ماجرای آیفون دریایی چیست؟ واقعیت، شایعه و هشدار پلیس فتا

این روزها عبارت «آیفون دریایی» همه‌جا دیده می‌شود: از ویدیوهای پربازدیدی که ظاهراً قایق‌هایی را در حال جمع کردن جعبه‌های آیفون از آب نشان می‌دهند، تا آگهی‌هایی که آیفون نو را با قیمتی خیلی پایین‌تر از بازار می‌فروشند و می‌گویند «فقط کمی دریایی است». اما ماجرا از کجا شروع شد؟ چقدرش واقعی است و چقدرش شایعه؟ و اگر وسوسه شده‌اید یکی از این گوشی‌ها را بخرید، قبلش چه چیزهایی را باید بدانید؟ در این مطلب همه‌چیز را ساده و بی‌حاشیه توضیح داده‌ایم.

ماجرای آیفون دریایی از کجا شروع شد؟

طبق گزارش‌های منتشرشده، یک کشتی کانتینربر به نام GFS Pride با پرچم سنگاپور، روز ۲۱ مهر ۱۴۰۵ (۱۳ اکتبر ۲۰۲۶) هنگام عبور از تنگه هرمز دچار حادثه شد، آتش گرفت و در نهایت غرق شد. این کشتی ظرفیتی حدود ۲۸۰۰ کانتینر استاندارد داشت و توسط یک شرکت کشتیرانی مستقر در امارات اداره می‌شد.

بعد از این حادثه، تصاویر و ویدیوهایی از کانتینرها و بسته‌های شناور روی آب در شبکه‌های اجتماعی پخش شد و خیلی زود این روایت شکل گرفت که بخشی از بار کشتی، گوشی‌های آیفون ۱۸ و عطرهای گران‌قیمت بوده است. ویدیوهایی هم دست‌به‌دست شد که ظاهراً قایق‌های ماهیگیری را در حال جمع کردن بسته‌ها از آب نشان می‌داد. کمی بعد، آگهی‌هایی با عنوان «آیفون دریایی» در سایت‌ها و کانال‌های خریدوفروش پیدا شد و اسم این ماجرا روی زبان‌ها افتاد.

آیا واقعاً کشتی پر از آیفون بود؟

کوتاه‌ترین جواب این است: تا این لحظه هیچ سند معتبری منتشر نشده که نشان دهد GFS Pride محموله‌ای از گوشی آیفون حمل می‌کرده است. گزارش‌های خبری معتبر جزئیات بار این کشتی را اعلام نکرده‌اند و از روی تصاویر واقعیِ کانتینرهای شناور هم نمی‌شود فهمید داخلشان چیست.

کشتی‌هایی با این اندازه معمولاً بار بسیار متنوعی دارند؛ از قطعات صنعتی و لوازم الکترونیکی تا پوشاک، مواد غذایی و کالاهای بسته‌بندی‌شده. در برخی تصاویری که به نظر می‌رسد واقعاً به همین حادثه مربوط باشند، قایق‌هایی پر از بسته‌های عطر دیده می‌شوند؛ یعنی احتمالاً بخشی از بار کالای مصرفی بوده، اما از همین تصاویر هم نمی‌توان نتیجه گرفت که آیفونی در کار بوده است. کاربران زیادی هم به یک نکته‌ی ساده اشاره کرده‌اند: از میان هزاران کانتینر یک کشتی، این‌که دقیقاً کانتینر آیفون‌ها روی آب بیاید و سالم به دست ماهیگیرها برسد، احتمال بسیار کمی دارد.

ویدیوهای صید آیفون از خلیج فارس واقعی‌اند؟

بخش مهمی از آن‌ها نه. وب‌سایت راستی‌آزمایی «فکت‌نامه» در بررسی‌ای که ۲۴ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرد، به تصاویر و ویدیوهای منتسب به «صید آیفون از خلیج فارس» برچسب «نادرست» زد و اعلام کرد بسیاری از این محتواها با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند. نشانه‌هایی که به آن‌ها اشاره شده:

• حرکت غیرطبیعی گوشی‌ها روی سطح آب
• بی‌حرکت ماندن آدم‌ها روی قایق، در حالی که آب تکان می‌خورد
• تمیزی غیرمنطقی جعبه‌ها بعد از ماندن در دریا
• شکل نامتعارف جعبه‌ها، طرح عجیب دوربین روی بسته‌بندی و نوشته‌های کج و دفرمه

این همان نشانه‌هایی است که در خیلی از تصاویر ساخت هوش مصنوعی می‌بینید. پس قبل از باور کردن یا بازنشر هر ویدیوی وایرال، چند ثانیه با دقت به جزئیاتش نگاه کنید.

