فرق خرمالو و خرمالو ژاپنی چیست؟ (کدام را سفت بخوریم؟)
حتماً برایتان پیش آمده که یک خرمالوی خوش‌رنگ اما سفت را گاز بزنید و دهانتان طوری جمع شود که تا چند دقیقه طعم هیچ چیزی را نفهمید! حالا کنار همان خرمالوها، میوه‌ای پهن‌تر به اسم «خرمالو ژاپنی» هم می‌فروشند که می‌شود سفت‌سفت، مثل سیب، خوردش. راز این تفاوت در یک کلمه است: تانن. در ادامه فرق خرمالو و خرمالو ژاپنی را ساده توضیح داده‌ایم و اینکه کدام را کی بخورید.
شروع پاییز، خرمالو یکی از پرطرفدارترین میوه‌های بازار است و کنار آن معمولاً میوه‌ای به نام خرمالو ژاپنی هم می‌بینیم که سفت و پهن است و قیمت متفاوتی دارد. سؤال رایج این است: فرق خرمالو و خرمالو ژاپنی چیست و چرا یکی را باید نرم خورد و دیگری را مثل سیب گاز زد؟ در این مطلب از جوان ایرانی جواب را ساده توضیح می‌دهیم.
خرمالو چیست؟
خرمالو میوه درختی با نام علمی Diospyros kaki است که خاستگاه آن چین است و بیش از ۲۰۰۰ سال در آنجا کشت می‌شود. این میوه در قرن هفتم میلادی به ژاپن رسید و امروز حدود ۹۰ درصد تولید جهانی آن در چین، ژاپن و کره است. در ایران هم در مناطق معتدل شمال کشور و برخی استان‌های دیگر کشت می‌شود.
ارقام خرمالو به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: گس و غیرگس. فرق خرمالوی معمولی و خرمالو ژاپنی دقیقاً به همین تقسیم‌بندی برمی‌گردد.
خرمالوی معمولی (گس)
خرمالویی که بیشتر در بازار ایران می‌بینیم معمولاً از نوع گس است. این ارقام مقدار زیادی تانن دارند و تا وقتی سفت هستند طعمشان گس و تلخ است و دهان را جمع می‌کند. این خرمالو را باید صبر کرد تا کاملاً نرم و ژله‌ای شود؛ در این مرحله تانن‌ها از بین می‌روند و میوه بسیار شیرین می‌شود. رقم معروف «هاچیا» (Hachiya) نمونه این گروه است و شکلی کشیده و بلوطی دارد.
خرمالو ژاپنی (غیرگس)
آنچه در بازار ایران «خرمالو ژاپنی» نامیده می‌شود معمولاً ارقام غیرگس مثل «فویو» (Fuyu) است. این ارقام در حالت سفت هم تانن گس‌کننده ندارند؛ بنابراین می‌توانید آن را مثل سیب، سفت و ترد بخورید یا صبر کنید تا کمی نرم شود. ظاهر آن معمولاً پهن، کوتاه و شبیه گوجه‌فرنگی است.
مقایسه خرمالوی معمولی و ژاپنی
| ویژگی | خرمالوی معمولی (گس) | خرمالو ژاپنی (غیرگس) |
|---|---|---|
| نمونه رقم | هاچیا | فویو |
| شکل | کشیده یا بلوطی | پهن و کوتاه، شبیه گوجه‌فرنگی |
| تانن در حالت سفت | زیاد (گس) | ندارد |
| زمان خوردن | فقط وقتی کاملاً نرم و ژله‌ای شده | هم سفت و ترد، هم نرم |
| طعم | بسیار شیرین و عسلی بعد از رسیدن | شیرین و ملایم |
| بافت | ژله‌ای و آبدار | ترد مثل سیب |
| نحوه خوردن | با قاشق | برش‌زده با پوست یا بدون پوست |
چرا خرمالو گس است؟
گسی خرمالو به خاطر نوعی تانن به نام پروآنتوسیانیدین است. در ارقام گس، این تانن تا زمانی که میوه سفت است فعال است و با نرم شدن میوه تجزیه می‌شود. به همین دلیل اگر خرمالوی معمولی را زود و سفت بخورید، طعم بدی دارد. در برخی کشورها با قرار دادن میوه در گاز دی‌اکسید کربن گسی آن را از بین می‌برند؛ مثل رقم «شارون» در اسرائیل و «روخو بریانته» در اسپانیا.
چطور خرمالو را زودتر برسانیم؟
- خرمالوهای سفت را کنار چند سیب یا موز رسیده در یک کیسه کاغذی بگذارید؛ گاز اتیلن آن‌ها رسیدن را سریع‌تر می‌کند.
- در دمای اتاق نگه دارید و هر روز نرمی آن را چک کنید.
- بعضی‌ها خرمالو را چند ساعت در فریزر می‌گذارند و بعد یخ‌زدایی می‌کنند تا نرم شود؛ این روش بافت را نرم می‌کند.
کدام را بخریم؟
- برای خوردن فوری یا بچه‌ها: خرمالو ژاپنی؛ لازم نیست صبر کنید.
- برای شیرینی بیشتر و دسر: خرمالوی معمولی رسیده؛ طعم عسلی آن بی‌نظیر است.
- برای خشک کردن: هر دو قابل خشک کردن هستند؛ روش‌ها را در مطلب نحوه خشک کردن خرمالو ببینید.
خرمالو از میوه‌های پرطرفدار پاییز و زمستان و سفره شب یلدا است و از نظر غذایی سرشار از کاروتنوئیدهایی مثل بتاکاروتن و بتاکریپتوزانتین است.
سؤال‌هایی که زیاد می‌پرسید
خرمالو ژاپنی را با پوست بخوریم؟
بله، پوست خرمالو ژاپنی خوراکی است؛ فقط کاسبرگ‌ها را جدا کنید و خوب بشویید. اگر پوست را دوست ندارید می‌توانید آن را پوست بگیرید.
چرا خرمالو دهان را جمع می‌کند؟
به خاطر تانن موجود در خرمالوی گس نارس. صبر کنید تا کاملاً نرم شود تا این حالت از بین برود.
خرمالو ژاپنی همان خرمالوی کال است؟
نه. خرمالو ژاپنی رقم متفاوتی است که حتی در حالت سفت هم رسیده و شیرین است، اما خرمالوی معمولی سفت، کال و گس است.
