علائم اولیه سرطان (علل، عوامل خطر و تشخیص)
علائم اولیه سرطان نشانه‌های هشداردهنده
سرطان به طیف وسیعی از بیماری‌ها اشاره دارد که با رشد سلول‌های غیرطبیعی که به طور غیرقابل‌کنترل تقسیم می‌شوند و توانایی نفوذ و تخریب بافت طبیعی بدن را دارند، مشخص می‌شود. حال می‌خواهیم ببینیم علائم اولیه سرطان چه مواردی هستند.
متأسفانه، سرطان اغلب توانایی گسترش در سراسر بدن شما را دارد و دومین علت اصلی مرگ‌ومیر در جهان است. اما به لطف پیشرفت در غربالگری، درمان و پیشگیری از سرطان، میزان بقا برای بسیاری از انواع سرطان در حال بهبود است.
بررسی علائم سرطان
نشانه‌های ناشی از سرطان بسته به اینکه کدام قسمت از بدن تحت‌تأثیر قرار گرفته باشد، متفاوت خواهد بود. برخی از علائم و نشانه‌های عمومی مرتبط با سرطان، اما نه مختص آن، عبارت‌اند از:
- خستگی
- توده یا ناحیه‌ای از ضخیم شدن که می‌توان آن را زیر پوست لمس کرد
- تغییرات وزن، از جمله کاهش یا افزایش ناخواسته
- سرفه مداوم یا مشکل در تنفس
- تغییرات پوستی، مانند زرد شدن، تیره شدن یا قرمزی پوست، زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند، یا تغییر در خال‌های موجود
- مشکل در بلع
- تغییرات در عادات روده یا مثانه
- گرفتگی صدا
- سوءهاضمه یا ناراحتی مداوم بعد از غذا خوردن
- درد مداوم و بدون دلیل در عضلات یا مفاصل
- تب یا تعریق شبانه مداوم و بدون دلیل مشخص
- خونریزی یا کبودی بی‌دلیل
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم یا نشانه‌های مداومی دارید که شما را نگران می‌کند، با پزشک متخصص مشورت نمایید. گاهی هیچ علامت یا نشانه‌ای ندارید، اما نگران خطر ابتلا به سرطان هستید، نگرانی‌های خود را با یک پزشک در میان بگذارید. در مورد آزمایش‌ها و روش‌های غربالگری سرطان که برای شما مناسب است، سؤال کنید.
علل سرطان
سرطان ناشی از تغییرات (جهش‌ها) در DNA درون سلول‌ها است. DNA درون یک سلول در تعداد زیادی از ژن‌های منفرد بسته‌بندی شده که هر کدام شامل مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها هستند و به سلول می‌گویند چه وظایفی را انجام دهد و همچنین چگونه رشد و تقسیم شود.
خطاها در دستورالعمل‌ها می‌توانند باعث شوند سلول عملکرد طبیعی خود را متوقف کند و ممکن است به سلول اجازه دهد سرطانی شود.
جهش‌های ژنی چه می‌کنند؟
- یک جهش ژنی می‌تواند به یک سلول دستور دهد که سریع‌تر رشد و تقسیم شود. این امر باعث ایجاد سلول‌های جدید زیادی می‌شود که همگی همان جهش را دارند.
- سلول‌های طبیعی می‌دانند چه زمانی رشد خود را متوقف کنند تا تعداد مناسبی از هر نوع سلول داشته باشید. سلول‌های سرطانی کنترل‌هایی (ژن‌های سرکوبگر تومور) را که به آن‌ها می‌گویند چه زمانی رشد خود را متوقف کنند، از دست می‌دهند. جهش در یک ژن سرکوبگر تومور به سلول‌های سرطانی اجازه می‌دهد تا به رشد و تجمع خود ادامه دهند.
