تزریقات مفصلی در اسب (روش‌ها، داروها، عوارض و مراقبت‌ها)

یکی از موضوعات رایج برای صاحبان اسب تزریقات مفصلی در اسب است. به‌خصوص اگر اسب شما در حال پیر شدن، رقابت و یا هر دو باشد. اینکه آیا تزریق مفصلی برای اسب شما مناسب است یا خیر، باید به‌صورت دقیق و حرفه‌ای بررسی شود.

در واقع تزریقات مفصلی ابزاری ارزشمند در مدیریت بیماری‌های مفصلی اسب هستند. این روش علاوه بر کاهش سریع درد و التهاب، می‌تواند کیفیت زندگی و عملکرد ورزشی اسب را بهبود بخشد. در ادامه به بررسی کامل این موضوع می‌پردازیم.

مفاصل اسب

می‌توان گفت مفاصل به‌عنوان ساختارهای حیاتی در بدن اسب، نقش کلیدی در حرکت، ورزش و انجام فعالیت‌های روزانه دارند. اسب‌ها به‌ویژه آن‌هایی که در مسابقات ورزشی و فعالیت‌های سنگین حضور دارند، به طور مداوم در معرض فشارهای بالا هستند.

این فشارها می‌توانند منجر به آسیب‌های غضروفی، التهاب مفاصل و بیماری‌های دژنراتیو شوند. در چنین شرایطی، تزریقات مفصلی به‌عنوان یکی از روش‌های مهم درمانی موردتوجه قرار گرفته است. مفصل‌ها در بدن اسب از چند بخش اساسی تشکیل شده است که عبارت‌اند از:

• استخوان‌ها: محل اتصال دو یا چند استخوان که سطح تماس آن‌ها با غضروف هیالین پوشیده شده است.
• غضروف مفصلی: بافتی نرم و صاف که ضربه‌گیری و کاهش اصطکاک را بر عهده دارد.
• کپسول مفصلی: بافتی فیبری که مفصل را دربرگرفته و موجب ثبات آن می‌شود.
• غشای سینوویال: لایه‌ای داخلی که مایع سینوویال ترشح کرده و موجب تغذیه غضروف می‌شود.
• مایع مفصلی: حاوی اسید هیالورونیک و پروتئین‌های مختلف برای روان‌سازی و تغذیه بافت‌هاست.

مفصل‌های مهمی که بیشتر دچار مشکل می‌شوند عبارت‌اند از مفصل:

• کارپ یا مچ دست
• تارس یا خرگوشی
• زانو
• فِتلاک

این مفاصل بیشترین فشار مکانیکی را تحمل می‌کنند و در فعالیت‌های ورزشی دچار آسیب می‌شوند.

چرا اسب به تزریق مفصلی نیاز دارد؟

هنگامی که غضروف از بین می‌رود یا مایع مفصلی رقیق می‌شود، استخوان می‌تواند روی استخوان دیگر بلغزد و باعث درد و التهاب و همچنین تغییراتی در ساختار خود استخوان شود.   

این تغییرات اغلب منجر به لنگش و کاهش دامنه حرکت در گام‌های اسب می‌شوند. هر زمان که اسبی دچار التهاب مفصل شود، تزریق می‌تواند به تسکین درد و التهاب و افزایش دامنه حرکتی کمک کند. بیماری‌های رایجی که ممکن است از تزریق مفصلی بهره‌مند شوند عبارت‌اند از: 

• آرتریت حاد و مزمن ناشی از ضربه یا فشار تمرینی
• سندرم ناویکولار
• آسیب‌های تروماتیک مفاصل
• استفاده بیش از حد یا فشار بیش از حد
• عفونت مفصل
• سینوویت یا التهاب غشای سینوویال
• استئوآرتریت یا آرتروز مفصلی
• بیماری‌های دژنراتیو غضروفی
• لنگش‌های مقاوم به درمان‌های متداول
• مدیریت پس از جراحی‌های ارتوپدی برای بهبود عملکرد مفصل

داروهای مورداستفاده در تزریقات مفصلی

پرمصرف‌ترین داروهای تزریق داخل مفصل کورتیکواستروئیدها است. این دارو اثر ضدالتهابی قوی دارد و به‌سرعت درد و لنگش را کاهش می‌دهد.

داروهای رایج دیگر مانند تریامسینولون استوناید و متیل‌پردنیزولون استات هستند. در نظر داشته باشید که استفاده طولانی‌مدت یا با دوز بالا می‌تواند موجب تخریب غضروف شود

مورد دیگر اسید هیالورونیک است. این دارو جزئی طبیعی از مایع مفصلی است که باعث بهبود ویسکوزیته مایع سینوویال، روان‌سازی حرکت و محافظت از غضروف می‌شود. اسید هیالورونیک معمولاً به‌تنهایی یا همراه با کورتیکواستروئید تزریق می‌شود.

گزینة بعدی PRP پلاسمای غنی از پلاکت است که از خون خود اسب تهیه می‌شود. حاوی فاکتورهای رشد متعدد برای تحریک بازسازی بافتی است و اثرات ضدالتهابی و ترمیمی دارد.

یکی از روش‌های نوین درمانی سلول‌های بنیادی هستند. این سلول‌ها توانایی بازسازی غضروف آسیب‌دیده و بهبود کیفیت بافت مفصلی را دارند.

سایر ترکیبات

• پلی‌سولفاتد گلیکوزآمینوگلیکان‌ها
• سرم اتولوگ یا سرم غنی از آنتی‌بادی برای کاهش التهاب

روش انجام تزریق

• آماده‌سازی اسب آرام‌بخشی در موارد خاص، ثابت کردن اندام
• ضدعفونی محل تزریق با یدوفور یا کلرهگزیدین
• استفاده از سرنگ و سوزن استریل
• تزریق دارو در فضای مفصلی بادقت بالا
• کنترل پس از تزریق برای بررسی نشت دارو یا درد موضعی

مراقبت‌های پس از تزریق

• استراحت مطلق در ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول
• محدودیت تمرین شدید برای چند روز
• استفاده تدریجی از تمرین‌های سبک و بازگشت تدریجی به فعالیت کامل
• کنترل لنگش توسط دامپزشک
• در صورت بروز تورم یا تب، مراجعه فوری برای بررسی عفونت

عوارض احتمالی

هرچند تزریق داخل مفصل روشی نسبتاً ایمن است، اما عوارضی نیز ممکن است ایجاد شود. این عوارض شامل:

• عفونت مفصلی (سپتیک آرتریت): نادر ولی بسیار خطرناک؛ نیازمند درمان فوری با آنتی‌بیوتیک و شست‌وشوی مفصل
• واکنش التهابی موقت: تورم و لنگش خفیف طی ۲۴-۴۸ ساعت اول
• آسیب غضروفی: در اثر استفاده مکرر از کورتیکواستروئیدها
• خونریزی یا همارتروز: در صورت آسیب به بافت اطراف

تزریقات مفصلی هر چند وقت یک‌بار باید انجام شوند؟

تزریقات مفصلی می‌توانند از نظر تعداد دفعات تکرار، طیف وسیعی از انعطاف‌پذیری را داشته باشند. این بستگی به واکنش هر اسب به تزریق اولیه دارد. اما به‌طورکلی، می‌توان تزریقات مفصلی را هر چند هفته یک‌بار یا حداقل سالی یک‌بار انجام داد. 

به‌خاطر داشته باشید که تعداد دفعات تزریق می‌تواند در میزان واکنش اسب به تزریقات نقش داشته باشد. با گذشت زمان، تزریقات کمتر مفید خواهند بود.