علت درد کمر (بررسی دلایل، علائم، درمان و پیشگیری از کمردرد)
علت درد کمر دلایل، علائم، درمان و پیشگیری از کمردرد
کمردرد یکی از علل اصلی ناتوانی در سراسر جهان است. خوشبختانه، اقدامات پیشگیرانه میتوانند به جلوگیری از بدتر نشدن و تسکین اکثر کمردردها، بهویژه برای افراد زیر ۶۰ سال، کمک کنند. در صورت ابتلا به کمردرد، درمانهای خانگی ساده و استفاده صحیح از بدن میتواند در عرض چند هفته درد کمر را بهبود بخشد. بهندرت برای درمان کمردرد به جراحی نیاز است. میخواهیم در ادامه به بررسی علت درد کمر و روشهای درمان آن بپردازیم.
انواع درد کمر
درد کمر معمولاً به دو دسته تقسیم میشود:
حاد: معمولاً کمتر از ۶ هفته طول میکشد. این درد اغلب به علت کشیدگی عضلات کمر، بلند کردن اجسام سنگین یا حرکات ناگهانی ایجاد میشود.
مزمن: بیش از ۳ ماه ادامه دارد. کمردرد مزمن معمولاً ناشی از مشکلات ساختاری ستون فقرات یا بیماریهای مزمن مانند آرتروز و دیسک است.
علائم درد کمر
- درد در ناحیه پایین یا وسط کمر
- انتشار درد به باسن یا پا
- خشکی و محدودیت حرکت
- بیحسی یا گزگز در پاها
- افزایش درد هنگام نشستن طولانی
دلایل درد کمر
علل زیادی میتوانند باعث کمردرد شوند. در ادامه شایعترین آنها را مرور میکنیم.
کشیدگی عضله یا رباط
بلند کردن مکرر اجسام سنگین یا یک حرکت ناگهانی و نامناسب میتواند باعث این شود که عضلات کمر و رباطهای ستون فقرات کشیده شوند. برای افرادی که وضعیت جسمانی نامناسبی دارند، کشیدگی مداوم کمر میتواند باعث اسپاسمهای دردناک عضلانی شود.
دیسکهای برآمده یا پاره شده
در واقع دیسکها بهعنوان بالشتکهایی بین استخوانهای ستون فقرات عمل میکنند. ماده نرم داخل دیسک میتواند برآمده یا پاره شود و به عصب فشار وارد کند.
بااینحال، دیسک برآمده یا پاره شده ممکن است باعث کمردرد نشود. بیماری دیسک اغلب در عکسهای رادیولوژی، سیتیاسکن یا امآرآی ستون فقرات که به دلایل دیگری انجام میشوند، تشخیص داده میشود.
آرتروز
مورد دیگر آرتروز است که میتواند کمر را تحتتأثیر قرار دهد. در برخی موارد، آرتروز در ستون فقرات میتواند منجر به تنگ شدن فضای اطراف نخاع شود. وضعیتی که تنگی کانال نخاعی نامیده میشود.
پوکیاستخوان
استخوانهای ضعیف در اثر پوکی ممکن است ترکهای ریز پیدا کنند و منجر به درد ناگهانی شوند. اگر استخوانها متخلخل و شکننده شوند، مهرههای ستون فقرات میتوانند دچار شکستگیهای دردناک شوند.
روماتیسم ستون فقرات
مشکل اسپوندیلیت آنکیلوزان، به آن روماتیسم ستون فقرات نیز میگویند. این بیماری التهابی میتواند باعث جوش خوردن برخی از استخوانهای ستون فقرات شود. متاسفانه، باعث میشود ستون فقرات انعطافپذیری کمتری داشته باشد.
اسکولیوز
انحراف ستون فقرات نیز به آن میگویند. وقتی ستون فقرات بهجای صاف بودن، منحنی شود، فشار غیر متوازن به عضلات وارد شده و درد ایجاد میشود.
مشکلات داخلی بدن
گاهی کلیهها، عفونتهای ادراری یا مشکلات گوارشی باعث بروز درد در ناحیه کمر نیز میشوند.
عوامل خطر دیگر
هر کسی میتواند دچار کمردرد شود، حتی کودکان و نوجوانان. این عوامل میتوانند خطر ابتلا به کمردرد را افزایش دهند:
- سن: کمردرد با افزایش سن شایعتر میشود و از حدود ۳۰ یا ۴۰ سالگی شروع خواهد شد.
- عدم ورزش: عضلات ضعیف و بلااستفاده در کمر و شکم ممکن است منجر به کمردرد شوند.
