دلایل ریزش مژه و ابرو (راهکارهای تشخیصی + درمانی)
دلایل ریزش مژه و ابرو چیست؟ راهنمای کامل
شاید برایتان پیش آمده که صبح از خواب بیدار شوید و چند تار مژه روی بالشتان ببینید یا متوجه شوید ابروهایتان دارد کمپشت میشود. واقعیت این است که خیلی از ما به راحتی از کنار این موضوع میگذریم و فکر میکنیم موقتی است. اما گاهی همین ریزش ساده، نشانهی چیزی عمیقتر در بدن است. یک کمبود تغذیهای ساده یا حتی یک مشکل هورمونی میتواند در خلوت شدن این بخش از صورت نقش داشته باشد. دلایل ریزش مژه و ابرو را از کمکاری تیروئید و کمبود آهن تا استرس و عادات اشتباه آرایشی را در این مطلب بخوانید و راه حل آن را پیدا کنید.
دلایل ریزش مژه و ابرو
برخی از افراد وقتی صبح صورت خود را در آینه مشاهده میکنند، ناگهان متوجه جای خالی چند تار مژه یا ابرو میشوند. این اتفاق هم ناخوشایند است و هم نگرانکننده. اما خوب است بدانید ریزش مژه و ابرو همیشه جای نگرانی جدی ندارد. دلیلش بسیار ساده و قابل درمان است، گاهی هم یک زنگ خطر کوچک از طرف بدن است. در این بخش به بررسی دلایل ریزش آنها میپردازیم.
بیماری کمکاری تیروئید
یکی از شایعترین دلایل پزشکی ریزش ابرو، کمکاری غده تیروئید است. این غده درست جلوی گردن، مثل فرمانده متابولیسم بدن عمل میکند. وقتی کمکار میشود، خستگی، افزایش وزن، خشکی پوست و مو و از همه واضحتر، نازک و کمپشت شدن بخش بیرونی ابروها اتفاق میافتد. خیلی از آشنایان خود را دیدهایم که بعد از شروع داروی تیروئید، دوباره ابروهایشان پر شده است.
کمبود آهن و فریتین
شاید باور نکنید، اما پایین بودن ذخیره آهن بدن حتی قبل از اینکه کمخونی تشخیص داده شود، میتواند باعث ریزش مژه و ابرو گردد. طی تحقیقات انجام شده افرادی کاملاً سالم، فقط با جبران آهن و ویتامینهای گروه ب، دوباره مژههای پر و بلندی پیدا کردهاند. فقر آهن باعث میشود فولیکولها نتوانند تار موی محکمی بسازند و زودتر از موعد وارد فاز ریزش شوند.
بیماریهای خودایمنی
سیستم ایمنی اشتباهاً فولیکولهای ابرو و مژه را هدف میگیرد. شایعترین این موارد «آلوپسی آرئاتا» است که به صورت لکههای گرد و صاف بدون مو در ابرو یا حتی خط مژه خود را نشان میدهد. بیماری دیگری به نام «لوپوس» هم میتواند تأثیر بگذارد. این شرایط معمولاً با علائم دیگری مثل خستگی مفرط یا درد مفاصل همراه است.
عادات نادرست آرایشی و پاککردن تهاجمی
بسیاری از خانمها بدون اینکه بدانند، با روش غلط پاک کردن آرایش، مژههایشان را از بین میبرند. مالیدن شدید پد پنبه روی مژه یا استفاده از پاککنندههای چرب و بیکیفیت باعث میشود مژهها بشکنند یا از ریشه کنده شوند. همینطور کشیدن مداوم ابرو با موچین، کمکم فولیکولها را ضعیف و کمکار میکند.
استرس مزمن و بیخوابی
جالب است بدانید یک استرس سنگین یا چند ماه بیخوابی خودش را روی مژه و ابرو نشان میدهد. بدن در شرایط تنش، خونرسانی به بخشهای غیرضروری مثل فولیکول مو را کم میکند و مژه به دلیل ریز بودن و کوتاه بودن چرخه رشدش، اولین جایی است که لطمه میبیند. یک ضربه روحی یا امتحان سخت باعث میشود چند ماه بعد با یک خط نازک و ضعیف در مژه از خواب بلند شوید.
