بیماری کلیوی در گربه ها (علائم، دلایل و روش‌های درمان)
بیماری کلیوی در گربه ها تشخیص، درمان و رژیم غذایی
یکی از شایع‌ترین بیماری‌ها در گربه‌ها بیماری کلیوی است و احتمال بروز آن با افزایش سن گربه بیشتر می‌شود. علل زیادی برای بیماری کلیوی در گربه ها وجود دارد، از جمله آسیب به کلیه، بیماری‌های ارثی و بیماری‌های زمینه‌ای.
این بیماری به‌مرور عملکرد کلیه را کاهش می‌دهد و می‌تواند سلامت کلی حیوان را به‌شدت تحت‌تأثیر خود قرار دهد. همیشه تشخیص و درمان زودهنگام، بهترین شانس جهت زندگی طولانی‌تر و باکیفیت‌تر است.
بررسی بیماری کلیوی در گربه ها
گربه دو کلیه دارد، هر یک در هر طرف شکم که هرکدام نقش حیاتی در فیلتر کردن مواد زائد از بدن گربه را دارند. علاوه بر این، کلیه‌ها برای تنظیم تعادل مایعات، مواد معدنی و الکترولیت‌های بدن عمل می‌کنند.
آن‌ها آب و پروتئین را حفظ می‌نمایند و با تولید هورمونی به نام اریتروپویتین، نقش مهمی در حفظ فشارخون و تولید گلبول‌های قرمز خون دارند.
انواع مختلفی از بیماری‌های کلیوی و علل زمینه‌ای مختلفی برای آن‌ها وجود دارد. بسیاری از این بیماری‌ها ماهیت پیش‌رونده و ناتوان‌کننده‌ای دارند که می‌توانند تهدیدکننده زندگی باشند.
وقتی آسیب رخ داده باشد؛ یعنی از دست دادن حدود دو سوم عملکرد کلیه، علائم آشکار می‌شوند و بازسازی رخ نخواهد داد و متأسفانه منجر به بیماری مزمن کلیه می‌شود.
نارسایی مزمن کلیه (CRF)، نارسایی کلیه و بیماری مزمن کلیه (CKD) اصطلاحات پزشکی هستند که به‌جای یکدیگر برای توصیف یک بیماری استفاده می‌شوند. دو نوع اصلی بیماری کلیوی در گربه‌ها عبارت‌اند از:
- حاد (Acute Kidney Disease): به‌صورت ناگهانی ایجاد می‌شود و معمولاً قابل‌درمان است اگر سریع شناسایی شود.
- مزمن (Chronic Kidney Disease): شایع‌تر است و بیشتر در گربه‌های مسن دیده می‌شود؛ این نوع به‌مرور پیشرفت می‌کند و قابل‌درمان کامل نیست، اما می‌توان آن را مدیریت کرد.
علل بیماری کلیوی در گربه‌ها
بیماری کلیوی گربه‌سانان می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، مانند:
- افزایش سن (شایع‌ترین علت)
- بیماری‌های عفونی مانند عفونت مجاری ادراری
- سنگ کلیه یا انسداد مجاری ادراری
- مصرف برخی داروها یا مواد سمی (مثل ضدیخ، گیاهان سمی)
- مشکلات ژنتیکی در برخی نژادها
- فشارخون بالا
در ادامه به بررسی موارد اصلی و شایع این مشکل در گربه ها می‌پردازیم.
آسیب به کلیه
در برخی از گربه‌ها، این بیماری می‌تواند پس از آسیب جدی کلیه؛ از یک عفونت شدید از جمله پریتونیت عفونی گربه‌سانان، توکسوپلاسموز و پیلونفریت؛ مصرف یک ماده سمی و از داروهای خاص مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای انسان، مانند استامینوفن یا ایبوپروفن رخ دهد.
ارثی
بیماری‌های مادرزادی و بیماری‌های کلیوی تکاملی بخشی از گروهی از بیماری‌ها هستند که در آن‌ها کلیه ممکن است در توانایی عملکرد طبیعی خود غیرطبیعی باشد.
گاهی نیز ممکن است از نظر ظاهری غیرطبیعی باشد، یا هر دو. این بیماری‌ها ناشی از مشکلات ارثی یا ژنتیکی یا فرآیندهای بیماری هستند که بر رشد و نمو کلیه قبل یا کمی پس از تولد تأثیر می‌گذارند. اکثر گربه‌ها در این شرایط برای تشخیص کمتر از پنج سال سن دارند.