- وزن اضافی: وزن اضافی بدن فشار زیادی به کمر وارد میکند.
- سرطان: برخی از انواع سرطان میتوانند در کمردرد نقش داشته باشند.
- بلند کردن نادرست اجسام: استفاده از کمر بهجای پاها میتواند منجر به کمردرد شود.
- شرایط روانی: به نظر میرسد افرادی که مستعد افسردگی و اضطراب هستند، بیشتر در معرض خطر کمردرد قرار دارند. استرس میتواند باعث تنش عضلانی شود که میتواند در کمردرد نقش داشته باشد.
- سیگار کشیدن: افرادی که سیگار میکشند، میزان کمردرد بیشتری دارند. این امر ممکن است به این دلیل رخ دهد که سیگار کشیدن باعث سرفه میشود که میتواند منجر به فتق دیسک شود. سیگار کشیدن همچنین میتواند جریان خون به ستون فقرات را کاهش داده و خطر پوکیاستخوان را افزایش دهد.
علت کمردرد در زنان
در خانمها، دلایل زیر برای درد کمر شایعتر است:
- تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی یا بارداری
- استفاده از کفش پاشنهبلند
- اندومتریوز یا مشکلات لگنی
- ضعف عضلات شکم و کمر پس از زایمان
دلیل کمردرد در مردان
در آقایان، موارد زیر معمولتر است:
- فعالیتهای بدنی سنگین یا ورزشهای قدرتی
- نشستن طولانی در محل کار
- اضافهوزن و چاقی شکمی
- مشکلات کلیوی یا پروستات
روشهای تشخیص
متخصص کمر شما را معاینه میکند و توانایی شما در نشستن، ایستادن، راه رفتن و بلند کردن پاها را ارزیابی مینماید. همچنین ممکن است از شما بخواهد که درد خود را در مقیاس صفر تا ده ارزیابی کنید و در مورد چگونگی تأثیر درد بر فعالیتهای روزانه خود صحبت نمایید.
این ارزیابیها به تعیین منشأ درد و میزان حرکت شما قبل از اینکه درد یا اسپاسم عضلانی شما را مجبور به توقف کند، کمک میکند.
معاینات همچنین میتوانند به رد علل جدیتر کمردرد کمک کنند. یک یا چند مورد از این آزمایشها ممکن است به تعیین علت کمردرد کمک کنند که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
عکسبرداری با اشعه ایکس
این تصاویر آرتروز یا شکستگی استخوان را نشان میدهند. اما این تصاویر بهتنهایی نمیتوانند بیماریهایی که نخاع، عضلات، اعصاب یا دیسکها را تحتتأثیر قرار میدهند، تشخیص دهند.
امآرآی یا سیتیاسکن
این اسکنها تصاویری ایجاد میکنند که میتوانند فتق دیسک یا مشکلات مربوط به استخوانها، عضلات، بافتها، تاندونها، اعصاب، رباطها و رگهای خونی را نشان دهند.
آزمایش خون
در واقع آزمایش خون میتواند به تعیین اینکه آیا عفونت یا بیماری دیگری ممکن است باعث درد شود یا خیر، کمک کند.
مطالعات عصبی
الکترومیوگرافی تکانههای الکتریکی تولید شده توسط اعصاب و نحوه پاسخ عضلات به آنها را اندازهگیری میکند. این آزمایش میتواند فشار روی اعصاب ناشی از فتق دیسک یا تنگ شدن کانال نخاعی که تنگی کانال نخاعی نامیده میشود، را تأیید کند.
درمان درد کمر
بیشتر کمردردها، بهخصوص در افراد زیر ۶۰ سال، با استفاده از درمان خانگی ظرف یک ماه بهبود مییابند. بااینحال، برای بسیاری، این درد چندین ماه طول میکشد.
ممکن است مسکنها و استفاده از گرما تنها چیزی باشد که موردنیاز است. باوجود کمردرد، تا جایی که میتوانید فعالیتهای مناسب خود را ادامه دهید.
فعالیتهای سبک مانند پیادهروی را امتحان کنید. در کنار آن فعالیتهایی را که درد را افزایش میدهند متوقف کنید، اما از ترس درد از فعالیت اجتناب نکنید.
اگر درمانهای خانگی پس از چند هفته مؤثر واقع نشدند، پزشک شما ممکن است داروهای قویتر یا سایر روشهای درمانی را توصیه کند.
