های خارجی هم رسید. او در سریال تاکسی مشاور هنری است و در قسمت اول، «درخت سیب»، هم بازی می‌کند.

علی مصفا در یک نگاه

• تاریخ تولد: آذر ۱۳۴۵ (۱ دسامبر ۱۹۶۶)
• زادگاه: تهران
• پدر و مادر: مظاهر مصفا، شاعر و استاد ادبیات دانشگاه تهران، و امیربانو کریمی، استاد ادبیات فارسی همان دانشگاه
• تحصیلات: مهندسی عمران در دانشگاه تهران
• اولین فیلم: «امید» به کارگردانی حبیب کاوش (۱۹۹۱)
• آثار کارگردانی: «سیمای زنی در دوردست» و «پله آخر»
• همسر: لیلا حاتمی، بازیگر سینما؛ دو فرزند به نام‌های مانی و عسل دارند

پسری از خانواده‌ای اهل شعر

مصفا در خانه‌ای بزرگ شد که ادبیات فارسی کار روزمره‌اش بود. پدرش، مظاهر مصفا، شاعر و ویراستار متون ادبی بود و در دانشگاه تهران درس می‌داد؛ مادرش، امیربانو کریمی، هم استاد ادبیات فارسی بود و دختر امیری فیروزکوهی، شاعر نام‌آشنای غزل. مظاهر مصفا آبان ۱۳۹۸ در ۸۷ سالگی درگذشت.

با این پیشینه، شاید انتظار می‌رفت پسر خانواده سراغ ادبیات برود، اما او مهندسی عمران خواند. علاقه به شعر البته جای دیگری سر باز کرد: یکی از اولین کارهای کارگردانی‌اش، مستند «فریب شعر» در سال ۱۹۹۶ بود.

از «امید» تا فیلم‌های مهرجویی

اولین بار سال ۱۹۹۱ در فیلم «امید» جلوی دوربین رفت. چند سال بعد، «پری» داریوش مهرجویی، اقتباسی آزاد از سلینجر، او را به چهره‌ای شناخته‌شده تبدیل کرد و جایزه بازیگری جشنواره فیلم فجر را برایش آورد. همکاری با مهرجویی به همین فیلم محدود نماند؛ «لیلا»، «دختردایی گمشده»، «میکس»، «آسمان محبوب» و «لامینور» هم در کارنامه مشترک آن‌هاست.

«لیلا» فیلم مهمی در زندگی شخصی‌اش هم بود. او در این فیلم مقابل لیلا حاتمی بازی کرد و کمی بعد این دو ازدواج کردند. حاتمی، دختر علی حاتمی و زری خوشکام، بعدها در هر دو فیلم بلندی که مصفا ساخت هم بازی کرد.

پشت دوربین: «سیمای زنی در دوردست» و «پله آخر»

مصفا کارگردانی را از اوایل دهه هفتاد با فیلم کوتاه شروع کرده بود، اما اولین فیلم بلندش، «سیمای زنی در دوردست»، سال ۲۰۰۵ ساخته شد. این فیلم جایزه تماشاگران جشنواره فیلم‌های ایرانی شیکاگو را گرفت و در کارلووی واری نامزد گوی بلورین شد.

«پله آخر» (۲۰۱۲) موفقیت بیشتری داشت. مصفا این فیلم را خودش تهیه کرد و برایش جایزه فیپرشی منتقدان بین‌المللی جشنواره کارلووی واری را گرفت. فیلم در جشنواره فجر هم سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه اقتباسی را برد.

از آن به بعد، نام او بیشتر به‌عنوان تهیه‌کننده یا تهیه‌کننده مشترک دیده شد؛ از «در دنیای تو ساعت چند است؟» تا «یلدا»ی مسعود بخشی که سال ۲۰۲۰ جایزه بزرگ هیئت داوران ساندنس را گرفت.

بازیگری با فرهادی، حقیقی و صحت

مخاطب جهانی مصفا را بیشتر با «گذشته» اصغر فرهادی (۲۰۱۳) می‌شناسد؛ فیلمی فرانسوی‌زبان که در آن نقش احمد را بازی کرد. در سال‌های بعد کارنامه‌اش متنوع ماند: «وارونگی» بهنام بهزادی، «خوک» مانی حقیقی و «جهان با من برقص» سروش صحت. برای «آسمان محبوب» و «جهان با من برقص» دیپلم افتخار بهترین بازیگر مرد جشنواره فجر را گرفت. بازی‌اش معمولاً کم‌حرف و درونی است؛ کمتر پیش می‌آید که نقشی را با اغراق جلو ببرد.

مهم‌ترین آثار علی مصفا

علی مصفا در سریال تاکسی

مصفا در «تاکسی» دو نقش دارد: مشاور هنری سریال است و در قسمت اول، «درخت سیب»، کنار نیما شعبان‌نژاد، مریم ماهور و محمدرضا صولتی بازی می‌کند. سریال را سروش صحت و ایمان صفایی بر اساس کتاب «تاکسی‌سواری» صحت نوشته‌اند و حسن نوری کارگردانش است. دوازده قسمت آن از ۲۹ مهر ۱۴۰۵، دوشنبه‌ها و چهارشنبه‌ها، در پلتفرم شیدا منتشر می‌شود؛ معرفی کامل را در صفحه بازیگران سریال تاکسی ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

علی مصفا چند سال دارد؟

او متولد آذر ۱۳۴۵ (۱ دسامبر ۱۹۶۶) است؛ یعنی در مهر ۱۴۰۵، ۵۹ سال دارد و آذر امسال ۶۰ ساله می‌شود.

همسر علی مصفا کیست؟

همسرش لیلا حاتمی، بازیگر سینما و دختر علی حاتمی، است. این دو در فیلم «لیلا» هم‌بازی بودند و دو فرزند به نام‌های مانی و عسل دارند.

پدر علی مصفا کیست؟

مظاهر مصفا، شاعر و استاد ادبیات فارسی دانشگاه تهران که سال ۱۳۹۸ درگذشت.

اولین فیلم علی مصفا چه بود؟

«امید» به کارگردانی حبیب کاوش در سال ۱۹۹۱؛ اما شهرتش با «پری» داریوش مهرجویی آغاز شد.