کمبود ویتامینهای گروه ب و روی
بدن برای ساختن یک تار موی سالم به انواع ویتامین ب مثل ب۷ (بیوتین) و ب ۱۲ احتیاج دارد. همچنین روی (زینک) نقش کلیدی در تقسیم سلولی فولیکولها ایفا میکند. کمبود این ریزمغذیها در افرادی که رژیمهای سخت کاهش وزن گرفتهاند یا گیاهخواری افراطی میکنند دیده میشود.
بیماریهای پوستی مثل درماتیت و پسوریازیس
اگر پوستهریزی و خارش لبه پلک یا داخل ابرو دارید، احتمالاً درماتیت سبورئیک یا همان شوره سر به این ناحیه هم سرایت کرده است. این قارچ طبیعی روی پوست، وقتی بیش از حد رشد کند، التهاب و خارش ایجاد میکند. خاراندن مکرر هم مژه را میریزد و هم رشد جدید را مختل میکند. گاهی هم پسوریازیس در ناحیه ابرو خودش را نشان میدهد که حتماً باید زیر نظر پزشک درمان شود. واقعیت این است که برخی افراد هنگامی که مشکل ریزش مژه را تجربه کردهاند و بعد از کلی آزمایش، معلوم شد فقط کمبود خفیف آهن مقصر بوده است. با سه ماه مصرف قطره آهن، همه چیز به حالت اول برگشت بدون هیچ محصول گرانقیمت آرایشی. در کل، اگر ریزش ناگهانی یا لکهای دارید، اول یک آزمایش خون ساده بدهید تا از کمبودهای تغذیهای و بیماریهای زمینهای مطمئن شوید. درمان بسیار سادهتر از چیزی است که فکرش را میکنیم.
علت ریزش مو بعد از قطع رژیم چیست؟ راهکارهای رویش مجدد را در این مطلب بخوانید:
نحوه پیشگیری از ریزش مژه و ابرو
پاککردن آرام آرایش، آن هم با روغنهای طبیعی مثل روغن کرچک، کمک زیادی به جلوگیری از این عارضه میکند. دستزدن مکرر به این نقاط یا کشیدن بیش از حدشان، آسیبزاست. تغذیه خوب، با پروتئین و ویتامینهای گروه ب، ریشه مو را تقویت میکند. بعضی سرمها اگر بیرویه مصرف شوند، نتیجه عکس دارند. بهتر است شبها پیش از خواب، یک لایه نازک روغن بادام یا نارگیل بمالید. مالش تند حوله هنگام خشککردن صورت را کنار بگذارید. اگر ناگهان ریزش زیادی دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید. گاهی مشکل از کمخونی یا کمکاری تیروئید است. توجه کنید نمیشود یک شبه انتظار جادو داشت؛ صبر و تکرار، کارگشاست.
روشهای تشخیص دقیق علت ریزش مژه و ابرو
این نوع ریزش برای بسیاری از افراد نگرانکننده است، مخصوصاً وقتی روز به روز بیشتر میشود و دلیل مشخصی ندارد. در این بخش بررسی میکنیم چگونه میشود علت اصلی این ریزش را پیدا کرد.
معاینه بالینی توسط پزشک متخصص
اولین قدم، مراجعه به پزشک متخصص پوست است. پزشک با نگاه کردن به الگوی ریزش، وضعیت فولیکولها و بررسی پوست اطراف چشم و ابروها میتواند خیلی از احتمالات را رد یا تأیید کند. مثلاً اگر ریزش فقط در لبه بیرونی ابرو است، احتمال دارد مربوط به کمکاری تیروئید باشد. یا اگر همراه با پوستهریزی و قرمزی باشد، ممکن است درماتیت سبورئیک یا بیماری پوستی دیگری عامل آن باشد.