فیزیوتراپی
یک فیزیوتراپیست میتواند تمریناتی را برای افزایش انعطافپذیری، تقویت عضلات کمر و شکم و بهبود وضعیت بدن آموزش دهد. استفاده منظم از این تکنیکها میتواند به جلوگیری از بازگشت درد کمک کند.
فیزیوتراپیستها همچنین نحوه اصلاح حرکات را در طول یک دوره کمردرد آموزش میدهند تا از تشدید علائم درد در حین فعال ماندن جلوگیری شود.
سایر اقدامات درمانی
- تزریق کورتیزون: اگر سایر اقدامات باعث تسکین نشدند، تزریق کورتیزون به همراه داروی بیحسکننده ممکن است کمک کند. تزریق کورتیزون به فضای اطراف نخاع به کاهش التهاب اطراف ریشههای عصبی کمک میکند، اما تسکین درد اغلب فقط یک یا دو ماه طول میکشد.
- ابلیشن رادیوفرکانسی: در این روش، یک سوزن نازک از طریق پوست در نزدیکی ناحیهای که باعث درد میشود، وارد میشود. امواج رادیویی از طریق سوزن عبور داده میشوند تا به اعصاب مجاور آسیب برسانند. آسیب رساندن به اعصاب، سیگنالهای درد به مغز را مختل میکند.
- محرکهای عصبی کاشته شده: دستگاههایی که زیر پوست کاشته میشوند میتوانند تکانههای الکتریکی را به اعصاب خاصی منتقل کنند تا سیگنالهای درد را مسدود کنند.
- جراحی: جراحی برای ایجاد فضای بیشتر در ستون فقرات گاهی اوقات برای افرادی که ضعف عضلانی فزاینده یا کمردردی دارند که به پاها منتشر میشود، مفید است. این مشکلات میتواند مربوط به فتق دیسک یا سایر شرایطی باشد که فضاهای عبور اعصاب از ستون فقرات را تنگ میکنند.
داروهای موردنیاز کمردرد
در واقع داروها به نوع کمردرد بستگی دارند. این داروها ممکن است شامل موارد مختلفی باشند. در ادامه آنها را بررسی مینماییم.
مسکنها
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مانند ایبوپروفن (ادویل، موترین IB و غیره) یا ناپروکسن سدیم، ممکن است کمککننده باشند.
این داروها را فقط طبق دستور مصرف کنید. مصرف بیش از حد میتواند عوارض جانبی جدی ایجاد نماید. اگر مسکنهایی که میتوانید بدون نسخه تهیه کنید کمکی نکنند، پزشک شما ممکن است NSAIDهای تجویزی را پیشنهاد کند.
شلکنندههای عضلانی
اگر کمردرد خفیف تا متوسط با مسکنها بهبود نیابد، ممکن است شلکنندههای عضلانی مفید باشند. در نظر داشته باشید که شلکنندههای عضلانی میتوانند باعث سرگیجه و خوابآلودگی نیز شوند.
مسکنهای موضعی
این محصولات، شامل کرمها، پمادها، ضمادها و چسبها و مواد تسکیندهنده درد هستند که از طریق پوست به بدن شما میرسانند.
مواد مخدر
داروهای حاوی مواد افیونی، مانند اکسی کدون یا هیدروکدون، ممکن است برای مدت کوتاهی با نظارت دقیق پزشکی استفاده شوند.
داروهای ضدافسردگی
برخی از انواع داروهای ضدافسردگی، بهویژه دولوکستین (سیمبالتا) و داروهای ضدافسردگی سه حلقهای مانند آمیتریپتیلین، نشان دادهاند که کمردرد مزمن را تسکین میدهند.
درمان خانگی کمردرد
- استفاده از کمپرس گرم یا سرد
- استراحت کوتاهمدت (نه طولانی)
- انجام حرکات کششی ساده
- استفاده از تشک طبی مناسب
طب جایگزین
درمانهای جایگزین ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- طب سوزنی: متخصص طب سوزنی سوزنهای نازک استریل شده را در نقاط خاصی از بدن وارد پوست میکند. شواهد علمی روبهرشدی نشان میدهد که طب سوزنی میتواند در درمان کمردرد مفید باشد.
- مراقبتهای کایروپراکتیک: یک متخصص کایروپراکتیک برای کاهش درد، ستون فقرات را دستکاری میکند.
- ماساژ: برای کمردرد ناشی از تنش یا کار بیش از حد عضلات، ماساژ ممکن است مفید باشد.
- تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS): دستگاهی که با باتری کار میکند و روی پوست قرار میگیرد، تکانههای الکتریکی را به ناحیه دردناک منتقل میکند.