هشدار پلیس فتا درباره آیفون‌های دریایی

معاون اجتماعی پلیس فتا درباره‌ی آگهی‌های فروش آیفون‌های ارزان با عنوان «آیفون دریایی» به دو خطر اصلی هشدار داده است:

1. کلاهبرداری: کلاهبرداران با سوءاستفاده از علاقه‌ی مردم به خرید ارزان، آگهی‌های غیرواقعی منتشر می‌کنند، پولی را به اسم بیعانه، هزینه‌ی ارسال یا پیش‌پرداخت می‌گیرند و بعد از واریز، ارتباطشان را با خریدار قطع می‌کنند.
2. خرابی پنهان: حتی اگر گوشی‌هایی از یک محموله‌ی آسیب‌دیده واقعاً وجود داشته باشند، ماندن قطعات الکترونیکی در آب شور و رطوبت شدید می‌تواند باعث خوردگی قطعات داخلی و آسیب به برد، باتری و نمایشگر شود و مشکلاتی ایجاد کند که شاید همان روز اول دیده نشوند.

توصیه‌ی پلیس فتا روشن است: قبل از دیدن و بررسی کالا و احراز هویت فروشنده، هیچ بیعانه یا پیش‌پرداختی ندهید و فریب قیمت‌های خیلی پایین و تبلیغات هیجانی را نخورید.

اگر واقعاً آیفونی از آب پیدا شده باشد، ارزش خرید دارد؟

فرض کنیم یک گوشی واقعی از چنین محموله‌ای به دستتان برسد؛ باز هم چند مشکل جدی وجود دارد:

• آب شور دشمن الکترونیک است: مقاومت آیفون‌ها در برابر آب برای پاشیدن آب یا افتادن کوتاه‌مدت در آب شیرین طراحی شده، نه ماندن طولانی در آب دریا. نمک و رطوبت می‌توانند حتی هفته‌ها بعد باعث خوردگی و خرابی شوند. جعبه و پلاستیک دور گوشی هم ضدآب نیست.
• گارانتی ندارد: آسیب ناشی از مایعات معمولاً تحت پوشش گارانتی نیست و چنین گوشی‌ای هم اصلاً گارانتی معتبر ایرانی ندارد.
• مشکل رجیستری: گوشی‌ای که از مسیر قانونی وارد نشده باشد، در سامانه‌ی رجیستری ثبت نیست و ممکن است بعد از مدتی با سیم‌کارت ایرانی کار نکند. قبل از خرید هر گوشی دست‌دوم یا ارزان، وضعیت رجیستری آن را با شماره‌ی IMEI استعلام کنید. (درباره‌ی هزینه‌ی رجیستری آیفون هم در مطلب هزینه رجیستری آیفون توضیح داده‌ایم.)
• احتمال قفل یا مسدود شدن: در موارد سرقت یا گم شدن محموله، شرکت‌های سازنده و مالکان کالا می‌توانند شماره‌سریال دستگاه‌ها را گزارش کنند. بعضی کاربران هم در شبکه‌های اجتماعی می‌گویند این گوشی‌ها بعد از اتصال به اینترنت قفل می‌شوند؛ ادعایی که درباره‌ی این ماجرای خاص تأیید رسمی نشده، اما ریسکش برای خریدار وجود دارد.
• مالکیت قانونی: کالایی که از بار یک کشتی حادثه‌دیده جمع شده، صاحب قانونی دارد و خرید و فروش آن می‌تواند برای خریدار هم دردسر حقوقی درست کند.

چطور گول آگهی‌های آیفون ارزان را نخوریم؟

• اگر قیمت یک آیفون نو خیلی پایین‌تر از بازار است، احتمال کلاهبرداری یا ایراد پنهان بالاست.
• هرگز قبل از دیدن حضوری گوشی پولی واریز نکنید؛ نه بیعانه، نه «هزینه‌ی پست».
• گوشی را حضوری روشن کنید، IMEI را با جعبه و تنظیمات گوشی تطبیق دهید و وضعیت رجیستری را استعلام کنید.
• به سلامت باتری، صفحه و بلندگو دقت کنید و نشانه‌های رطوبت یا زنگ‌زدگی را در درگاه شارژ و سینی سیم‌کارت بررسی کنید.
• از فروشندگان معتبر با فاکتور و گارانتی مشخص خرید کنید.
• اگر به آگهی یا کلاهبرداری مشکوک شدید، موضوع را به پلیس فتا گزارش دهید.

جمع‌بندی

«آیفون دریایی» بیشتر از آن‌که یک فرصت خرید باشد، ترکیبی از یک حادثه‌ی واقعی دریایی، شایعه و تصاویر ساخت هوش مصنوعی است. غرق شدن کشتی واقعی است، اما وجود محموله‌ی آیفون در آن تأیید نشده و بخش زیادی از ویدیوهای وایرال جعلی است. آگهی‌های آیفون ارزان «دریایی» هم یا کلاهبرداری‌اند یا گوشی‌هایی با ریسک بالای خرابی، بدون گارانتی و احتمالاً بدون رجیستری. اگر قصد خرید آیفون دارید، همان مسیر مطمئن و کمی گران‌تر، در نهایت ارزان‌تر تمام می‌شود.

منابع: گزارش‌های منتشرشده درباره‌ی حادثه‌ی کشتی GFS Pride، بررسی وب‌سایت فکت‌نامه (۲۴ مهر ۱۴۰۵) و هشدار معاون اجتماعی پلیس فتا به نقل از تسنیم و تابناک (۲۵ مهر ۱۴۰۵).