آزمایشهای خونی برای بررسی کمبودها و اختلالات هورمونی
این عارضه ربطی به پوست سر یا صورت ندارد، بلکه نشانهای از یک مشکل داخلی در بدن است. پزشک معمولاً برای تشخیص دقیقتر چند نوع آزمایش خون ساده تجویز میکند. سطح آهن و فریتین خون را چک میکند، چون کمبود آهن حتی بدون کمخونی شدید میتواند باعث ریزش موهای ناحیه ابرو و مژه بشود. ویتامین D و روی هم از دیگر مواردی هستند که کمبودشان در بسیاری از افراد دیده شده است. همچنین هورمونهای تیروئید (TSH، T3 و T4) و هورمونهای جنسی مثل تستوسترون و DHEA از جمله موارد مهمی هستند که عدم تعادلشان مستقیماً روی چرخه رشد مژه و ابرو اثر میگذارد.
درماتوسکوپی یا معاینه با ذرهبین مخصوص پوست
درماتوسکوپی یکی از روشهای دقیق و بدون درد است که به پزشک کمک میکند وضعیت هر فولیکول را جداگانه ببیند. با این دستگاه که شبیه یک ذرهبین با نور مخصوص است، میتوان تشخیص داد که ریزش از نوع سکهای (آلوپسی آرئاتا) است یا ناشی از التهاب، یا اینکه فولیکولها هنوز زنده هستند و فقط موقتاً در مرحله استراحت قرار گرفتهاند. برای مثال اگر نوک مژهها نازک و باریک دیده شود، نشانه اختلال در مرحله رشد است. این روش مخصوصاً برای فرق گذاشتن بین ریزش ناشی از بیماری خودایمنی و ریزش ناشی از کمبود مواد مغذی بسیار مفید است.
بیوپسی پوست در موارد پیچیده و مزمن
اگر با معاینه و آزمایشهای معمولی علت ریزش پیدا نشود، پزشک گاهی یک نمونه بسیار ریز حدود دو تا چهار میلیمتری از پوست ناحیه ابرو یا جایی نزدیک مژه برمیدارد و برای بررسی دقیق به آزمایشگاه پاتولوژی میفرستد. این روش تهاجمی است و معمولاً در مواردی به کار میرود که ریزش ماهها یا سالها طول کشیده و به درمانهای معمولی جواب نداده است. بیوپسی میتواند تشخیص قطعی برای بیماریهای نادری مانند لوپوس، سارکوئیدوز یا انواع خاصی از ریزش سیکاتریسیال که در آن فولیکول برای همیشه از بین میرود، بدهد. خوشبختانه در بیشتر موارد نیازی به این مرحله نیست و با دو روش قبلی علت اصلی پیدا میشود.
درمان ریزش مو سکهای چگونه است؟ تجربههای واقعی در این مطلب:
ریزش مژه و ابرو در دوران بارداری و شیردهی
در دوران بارداری، بسیاری از تغییرات هورمونی سبب نازک شدن تدریجی مژه و ابرو میشود. این ریزش معمولاً در سهماهه اول یا دوم شروع میشود و جای نگرانی ندارد. پس از زایمان و در زمان شیردهی، بدن همچنان در حال تنظیم دوباره خود است. برخی مادران متوجه میشوند که ابروهایشان کمی خلوتتر از قبل شده است. این موضوع به دلیل کاهش سطح استروژن و افزایش هورمونهای دیگر رخ میدهد. تغذیه مناسب و مصرف مایعات کافی به حفظ سلامت تارهای مو کمک میکند. اگر ریزش بسیار شدید باشد یا با خستگی مفرط همراه گردد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. اما در بیشتر موارد، چند ماه پس از پایان شیردهی، مژه و ابرو دوباره به حالت عادی برمیگردند.
مکملهای مؤثر در کاهش ریزش مژه و ابرو
ریزش مژه و ابرو برای بسیاری از افراد نگرانکننده است. گاهی این مشکل ریشه در تغذیه، کمبود ویتامینها یا استرس دارد. در این بخش به چند مکمل مؤثر اشاره میکنیم که میتوانند به کاهش این ریزش کمک کنند. لطفاً پیش از مصرف هر مکملی با پزشک خود مشورت کنید.
