علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز (بررسی مراقبت‌های ضروری)
علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز چیست؟ مهمترین راهکارهای پیشگیری
علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز گاهی با همان سرفه‌ای خودش را نشان می‌دهد که بعد از بیرون رفتن از خانه شروع می‌شود. سرفه‌ای که ممکن است ابتدا جدی به نظر نرسد. هوای سرد و خشک، تغییر ناگهانی دما، ویروس‌های تنفسی و آلودگی از عواملی هستند که در این فصل برای افراد مبتلا به آسم دردسرساز می‌شوند. ورزش در فضای باز هم در هوای سرد می‌تواند تنگی نفس یا خس خس را بیشتر کند. برای بعضی افراد، این علائم با شروع فصل سرما بیشتر به چشم می‌آیند و حتی خواب یا فعالیت‌های روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهند. شناخت محرک‌های شخصی و توجه به نشانه‌های هشداردهنده، بخش مهمی از مراقبت در این روزهاست. در ادامه، علت‌های تشدید آسم در پاییز و راه‌های پیشگیری و برخورد با علائم شدید را بررسی می‌کنیم.
علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز
پاییز که از راه می‌رسد، بعضی افراد مبتلا به آسم متوجه تغییر علائم تنفسی خود می‌شوند. سرفه‌ای که بیشتر سراغشان می‌آید یا نفس کشیدن در هوای بیرون که سخت‌تر از روزهای گرم است. سرما، خشکی هوا، ویروس‌های تنفسی و حتی دود و آلودگی، هر کدام در این میان سهمی دارند. در این قسمت علت تشدید این عارضه را توضیح می‌دهیم.
هوای سرد و خشک به همراه تحریک مجاری
یکی از مهمترین علت‌های تشدید آسم در هوای سرد پاییز، تماس راه‌های هوایی با هوای سرد و خشک است. وقتی هوای سرد وارد ریه‌ها می‌شود، مجاری تنفسی فرد مبتلا به آسم ممکن است واکنش شدیدتری نشان دهند. نتیجه برای بعضی افراد با سرفه، خس‌خس یا احساس سنگینی در قفسه سینه خودش را نشان می‌دهد. این حالت معمولا هنگام بیرون رفتن در روزهای سرد بیشتر به چشم می‌آید. اگر فرد با سرعت زیاد راه برود یا فعالیت بدنی داشته باشد، تنفس هم سریع می‌شود و حجم بیشتری از هوای سرد وارد دستگاه تنفسی خواهد شد
تغییر ناگهانی دما و شروع سرفه و خس‌خس
صبح‌های پاییزی یک ویژگی آزاردهنده دارند. ممکن است خانه گرم باشد اما چند دقیقه بعد، هنگام خروج از ساختمان، با هوای سرد روبرو شوید. همین تغییر ناگهانی دما برای بعضی افراد مبتلا به آسم خوشایند نیست و علائم را تحریک می‌کند. این مشکل در روزهایی که باد سرد می‌وزد بیشتر احساس می‌شود. فردی که متوجه شده سرفه یا خس‌خس او بعد از خروج از خانه شروع می‌شود، باید زمان بروز علائم را در کنار شرایط آب و هوا بررسی کند. چنین جزئیاتی برای شناخت محرک‌های آسم ارزشمند هستند.
سرماخوردگی و تشدید حمله آسم
با سرد شدن هوا، سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی هم بیشتر دیده می‌شوند. این عفونت‌ها برای فرد مبتلا به آسم اهمیت دارند، چون التهاب ایجاد شده در دستگاه تنفسی ممکن است علائم قبلی را شدیدتر کند. سرفه طولانی پس از یک سرماخوردگی، خس خس شبانه یا احساس تنگی نفس در روزهایی که فرد بیمار است، نباید کاملا به حساب همان سرماخوردگی گذاشته شود. در چنین شرایطی، آسم نیز ممکن است درگیر شده باشد.
آلودگی و دود در روزهای سرد
دود خودروها، دود سیگار و ذرات آلاینده برای ریه حساس مناسب نیستند و قرار گرفتن در معرض آن‌ها ممکن است علائم را تشدید کند. حتی دود داخل خانه نیز مهم است. به خصوص اگر فرد سیگاری در محیط حضور داشته باشد یا دود حاصل از وسایل گرمایشی وارد فضای زندگی شود. گاهی فرد تصور می‌کند سرما عامل اصلی سرفه بوده، در حالی که همزمانی سرما و آلودگی، وضعیت تنفسی را بدتر کرده است.