- یوگا: انواع مختلفی از یوگا وجود دارد، یک رشته گسترده که شامل تمرین حالتها یا وضعیتهای خاص، تمرینات تنفسی و تکنیکهای آرامشبخش است. یوگا میتواند عضلات را کشیده و تقویت کند و وضعیت بدن را بهبود بخشد.
پیشگیری از درد کمر
بهبود وضعیت جسمانی و یادگیری و تمرین نحوه استفاده از بدن میتواند به پیشگیری از کمردرد کمک کند. برای سالم و قوی نگهداشتن کمر موارد زیر را بادقت بخوانید.
ورزش
فعالیتهای هوازی منظم و کمفشار میتواند قدرت و استقامت کمر را افزایش داده و به عضلات اجازه دهد تا بهتر کار کنند. پیادهروی، دوچرخهسواری و شنا انتخابهای خوبی هستند؛ زیرا به کمر فشار نمیآورند یا آن را تکان نمیدهند.
تقویت و انعطافپذیری عضلات
تمرینات عضلات شکم و کمر که هسته بدن را تقویت میکنند، به تقویت این عضلات کمک میکنند تا با همکاری یکدیگر از کمر حمایت کنند.
حفظ وزن مناسب
همیشه داشتن یک وزن متعادل میتواند کمککننده باشد. وزن سالم خود را حفظ کنید. اضافهوزن عضلات کمر را تحتفشار بیش از حد قرار میدهد.
ترک سیگار
سیگار کشیدن در کنار عوارض متععدی که دارد، خطر ابتلا به کمردرد را افزایش میدهد. این خطر با تعداد سیگارهای کشیده شده در روز افزایش مییابد، بنابراین ترک سیگار میتواند به کاهش این خطر کمک کند.
حرکات و فشار نا به جا ممنوع
از حرکاتی که باعث پیچخوردگی یا فشار به کمر میشوند، خودداری کنید. برای استفاده صحیح از بدن:
- بااحتیاط بایستید.
- قوز نکنید.
- لگن خود را در حالت خنثی نگه دارید.
- هنگام ایستادن طولانیمدت، یک پا را روی یک چهارپایه کوتاه قرار دهید تا مقداری از بار از روی کمر برداشته شود.
- پاها را به طور متناوب قرار دهید.
در نظر داشته باشید که وضعیت خوب بدن میتواند فشار روی عضلات کمر را کاهش دهد.
هوشمندانه بنشینید
یک صندلی با تکیهگاه مناسب برای پایین کمر، دستههای صندلی و پایه چرخان انتخاب کنید. قرار دادن یک بالش یا حوله لوله شده در گودی کمر میتواند انحنای معمول آن را حفظ کند. زانوها و باسن را در یک سطح نگه دارید. مرتباً، حداقل هر نیم ساعت، موقعیت خود را تغییر دهید.
صحیح بلند کنید
در صورت امکان از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید. اگر مجبور به بلند کردن چیزی سنگین هستید، اجازه دهید پاهایتان این کار را انجام دهند.
کمر خود را صاف نگه دارید، فقط از زانو خم شوید و نچرخید. بار را نزدیک بدن خود نگه دارید. اگر جسم سنگین یا ناجور است، یک همراه برای بلند کردن پیدا کنید. در این میان استفاده از کفش مناسب را فراموش نکنید.
آیا کمردرد در بارداری طبیعی است؟
بله به علت تغییرات هورمونی و افزایش فشار روی ستون فقرات زنان باردار این یک امر شایع است، اما اگر شدید باشد، حتماً باید بررسی شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
بیشتر کمردردها با گذشت زمان و با درمان خانگی و مراقبت از خود، اغلب ظرف چند هفته بهبود مییابند. برای کمردردهایی که شرایط زیر را دارند، با پزشک مشورت نمایید:
- بیش از چند هفته طول میکشد.
- شدید است و با استراحت بهبود نمییابد.
- بهخصوص اگر تا زیر زانو باشد، روی یک یا هر دو پا پخش میشود.
- باعث ضعف، بیحسی یا گزگز در یک یا هر دو پا میشود.
- با کاهش وزن بیدلیل همراه است.
در برخی افراد، کمردرد میتواند نشانهای از یک مشکل جدی پزشکی باشد. این مورد نادر است، اما در صورت وجود موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- باعث مشکلات جدید روده یا مثانه میشود.
- با تب همراه است.
- به دنبال سقوط، ضربه به کمر یا سایر آسیبها رخ میدهد.