بیوتین (ویتامین B7)
بیوتین شاید شناختهشدهترین گزینه باشد. این ویتامین در ساخت کراتین نقش دارد و به تقویت ساقه مو کمک میکند. اگر مژههایتان شکننده شده یا زود میریزند، کمبود بیوتین میتواند یکی از دلایل باشد. مصرف منظم آن معمولاً روزانه ۲۵۰۰ تا ۵۰۰۰ میکروگرم پس از تأیید پزشک، طی چند هفته تفاوت را نشان میدهد. منابع غذایی آن تخممرغ پخته، مغزها و موز است، اما مکملها جذب سریعتری دارند.
روی (زینک)
روی یک ماده معدنی کلیدی است. کمبود آن مستقیماً با ریزش مو، ابرو و مژه مرتبط است. این مکمل به ترمیم بافتهای آسیبدیده و تنظیم غدد چربی اطراف فولیکولها کمک میکند. افرادی که رژیم گیاهخواری سخت دارند یا مشکلات گوارشی، بیشتر در معرض کمبود روی هستند. دوز معمول ۱۵ تا ۳۰ میلیگرم در روز کافی است، اما زیادهروی در آن عوارضی مثل تهوع دارد. بهتر است با غذا مصرف شود.
امگا‑۳ و تغذیه فولیکولها از درون
مژه و ابرو هم مانند موی سر به چربیهای سالم نیاز دارند. امگا‑۳ التهاب را کاهش میدهد و گردش خون اطراف فولیکولها را بهتر میکند. وقتی فولیکول تغذیه کافی داشته باشد، مژه دیرتر میریزد و پرپشتتر میشود. روغن ماهی یا مکملهای گیاهی (از جلبک) گزینههای خوبی هستند. مصرف روزانه ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیگرم امگا‑۳ معمولاً بیخطر است، اما اگر رقیقکننده خون مصرف میکنید، حتماً با پزشک چک کنید.
مصرف ویتامین D
اکثر افراد نمیدانند که کمبود ویتامین D یکی از دلایل پنهان ریزش ابرو و مژه است. این ویتامین چرخه رشد مو را تنظیم میکند. اگر زمستانها ریزشتان بیشتر میشود، احتمالاً سطح ویتامین D شما پایین است. آزمایش خون مشخصکننده میزان نیاز شماست. دوزهای معمول مکمل بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ واحد بینالمللی در روز است. بهتر است همراه با یک چربی کوچک مثل لبنیات مصرف شود تا جذب بهتری داشته باشد.
سیلیس (Silicon)
سیلیس خیلی معروف نیست؛ اما تأثیر واقعی دارد. این ماده معدنی در ساخت کلاژن و الاستین نقش دارد و به فولیکول اجازه میدهد مژه را محکم نگه دارد. برخی مکملهای گیاهی مثل دماسب (Horsetail) منبع غنی سیلیس هستند. کمبود آن باعث شکنندگی و ریزش زودرس مژه میشود. مصرف روزانه ۱۰ تا ۲۰ میلیگرم سیلیس به صورت مکمل یا عصاره گیاهی برای بزرگسالان بیخطر است. نتیجه معمولاً پس از دو تا سه ماه دیده میشود.
نکته مهم:
هیچ مکملی یک شبه معجزه نمیکند. تغذیه متعادل، خواب کافی و پاککردن آرام آرایش چشم هم اهمیت زیادی دارد. اگر ریزش ناگهانی و شدید است، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
علت ریزش موی نوزادان چیست؟ با راههای درمانی و مراقبتی در این مطلب آشنا شوید:
سؤالات متداول در مورد علت ریزش ابرو و مژه
در این بخش به پرسش و پاسخ رایج در این زمینه میپردازیم.
آیا کمبود ویتامین خاصی میتواند علت این عارضه باشد؟
بله کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی مستقیماً روی فولیکولهای مژه و ابرو تأثیر میگذارد. یکی از شایعترین موارد، کمبود بیوتین (ویتامین B7) است که در سلامت مو و ابرو نقش کلیدی دارد. علاوه بر این کمبود آهن، ویتامین D و روی نیز میتواند ریزش را تشدید کند. در بسیاری از افرادی که دچار ریزش منتشر مژه و ابرو هستند، بعد از آزمایش مشخص میشود که سطح این ریزمغذیها پایین است. معمولاً با اصلاح رژیم غذایی و مصرف مکملهای تجویزی، روند ریزش متوقف و رشد مجدد شروع میشود.