ورزش در هوای سرد و تنگی نفس
دویدن یا فعالیت شدید در فضای باز، آن هم در هوای سرد، برای بعضی افراد مبتلا به آسم با سرفه و خس خس همراه می‌شود. هنگام ورزش، سرعت تنفس بالا می‌رود و هوای سرد و خشک با حجم بیشتری وارد مجاری تنفسی می‌شود. علائم همیشه همان لحظه شروع فعالیت دیده نمی‌شوند. بعضی افراد چند دقیقه پس از پایان ورزش متوجه سرفه یا تنگی نفس می‌شوند. اگر این اتفاق مرتب در روزهای سرد تکرار شود، بهتر است در ارزیابی آسم و محرک‌های آن مورد توجه قرار گیرد.
زمان مراجعه به پزشک
در هوای سرد پاییز، اگر خس خس، سرفه یا تنگی نفس بیشتر از حد معمول شود و با داروی تجویز شده فروکش نکند، وقت مراجعه به پزشک رسیده است. تنگی نفس هنگام راه رفتن کوتاه یا انجام کارهای روزمره هم نشانه‌ای است که نباید از کنار آن ساده گذشت. اگر علائم شب‌ها شما را بیدار می‌کنند یا نیاز به اسپری تسکینی بیشتر از معمول شده، پزشک باید وضعیت آسم را دوباره بررسی کند. احساس فشار در قفسه سینه که شدت آن رو به افزایش است نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. در حمله شدید، نفس کشیدن دشوار می‌شود، صحبت کردن در جمله‌های کامل سخت می‌شود یا لب‌ها و ناخن‌ها تغییر رنگ می‌دهند. این شرایط اورژانسی است و باید بی‌درنگ برای دریافت مراقبت فوری اقدام شود. سردی هوا برای بعضی افراد شروع کننده حمله است. اگر دستگاه پالس اکسی متر در خانه وجود دارد، افت قابل توجه اکسیژن خون همراه با تنگی نفس نیز نیازمند توجه فوری است. گاهی بدن پیش از شدید شدن حمله علامت‌هایش را نشان می‌دهد.
درمان خانگی حساسیت پاییزی چگونه است؟ با نحوه کاهش علائم آن در این مطلب آشنا شوید:
علائم هشداردهنده حمله شدید آسم در هوای سرد
وقتی هوای سرد پاییزی آسم را تحریک می‌کند، ممکن است تنگی نفس خیلی زود از حالت معمول شدیدتر شود. نفس کشیدن سخت می‌شود و فرد برای گفتن چند کلمه هم مجبور است مکث کند. خس خس شدید، سرفه‌های پشت سر هم و فشار آزاردهنده در قفسه سینه هم زنگ خطر هستند. اگر تنفس تند و سطحی شده یا فرد هنگام نفس کشیدن به شدت خسته به نظر برسد، وضعیت نیاز به توجه فوری دارد. فرورفتن پوست بین دنده‌ها یا بالای استخوان ترقوه هنگام دم نیز نشانه فشار زیاد برای نفس کشیدن است. سرگیجه، گیجی یا احساس ضعف شدید را نباید به خستگی معمول نسبت داد. آبی یا خاکستری شدن لب‌ها و ناخن‌ها از نشانه‌های جدی کمبود اکسیژن به شمار می‌رود و رسیدگی فوری پزشکی لازم دارد. اگر داروی تسکین دهنده طبق دستور مصرف شده اما نفس تنگی همچنان شدید است یا حال فرد رو به بدتر شدن می‌رود، فوری به پزشک مراجعه کنید. در چنین لحظه‌ای، شدت نفس تنگی و تغییر حال عمومی فرد از هر علامت دیگری مهمتر است و نباید منتظر بهتر شدن خود به خودی ماند.
تشدید آسم در سالمندان در هوای سرد
هوای سرد برای سالمندی که آسم دارد، همیشه ساده نمی‌گذرد. ورود هوای سرد و خشک به ریه‌ها ممکن است راه‌های تنفسی را تحریک کند. اگر در همین روزها سرماخوردگی یا یک عفونت تنفسی هم به سراغ فرد بیاید، علائم آسم ممکن است شدیدتر شوند. بعضی سالمندان ابتدا هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پله‌ها احساس کمبود نفس دارند و بعد سرفه و سنگینی قفسه سینه بیشتر به چشم می‌آید. شب‌ها هم ممکن است سرفه خواب را به هم بزند. تشخیص علت تنگی نفس در این سن همیشه آسان نیست و بیماری‌های دیگری نیز نشانه‌های مشابهی دارند. اگر علائم نسبت به روزهای قبل تغییر کرده یا استفاده از داروی تسکین دهنده بیشتر شده، وضعیت باید با پزشک در میان گذاشته شود. نفس تنگی شدید، ناتوانی در صحبت کردن یا بهتر نشدن حمله پس از مصرف داروی تجویز شده، نیاز به رسیدگی فوری دارد.