- ژن‌های ترمیم DNA به دنبال خطاها در DNA سلول می‌گردند و آن‌ها را اصلاح می‌کنند. جهش در ژن ترمیم DNA ممکن است به این معنی باشد که سایر خطاها اصلاح نمی‌شوند و منجر به سرطانی شدن سلول‌ها می‌شوند.
این جهش‌ها رایج‌ترین جهش‌های یافت‌شده در سرطان هستند. اما بسیاری از جهش‌های ژنی دیگر می‌توانند در ایجاد سرطان نقش داشته باشند.
چه چیزی باعث جهش ژنی می‌شود؟
جهش‌های ژنی می‌توانند به دلایل مختلفی رخ دهند، به‌عنوان‌مثال:
- جهش‌های ژنی که با آن‌ها متولد می‌شوید: ممکن است شما با یک جهش ژنتیکی که از والدین خود به ارث برده‌اید، متولد شوید. این نوع جهش عامل درصد کمی از سرطان‌ها است.
- جهش‌های ژنی که پس از تولد رخ می‌دهند: اکثر جهش‌های ژنی پس از تولد رخ می‌دهند و ارثی نیستند. تعدادی از نیروها می‌توانند باعث جهش‌های ژنی شوند، مانند سیگار کشیدن، تشعشعات، ویروس‌ها، مواد شیمیایی سرطان‌زا (کارسینوژن‌ها)، چاقی، هورمون‌ها، التهاب مزمن و ورزش نکردن.
- جهش‌های ژنی اغلب در طول رشد طبیعی سلول رخ می‌دهند: بااین‌حال، سلول‌ها حاوی مکانیسمی هستند که هنگام وقوع یک اشتباه، آن را تشخیص داده و آن را ترمیم می‌کنند. گاهی اوقات، یک اشتباه نادیده گرفته می‌شود. این می‌تواند باعث سرطانی شدن سلول شود.
جهش‌های ژنی چگونه با یکدیگر تعامل دارند؟
در واقع جهش‌های ژنی که با آن‌ها متولد می‌شوید و جهش‌هایی که در طول زندگی به دست می‌آورید، با هم کار می‌کنند تا باعث سرطان شوند.
برای مثال، اگر شما یک جهش ژنتیکی را به ارث برده‌اید که شما را مستعد ابتلا به سرطان می‌کند، این بدان معنا نیست که شما حتماً به سرطان مبتلا خواهید شد.
در عوض، ممکن است برای ابتلا به سرطان به یک یا چند جهش ژنی دیگر نیاز داشته باشید. جهش ژنی ارثی شما می‌تواند احتمال ابتلای شما را نسبت به سایر افراد در مواجهه با یک ماده سرطان‌زای خاص افزایش دهد.
مشخص نیست که دقیقاً چه تعداد جهش باید برای تشکیل سرطان جمع شود. احتمالاً این تعداد در بین انواع سرطان متفاوت است.
عوامل خطر در ابتلا به سرطان
درحالی‌که پزشکان ایده‌ای از آنچه ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد، دارند، اکثر سرطان‌ها در افرادی رخ می‌دهند که هیچ عامل خطر شناخته‌شده‌ای ندارند. عواملی که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهند را در ادامه بررسی کرده‌ایم.
سن
سرطان می‌تواند دهه‌ها طول بکشد تا توسعه یابد. به همین دلیل است که بیشتر افراد مبتلا به سرطان ۶۵ سال یا بیشتر دارند. اگرچه این بیماری در بزرگسالان مسن‌تر شایع‌تر است، اما سرطان منحصراً یک بیماری مخصوص بزرگسالان نیست و سرطان را می‌توان در هر سنی تشخیص داد.
عادت‌ها
برخی از انتخاب‌های سبک زندگی خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهند. سیگار کشیدن، نوشیدن بیش از یک نوشیدنی الکلی در روز برای زنان و تا دو نوشیدنی الکلی در روز برای مردان، قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب یا آفتاب‌سوختگی‌های مکرر و تاول‌زا، چاقی و داشتن رابطه جنسی ناامن می‌تواند در ابتلا به سرطان نقش داشته باشد.
