انواع کیست کبد (از ساده تا پیچیده + علائم و درمان)
همه چیز درباره کیستهای کبدی (ساده، هیداتید، پلیکیستیک و ...)
یکی از ضایعات نسبتاً شایع اما اغلب خوشخیم کبدی کیست کبد است. این کیست میتواند بهصورت منفرد یا متعدد، ساده یا پیچیده، مادرزادی یا اکتسابی متغیر باشد. با توجه به پیشرفت روشهای تصویربرداری مدرن، تشخیص این عارضه در سالهای اخیر بسیار بیشتر شده است. در ادامه به بررسی کامل این کیست میپردازیم.
شناخت کیست کبد
کیست کبدی حفرهای با دیواره نازک است که با مایع پر شده و در بافت پارانشیمی کبد شکل میگیرد. این ضایعات میتوانند ساده، پیچیده و یا نئوپلاستیک باشند.
همه ما میدانیم که کبد، بزرگترین ارگان داخلی بدن انسان است و در سمت راست شکم و زیر دیافراگم قرار دارد. کیستها معمولاً در لوب راست کبد بیشتر از لوب چپ بروز میکنند و ممکن است سطحی یا عمقی باشند.
شیوع کلی کیستهای ساده کبدی در کل حدود 5 تا 7 درصد است. با افزایش سن، شیوع این کیستها بیشتر میشود. بهویژه افراد بالای ۵۰ سال. لازم به ذکر است که زنان بیشتر از مردان درگیر کیستهای ساده هستند.
انواع کیست کبد
- ساده: خوشخیم و بیخطر بوده که معمولاً فاقد دیوارههای داخلی یا کلسیفیکاسیون و فاقد ارتباط با سیستم صفراوی است.
- انگلی: ناشی از انگل Echinococcus granulosus بوده و دارای دیواره سهلایهای: عشاء پری کستی، لامینار و ژرمیناتیو است. ایم لایهها میتوانند رشد کنند، پاره شوند یا به ارگانهای دیگر انتشار یابند.
- پلیکیستیک: همراه با بیماری کلیه پلیکیستیک ارثی (ADPKD) ممکن است کبد تا چندبرابر بزرگ شده و ژنتیکی، اتوزوم غالب شود.
- کیستآدنوکارسینوم: cystic metastasis دارای خطر سرطانی شدن حاوی مایع خونی یا جامد است.
- التهابی یا عفونی ناشی از آبسه یا عفونتهای باکتریایی یا قارچی: این کیستها معمولاً دردناک، همراه تب و علائم سیستمیک هستند.
- اکینوکوک یا کیست هیداتید: بیماری هیداتید یکی از انگلهایی است که از سگها و گوسفندان معمولاً از طریق سیستمهای آبی به انسان منتقل میشوند.
علل ایجاد کیست کبد
- عدم انطباق و انسداد سیستم صفراوی در دوران جنینی
- عوامل انگلی مانند تماس با سگ آلوده
- خوردن سبزی آلوده
- جهش در ژن PKD1/PKD2
- ضربه به شکم
- رشد سلولهای غیرطبیعی در بافت کبد
- عفونتهایی مانند باکتریایی، قارچی یا انگلی
- بیماریهای سیستمیک بهویژه نارسایی کلیوی مزمن یا نقص سیستم ایمنی
علائم
اکثر کیستها بدون علامتاند، اما در صورت بزرگ بودن یا عفونت میتوانند علائمی ایجاد نمایند مانند:
- درد شکم اغلب بالای شکم سمت راست، احساس پر بودن شکم، نفخ و یا سوءهاضمه
- کاهش اشتها
- زردی در صورت انسداد مجاری صفراوی
- تب و لرز در عفونت
- کاهش وزن
عوارض احتمالی
- عفونت کیست (آبسه شدن)
- پارگی کیست و نشت محتویات
- خونریزی داخلی
- انسداد مجاری صفراوی
- واکنش آنافیلاکتیک در کیست هیداتید
- درد مزمن
- اختلال در عملکرد کبد
- فشار به اندامهای مجاور مانند معده یا روده
روشهای تشخیص
اولین و رایجترین روش افتراق کیست ساده از کمپلکس سونوگرافی است. سپس برای تشخیص بهتر کیستهای پیچیده یا کلسیفیه سیتیاسکن انجام خواهد شد.
MRI نیز جزئیات دقیقتر دیواره و محتوای کیست افتراق با تومورهای کیستی را نشان میدهد. همچنین آزمایش خون میتواند آنزیمهای کبدی مانند (ALT, AST, ALP, GGT) و آنتیبادی Echinococcus را مشخص نماید.
در موارد مشکوک به هیداتید آسپیراسیون با هدایت سونو یا CT برای بررسی محتویات مشکوک کیست؛ مثلاً موارد خونی یا چرکی صورت خواهد گرفت.
نقش تغذیه و سبک زندگی
با استفاده صحیح و روتینی مناسب میتوانید از بروز برخی مسائل پیشگیری نمایید. در این میان تغذیه نقش مهمی دارد و شما با رعایت برخی نکات میتوانید سلامتی خود را حفظ نمایید. این نکات شامل:
- مصرف زیاد آب
- حذف غذاهای کمچرب و کم کلسترول
- خودداری از الکل و داروهای سمی
- ورزش منظم
- پرهیز از استرس