نحوه پیشگیری از حمله آسم در روزهای سرد پاییزی
وقتی هوا در پاییز سرد می‌شود، نفس کشیدن در فضای بیرون برای بعضی افراد مبتلا به آسم سخت‌تر از روزهای معمول است. هوای سرد و خشک، همراه با دود، آلودگی یا عفونت‌های تنفسی، ممکن است سرفه و تنگی نفس را بیشتر کند. در این بخش نحوه پیشگیری از این عارضه را شرح می‌دهیم.
گرم نگه داشتن هوای ورودی به ریه
در روزهای سرد پاییزی، بیرون رفتن با دهان و بینی کاملا باز، برای ریه‌های حساس انتخاب مناسبی نیست. یک شال نازک یا پوشش مناسب روی دهان و بینی، هوای ورودی را گرم و مرطوب می‌کند و از تحریک ناگهانی راه‌های تنفسی کم می‌شود. تا جای ممکن از بینی نفس بکشید و اگر قرار است مدت زیادی بیرون بمانید، پوشش مناسب برای صورت را همراه داشته باشید. این نکته هنگام پیاده‌روی یا ورزش در هوای سرد بیشتر به چشم می‌آید. شروع آرام فعالیت هم فشار ناگهانی روی دستگاه تنفسی را کمتر می‌کند.
مصرف منظم داروهای آسم
آسم حتی در روزهایی که هیچ علامتی ندارد، نیاز به مراقبت دارد. داروهای کنترل کننده باید طبق دستور پزشک مصرف شوند و قطع یا کم کردن مقدار آن‌ها بدون مشورت پزشک کار درستی نیست. اسپری تسکین‌دهنده تجویز شده نیز باید در دسترس باشد تا در صورت شروع علائم، فرد سرگردان نماند. یک نکته کاربردی دیگر، مرور شیوه استفاده از اسپری است. اشتباه در روش مصرف، حتی با وجود تهیه داروی مناسب، مقدار دارویی را که به ریه می‌رسد کم می‌کند. اگر حمله‌های آسم در پاییز بیشتر شده‌اند، زمان مناسبی برای بررسی دوباره داروها با پزشک است.
دوری از عفونت‌ها و محرک‌ها
سرما به تنهایی تنها چیزی نیست که آسم را در پاییز تحریک می‌کند. ویروس‌های تنفسی، دود سیگار، آلودگی هوا، عطرهای تند، مواد شوینده و کپک داخل خانه نیز برای بعضی افراد محرک هستند. شستن دست‌ها، دوری از افراد بیمار و رعایت واکسن‌های توصیه شده از جمله مراقبت‌هایی هستند که در فصل شیوع بیماری‌های تنفسی مطرح می‌شوند. در خانه هم اگر بوی نم یا لکه‌های کپک دیده می‌شود، باید منبع رطوبت پیدا و برطرف شود. شناخت محرک‌های شخصی نیز نکته مهمی است. چیزی که یک فرد را دچار خس خس می‌کند، لزوما برای فرد دیگر همان واکنش را ندارد.
تفاوت آسم پاییزی با حساسیت فصلی
آسم پاییزی و حساسیت فصلی ممکن است با عطسه، سرفه یا گرفتگی بینی شروع شوند، اما منشأ و شکل بروز آن‌ها یکسان نیست. حساسیت فصلی بیشتر با آبریزش بینی، عطسه‌های پشت سر هم، خارش چشم و آبریزش چشم دیده می‌شود. در آسم، درگیری راه‌های هوایی است و نشانه‌هایی مثل خس خس سینه، تنگی نفس، سرفه‌های مکرر یا احساس فشار روی قفسه سینه بیشتر به چشم می‌آید. هوای سرد، تغییر دما و استنشاق هوای خشک هم در بعضی افراد مبتلا به آسم، حمله‌های تنفسی را تحریک می‌کند. نکته جالب این‌جاست که این دو مشکل می‌توانند همزمان وجود داشته باشند. مثلا گرده گیاهان یا کپک‌های محیطی علائم حساسیت را شروع کنند و همان محرک در فرد مبتلا به آسم، علائم تنفسی را هم تشدید کند. پس اگر سرفه و خس‌خس با تغییر فصل تکرار می‌شود، نباید آن را صرفا یک حساسیت معمولی پاییزی حساب کرد.