شما می‌توانید این عادت‌ها را تغییر داده تا خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهید. اگرچه تغییر برخی از عادت‌ها آسان‌تر از بقیه است.
سابقه خانوادگی
تنها بخش کوچکی از سرطان‌ها به دلیل یک بیماری ارثی هستند. اگر سرطان در خانواده شما شایع باشد، ممکن است جهش‌ها از نسلی به نسل دیگر منتقل شوند.
شما ممکن است کاندید آزمایش ژنتیک باشید تا مشخص شود که آیا جهش‌های ارثی دارید که ممکن است خطر ابتلا به سرطان‌های خاص را افزایش دهند یا خیر. به‌خاطر داشته باشید که داشتن یک جهش ژنتیکی ارثی لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست.
شرایط سلامتی
برخی از بیماری‌های مزمن، مانند کولیت اولسراتیو، می‌توانند خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را به میزان قابل‌توجهی افزایش دهند. در مورد خطر ابتلا به این بیماری‌ها با پزشک متخصص صحبت کنید.
محیط
می‌توان گفت محیط اطراف شما ممکن است حاوی مواد شیمیایی مضری باشد که می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند. حتی اگر سیگار نکشید، اگر به جایی بروید که افراد سیگاری سیگار می‌کشند یا اگر با کسی که سیگار می‌کشد زندگی می‌کنید، ممکن است دود سیگار دیگران را استنشاق کنید. مواد شیمیایی موجود در خانه یا محل کار شما، مانند آزبست و بنزن، نیز با افزایش خطر ابتلا به سرطان مرتبط هستند.
عوارض سرطان
سرطان و درمان آن می‌تواند عوارض متعددی ایجاد کند که در ادامه به بررسی جداگانه تک‌تک این موارد می‌پردازیم.
درد
در واقع درد می‌تواند ناشی از سرطان یا درمان سرطان باشد، اگرچه همه سرطان‌ها دردناک نیستند. داروها و سایر رویکردها می‌توانند به طور مؤثر درد مرتبط با سرطان را درمان کنند.
خستگی
می‌توان گفت خستگی در افراد مبتلا به سرطان علل زیادی دارد، اما اغلب می‌توان آن را مدیریت کرد. خستگی مرتبط با شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی شایع است، اما معمولاً موقتی است.
مشکل در تنفس
سرطان یا درمان سرطان ممکن است باعث احساس تنگی نفس شود. درمان‌ها ممکن است باعث تسکین شوند.
حالت تهوع
برخی سرطان‌ها و درمان‌های سرطان می‌توانند باعث حالت تهوع شوند. پزشک شما گاهی اوقات می‌تواند پیش‌بینی کند که آیا درمان شما احتمالاً باعث حالت تهوع می‌شود یا خیر. داروها و سایر درمان‌ها ممکن است به شما در جلوگیری یا کاهش حالت تهوع کمک کنند.
اسهال یا یبوست
سرطان و درمان سرطان می‌تواند بر روده‌های شما تأثیر بگذارد و باعث اسهال یا یبوست شود.
کاهش وزن
سرطان و درمان سرطان ممکن است باعث کاهش وزن شود. سرطان غذا را از سلول‌های طبیعی می‌دزدد و آن‌ها را از مواد مغذی محروم می‌کند.
این موضوع اغلب تحت‌تأثیر مقدار کالری یا نوع غذایی که خورده می‌شود قرار نمی‌گیرد. در بیشتر موارد، استفاده از تغذیه مصنوعی از طریق لوله‌هایی به داخل معده یا ورید به تغییر کاهش وزن کمکی نمی‌کند.
تغییرات شیمیایی در بدن شما
سرطان می‌تواند تعادل شیمیایی طبیعی بدن شما را به هم بزند و خطر عوارض جدی را افزایش دهد. علائم و نشانه‌های عدم تعادل شیمیایی ممکن است شامل تشنگی بیش از حد، تکرر ادرار، یبوست و گیجی باشد.