بیماری زمینه‌ای
این مشکل می‌تواند به بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با سیستم ایمنی، حوادثی مانند سکته مغزی، اختلالات لخته شدن خون، بیماری‌های قلبی و حتی سرطان‌هایی مانند لنفوم نسبت داده شود. حتی با بهترین آزمایش‌ها، در برخی موارد، علت اصلی ناشناخته باقی می‌ماند.
علائم بیماری کلیوی در گربه‌ها
علائم بالینی بیماری کلیوی در گربه‌ها اغلب به‌شدت بیماری کلیوی و علت اصلی آن مربوط می‌شود. اکثر گربه‌ها علائمی از جمله موارد زیر را نشان می‌دهند:
- افزایش تشنگی
- تغییر در دفعات ادرار یا عدم توانایی در ادرار کردن
- استفراغ
- کم‌آبی بدن
- زخم‌های دهان
- بوی بد دهان (معمولاً بویی شبیه آمونیاک)
- کاهش وزن
- تحلیل رفتن عضلات
- کاهش اشتها و حالت تهوع
- تغییرات دمای بدن (تب یا در مراحل پیشرفته، هیپوترمی)
- حوادث ادراری
- ادم (تورم پر از مایع در اندام‌ها)
- یبوست
- تغییر در رفتار (مانند پنهان شدن، کاهش فعالیت یا گوشه‌گیری)
- فشارخون بالا
روش‌های تشخیص مشکلات کلیه
برای تشخیص بیماری کلیوی، دامپزشک معمولاً از آزمایش‌های زیر استفاده می‌کند:
- خون برای بررسی سطح اوره و کراتینین
- ادرار برای بررسی غلظت و وجود پروتئین
- سونوگرافی یا تصویربرداری برای بررسی ساختار کلیه‌ها
درمان بیماری کلیوی در گربه‌ها
بیماری کلیوی عمدتاً با کمک داروها، رژیم غذایی و نوشیدن آب کافی مدیریت می‌شود. مدیریت خاص با توجه به علت اصلی (در صورت مشخص بودن) و همچنین مرحله بیماری انجام می‌شود.
گربه‌ای که در هر مرحله‌ای از زندگی خود با افزایش UPC یا فشارخون بالا مواجه باشد، به‌احتمال زیاد با دارو درمان خواهد شد. بسته به علت، ممکن است درمان‌های دیگری مانند موارد زیر تجویز شود:
- داروی کرم‌زدایی برای انگل‌ها
- آنتی‌بیوتیک‌های تهاجمی IV، در صورت وجود عفونت
- داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی برای بیماری‌های خودایمنی
- شیمی‌درمانی و یا جراحی اگر سرطان بخشی از علت اصلی باشد
- داروهای ضد ترومبوتیک برای جلوگیری از تشکیل لخته خون
- اگر انسداد ادراری مشاهده شود، رفع انسداد
در طول زندگی گربه، هرگونه بیماری که می‌تواند بر هیدراتاسیون تأثیر بگذارد، باید فوراً درمان شود. داروهایی که برای هر بیماری دیگری تجویز می‌شوند، باید متناسب با شرایط بیمار تنظیم یا با یک داروی مناسب‌تر برای کلیه جایگزین شوند، زیرا متابولیسم کلیه کاهش می‌یابد. در غیر این صورت، ممکن است با مصرف بیش از حد دارو بیماری کلیوی رخ دهد.
علاوه بر این، در تمام مراحل بیماری کلیوی، آب شیرین همیشه باید در دسترس باشد. نوشیدن آب باید تشویق شود و تغذیه کافی روزانه باید به بیمار داده شود.
پیشگیری و مراقبت
اگرچه همیشه نمی‌توان از بیماری کلیوی جلوگیری کرد، اما رعایت برخی نکات کمک‌کننده است. این نکات عبارت‌اند از:
- تأمین آب تازه و کافی برای گربه
- مراجعه منظم به دامپزشک برای چکاپ سالانه، به‌ویژه پس از ۷ سالگی
- پرهیز از داروها و مواد شیمیایی سمی
- استفاده از غذای باکیفیت و مناسب