داروهای کنترل آسم در فصل سرمای پاییزی
در این روزها، داروهای کنترل آسم باید طبق همان برنامه‌ای مصرف شوند که پزشک تعیین کرده است. کورتیکواستروئیدهای استنشاقی از داروهای اصلی این گروه هستند و برای کم کردن التهاب راه‌های هوایی تجویز می‌شوند. بعضی بیماران هم از اسپری‌های ترکیبی حاوی کورتیکواستروئید و داروی گشادکننده برونش استفاده می‌کنند. داروهای دیگری مثل مونته لوکاست نیز برای برخی افراد تجویز می‌شود و انتخاب آن به نوع و شدت آسم بستگی دارد. اسپری‌های تسکین دهنده سریع برای زمان بروز علائم کاربرد دارند و جای داروی کنترل کننده روزانه را نمی‌گیرند. یک نکته ساده اما مهم، شیوه استفاده از اسپری است. اشتباه در نحوه مصرف، مقدار دارویی را که به ریه می‌رسد کم می‌کند. اگر با شروع هوای سرد، دفعات استفاده از اسپری بیشتر شده یا سرفه‌های شبانه برگشته‌اند، این تغییر را با پزشک در میان بگذارید و داروها را خودسرانه کم یا زیاد نکنید.
علت سنگینی سر در پاییز چیست؟ دلایل آن از تغییرات هوا تا کم آبی بدن را در این مطلب بخوانید:
سؤالات متداول در مورد علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز
در این بخش به پرسش و پاسخ رایج در این زمینه می‌پردازیم.
آیا تغییر دمای هوا برای افراد مبتلا به آسم مشکل ساز است؟
تغییر ناگهانی دما در بعضی افراد مبتلا به آسم، راه‌های هوایی را حساس می‌کند. ورود از محیط گرم به هوای سرد یا برعکس ممکن است با شروع سرفه یا خس خس همراه شود. این واکنش در همه افراد یکسان نیست و به شدت آسم و عوامل محرک دیگر هم بستگی دارد.
آیا ورزش در هوای سرد برای افراد مبتلا به آسم خطرناک است؟
ورزش به خودی خود برای افراد مبتلا به آسم ممنوع نیست، اما هوای سرد می‌تواند علائم را تحریک کند. فعالیت شدید در فضای باز ممکن است با سرفه، خس‌خس یا تنگی نفس همراه شود. گرم کردن بدن پیش از ورزش و پوشاندن دهان و بینی در هوای سرد می‌تواند تماس مستقیم با هوای سرد را کمتر کند. افرادی که هنگام ورزش دچار علائم می‌شوند، باید درباره تنظیم برنامه ورزشی با پزشک مشورت کنند.
هنگام تشدید علائم آسم در هوای سرد چه کار کنیم؟
در زمان بروز علائم، فرد باید از عامل تحریک کننده فاصله بگیرد و داروی تجویز شده برای حمله آسم را طبق دستور پزشک مصرف کند. نشستن در وضعیت راحت و پرهیز از فعالیت شدید نیز اهمیت دارد. اگر تنگی نفس شدید باشد، صحبت کردن دشوار شود یا علائم با داروی نجات برطرف نشود، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است. تغییر خودسرانه دوز یا نوع دارو نیز توصیه نمی‌شود.
سخن پایانی
شناخت علت تشدید آسم در هوای سرد پاییز کمک می‌کند سرفه، خس خس و تنگی نفس با دقت بیشتری پیگیری شوند. سرما و خشکی هوا، تغییر دما، آلودگی، عفونت‌های تنفسی و ورزش در فضای باز از محرک‌هایی هستند که در این فصل بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند. گرم نگه داشتن هوای ورودی به ریه، دوری از دود و محرک‌های شناخته شده و مصرف منظم داروهای تجویز شده، بخش مهمی از مراقبت روزانه است. اگر علائم بیشتر از قبل شده‌اند یا استفاده از اسپری افزایش یافته، بهتر است وضعیت آسم دوباره بررسی شود. تنگی نفس شدید، دشواری در صحبت کردن و تغییر رنگ لب‌ها یا ناخن‌ها نیز نشانه‌هایی هستند که نباید منتظر ماند تا خود به خود برطرف شوند. اگر شما هم تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، تجربه و راهکارهایی را که برایتان مفید بوده را با ما و سایر مخاطبان مجله جوان ایرانی به اشتراک بگذارید.