مشکلات مغز و سیستم عصبی
سرطان می‌تواند به اعصاب مجاور فشار وارد کند و باعث درد و از دست دادن عملکرد یک قسمت از بدن شود. سرطانی که مغز را درگیر می‌کند می‌تواند باعث سردرد و علائم و نشانه‌هایی شبیه سکته مغزی مانند ضعف در یک طرف بدن شود.
واکنش‌های غیرمعمول سیستم ایمنی به سرطان
در برخی موارد، سیستم ایمنی بدن ممکن است با حمله به سلول‌های سالم به وجود سرطان واکنش نشان دهد. این واکنش‌های بسیار نادر که سندرم‌های پارانئوپلاستیک نامیده می‌شوند، می‌توانند منجر به علائم و نشانه‌های مختلفی مانند مشکل در راه رفتن و تشنج شوند.
سرطانی که گسترش می‌یابد
با پیشرفت سرطان، ممکن است به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابد. محل گسترش سرطان به نوع سرطان بستگی دارد.
برگشت سرطان
بازماندگان سرطان در معرض خطر عود سرطان هستند. احتمال عود برخی از سرطان‌ها بیشتر از سایرین است. از پزشک خود در مورد کارهایی که می‌توانید برای کاهش خطر عود سرطان انجام دهید، سؤال کنید.
پزشک ممکن است پس از درمان، یک برنامه مراقبتی برای شما تدوین کند. این برنامه ممکن است شامل اسکن‌ها و معاینات دوره‌ای در ماه‌ها و سال‌های پس از درمان شما باشد تا عود سرطان بررسی شود.
پیشگیری از سرطان
پزشکان چندین راه برای کاهش خطر ابتلا به سرطان شناسایی کرده‌اند، مانند:
- ترک سیگار
- خودداری از قرار گرفتن بیش از حد در معرض آفتاب
- داشتن رژیم غذایی سالم
- ورزش منظم
- حفظ وزن مناسب
- اعتدال در مصرف نوشیدنی‌های غیرمجاز
- برنامه‌ریزی برای معاینات غربالگری سرطان
- بررسی واکسیناسیون
تشخیص سرطان
پزشک شما ممکن است از یک یا چند روش برای تشخیص سرطان استفاده کند که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم.
معاینه فیزیکی
پزشک ممکن است نواحی از بدن شما را برای یافتن توده‌هایی که ممکن است نشان‌دهنده سرطان باشند، لمس کند. در طول معاینه فیزیکی، پزشک به دنبال ناهنجاری‌هایی مانند تغییر رنگ پوست یا بزرگ شدن یک عضو است که ممکن است نشان‌دهنده وجود سرطان باشد.
تست‌های آزمایشگاهی
مواردی از تست‌های آزمایشگاهی، مانند آزمایش ادرار و خون، ممکن است به پزشک شما در شناسایی ناهنجاری‌هایی که می‌توانند ناشی از سرطان باشند، کمک کنند.
به‌عنوان‌مثال، در افراد مبتلا به لوسمی، یک آزمایش خون رایج به نام شمارش کامل خون ممکن است تعداد یا نوع غیرمعمولی از گلبول‌های سفید خون را نشان دهد.
آزمایش‌های تصویربرداری
این آزمایش‌ها به پزشک اجازه می‌دهد استخوان‌ها و اندام‌های داخلی شما را به روشی غیرتهاجمی معاینه کند. آزمایش‌های تصویربرداری مورداستفاده در تشخیص سرطان ممکن است شامل اسکن توموگرافی کامپیوتری (سی‌تی‌اسکن)، اسکن استخوان، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، اسکن توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)، سونوگرافی و اشعه ایکس و موارد دیگر باشد.
بیوپسی
در طول بیوپسی، پزشک نمونه‌ای از سلول‌ها را برای آزمایش در آزمایشگاه جمع‌آوری می‌کند. روش‌های مختلفی برای جمع‌آوری نمونه وجود دارد.