آیا استرس و اضطراب میتواند باعث این نوع ریزش باشد؟
دقیقاً. استرس شدید و طولانیمدت یکی از علتهای بسیار شایع است. هنگامی که بدن تحت فشار عصبی مداوم قرار میگیرد، سطح کورتیزول بالا میرود و فولیکولهای مو زودتر از موعد وارد فاز ریزش (تلوژن) میشوند. معمولاً دو تا سه ماه بعد از یک دوره استرس سنگین مثل امتحان، طلاق، تصادف یا بیماری ریزش ناگهانی مژه و ابرو شروع میشود. خبر خوب این که اغلب این نوع ریزش موقتی است و با مدیریت استرس، خواب کافی و گاهی مشاوره، ابروها و مژهها دوباره درمیآیند.
آیا کمکاری تیروئید همیشه دلیل این عارضه است؟
نه همیشه، اما یکی از رایجترین دلایل پزشکی کمکاری تیروئید است. در این حالت، متابولیسم بدن کند شده و چرخه رشد مو مختل میشود. نکته جالب این که بسیاری از بیماران تیروئیدی اول از ریزش ابرو و سپس مژه شکایت میکنند، قبل از اینکه متوجه خستگی یا افزایش وزن شوند. اگر ریزش ابرو با خشکی پوست، ریزش موی سر و احساس سرما همراه است، حتماً آزمایش تیروئید (TSH و T4) بدهید. با شروع داروی لووتیروکسین و رسیدن هورمونها به تعادل، معمولاً ریزش طی سه تا شش ماه متوقف میشود.
آیا استفاده روزانه از سرم رشد و ریمل باعث این عارضه میشود؟
بستگی به نوع محصول و نحوه مصرف دارد. متأسفانه بسیاری از سرمهای نامرغوب یا تاریخ گذشته حاوی مواد تحریککننده و نگهدارندههای قوی هستند که فولیکول مژه را ملتهب کرده و ریزش ایجاد میکنند. ریملهای ضدآب هم اگر هر شب با کشیدن و مالش شدید پاک شوند، مژهها را میشکنند و نازک میکنند. سرمهای استاندارد حاوی بیوماتوپروست یا پپتیدها اگر درست استفاده شوند ریزش ایجاد نمیکنند و حتی ضخامت و طول مژه را افزایش میدهند. توصیه میشود همیشه قبل از خرید، محصول را از داروخانه تهیه کنید و شبها با پاککنندههای ملایم و بدون کشیدن، آرایش پاک شود.
سخن پایانی
با مرور این موارد مشخص میشود که ریزش مژه و ابرو همیشه آنقدرها هم که به نظر میرسد پیچیده یا درمانناپذیر نیست. پشت این قضیه یک کمکاری ساده تیروئید پنهان شده، گاهی کمبود آهن خفیف یا یک دوره استرس سنگین مقصر اصلی است. برای بسیاری از افراد همین که سراغ یک آزمایش خون ساده رفتند و مشکل داخلی را پیدا کردند، بدون کرم و سرم گرانقیمت همه چیز به روال عادی برگشته است. اما اگر به هر روشی ریزش ادامه پیدا کرد یا ناگهانی و لکهای شد، دیگر وقت آن است که پای یک پزشک متخصص پوست را وسط بکشید. در نهایت، هیچ راهحل جادویی و یکشبهای برای پر شدن دوباره ابرو و مژه وجود ندارد. صبوری کرده و درست تغذیه کنید. آرامش را در اولویت زندگیتان بگذارید تا نتیجه را به مرور مشاهده کنید. اگر شما هم تجربهی مشابهی داشتهاید، چه آن زمان که با یک کمبود ساده آهن همه چیز حل شد و چه وقتی چند ماه آزمایش و خطا پشت سر گذاشتید، خوشحال میشویم نظراتتان را پایین همین صفحه برای ما و سایر مخاطبان مجله جوان ایرانی بنویسید.