اینکه کدام روش بیوپسی برای شما مناسب است، به نوع سرطان و محل آن بستگی دارد. در بیشتر موارد، بیوپسی تنها راه تشخیص قطعی سرطان است.
در آزمایشگاه، پزشکان نمونه‌های سلولی را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کنند. سلول‌های طبیعی یکنواخت، با اندازه‌های مشابه و سازماندهی منظم به نظر می‌رسند. سلول‌های سرطانی نامنظم‌تر، با اندازه‌های متفاوت و بدون سازماندهی ظاهری به نظر می‌رسند.
درمان سرطان
خوشبختانه درمان‌های زیادی برای سرطان در دسترس است. روش درمانی هر شخص به عوامل مختلفی مانند نوع و مرحله سرطان، سلامت عمومی و ترجیحات شما بستگی دارد. گزینه‌های درمان سرطان عبارت‌اند از:
- جراحی: هدف از جراحی، برداشتن سرطان یا تاحدامکان بخش سرطانی است.
- شیمی‌درمانی: شیمی‌درمانی از داروها برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند.
- پرتودرمانی: از پرتوهای انرژی پرقدرت مانند اشعه ایکس و پروتون برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. پرتودرمانی می‌تواند از دستگاهی خارج از بدن شما (تابش پرتو خارجی) یا در داخل بدن شما (براکی‌تراپی) انجام شود.
- پیوند مغز استخوان: همچنین به‌عنوان پیوند سلول‌های بنیادی شناخته می‌شود. مغز استخوان شما ماده‌ای درون استخوان‌های شماست که سلول‌های خونی را می‌سازد. در پیوند مغز استخوان می‌توان از سلول‌های خود شما یا سلول‌های یک اهداکننده استفاده کرد.
- ایمونوتراپی: که به‌عنوان درمان بیولوژیکی نیز شناخته می‌شود، از سیستم ایمنی بدن شما برای مبارزه با سرطان استفاده می‌کند. سرطان می‌تواند بدون هیچ‌گونه کنترلی در بدن شما زنده بماند؛ زیرا سیستم ایمنی بدن شما آن را به‌عنوان یک مزاحم تشخیص نمی‌دهد. ایمونوتراپی می‌تواند به سیستم ایمنی بدن شما کمک کند تا سرطان را ببیند و به آن حمله کند.
- هورمون‌درمانی: برخی از انواع سرطان توسط هورمون‌های بدن شما تقویت می‌شوند. به‌عنوان‌مثال می‌توان به سرطان سینه و سرطان پروستات اشاره کرد. حذف این هورمون‌ها از بدن یا مسدود کردن اثرات آن‌ها ممکن است باعث شود سلول‌های سرطانی رشد خود را متوقف کنند.
- درمان دارویی هدفمند: این درمان بر ناهنجاری‌های خاصی در سلول‌های سرطانی تمرکز دارد که به آن‌ها اجازه زنده ماندن می‌دهد.
طب جایگزین
هیچ درمان جایگزین سرطان برای درمان قطعی سرطان اثبات نشده است. اما گزینه‌های طب جایگزین ممکن است به شما در مقابله با عوارض جانبی سرطان و درمان سرطان، مانند خستگی، حالت تهوع و درد، کمک کنند.
با پزشک در مورد روش‌های طب جایگزین که ممکن است مفید باشند صحبت کنید. پزشک همچنین می‌تواند در مورد اینکه آیا این روش‌های درمانی برای شما بی‌خطر هستند یا اینکه ممکن است با درمان سرطان شما تداخل داشته باشند، صحبت کند. برخی از گزینه‌های طب جایگزین که برای افراد مبتلا به سرطان مفید تشخیص داده شده‌اند عبارت‌اند از:
- طب سوزنی
- هیپنوتیزم
- ماساژ
- مدیتیشن
- تکنیک‌های آرامش‌بخش
- یوگا
