علت ورم مچ پا (دلایل، درمان و پیشگیری از ورم پا)

اگر مچ پای شما متورم شود، معمولاً جای نگرانی نیست، به‌خصوص اگر زیاد ایستاده یا راه رفته باشید. گاهی اوقات تورم پا و مچ پا می‌تواند به دلیل یک مشکل جدی پزشکی ایجاد شود؛ بنابراین، مهم است که بفهمید علت ورم مچ پا شما چیست؟

ورم مچ پا معمولاً ناشی از آسیب فیزیکی، التهاب یا احتباس مایعات است. تشخیص دقیق علت و درمان به‌موقع می‌تواند از بروز درد شدید و عوارض جدی‌تر جلوگیری نماید. در ادامه می‌خواهیم به بررسی علت ورم مچ پا، تشخیص علت و نوع درمان این مشکل بپردازیم.

علل شایع ورم مچ پا

پاها و مچ پا ممکن است به دلایل زیادی متورم شوند. در ادامه به بررسی علل شایع ورم مچ پا به‌صورت جداگانه می‌پردازیم.

عوارض بارداری

مقداری تورم در دوران بارداری طبیعی است. اما اگر به طور ناگهانی اتفاق بیفتد یا پاها و مچ پا شما زیاد متورم شود، ممکن است نشانه پره اکلامپسی یا فشارخون بالای خطرناک باشد.

این اتفاق می‌تواند در نیمه دوم بارداری یا کمی پس از زایمان رخ دهد. اگر ورم شما شدید است یا علائم دیگری مانند درد شکم، سردرد، عدم دفع ادرار، حالت تهوع، استفراغ و یا تغییرات بینایی دارید، فوراً با پزشک مشورت نمایید.

آسیب‌دیدگی

شایع‌ترین آسیبی که می‌تواند باعث تورم مچ پا شود، پیچ‌خوردگی مچ پا است که می‌تواند رباط‌هایی را که مچ پا را در جای خود نگه می‌دارند، بیش از حد معمول بکشد.

برای کاهش تورم ناشی از پیچ‌خوردگی، از راه رفتن روی مچ پا آسیب‌دیده خودداری کنید. از یخ استفاده کنید، پا یا مچ پای خود را با بانداژ فشاری ببندید و پای خود را روی چهارپایه یا بالش قرار دهید. اگر درمان‌های خانگی کمکی نکردند، به پزشک مراجعه کنید.

لنف ادم

این یک مشکل تجمع مایع لنفاوی در بافت‌ها است. می‌تواند به دلیل عدم وجود یا مشکلات عروق لنفاوی یا پس از برداشتن غدد لنفاوی رخ دهد.

لنف ادم پس از پرتودرمانی یا برداشتن غدد لنفاوی در بیماران مبتلا به سرطان شایع است. اگر تحت درمان سرطان قرار گرفته‌اید و تورم را تجربه می‌کنید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

نارسایی وریدی

تورم در مچ پا اغلب از علائم اولیه نارسایی وریدی است، وضعیتی که در آن رگ‌های پاهای شما برای بازگرداندن خون به قلب با مشکل مواجه می‌شوند.

نارسایی مزمن وریدی می‌تواند منجر به تغییرات پوستی، زخم‌های پوستی و عفونت شود. اگر علائم نارسایی وریدی دارید، به پزشک مراجعه نمایید.

عفونت

ورم مچ پا می‌تواند نشانه عفونت نیز باشد. افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی یا سایر مشکلات عصبی پا، بیشتر در معرض خطر عفونت پا هستند.

اگر دیابت دارید، بررسی روزانه پاها از نظر تاول و زخم بسیار مهم است، زیرا آسیب عصبی می‌تواند احساس درد را کاهش دهد.

در نظر داشته باشید که مشکلات پا می‌توانند به‌سرعت پیشرفت کنند. زمانی که متوجه تورم پا یا تاولی شدید که به نظر عفونی می‌رسد، فوراً با پزشک تماس بگیرید.

هورمون‌ها

تغییرات هورمونی، مانند مواردی که ممکن است در دوران بارداری، قاعدگی و یا یائسگی تجربه کنید، می‌توانند جریان خون به قسمت‌های پایینی پاها و سایر اندام‌های شما کند نمایند. این مشکل می‌تواند باعث تورم مچ پا شود.

فلبیت

این نوع التهاب وریدی می‌تواند باعث خارش، قرمزی و درد در لمس پوست شود. همچنین می‌تواند باعث تورم پاها نیز شود. این بیماری بیشتر در افراد مبتلا به واریس شایع است.

هوای گرم

متأسفانه، در گرما، رگ‌های خونی بدن شما بزرگ‌تر می‌شوند که می‌تواند منجر به تورم پاها و مچ پا شود.

لخته خون

می‌توان گفت لخته‌های خونی که در رگ‌های پاهای شما تشکیل می‌شوند، می‌توانند جریان بازگشت خون از پاها به قلب را متوقف کنند.

همین موضوع ممکن است باعث تورم در مچ و کف پا شود. لخته‌های خون می‌توانند سطحی در رگ‌های زیر پوست یا سطحی عمیق‌تر باشند.

لخته‌های عمیق می‌توانند یک یا چند رگ اصلی پاهای شما را مسدود کنند. این لخته‌های خون در صورت جدا شدن و حرکت به سمت قلب یا ریه‌ها می‌توانند تهدیدکننده زندگی باشند.

اگر در یک پا تورم دارید، همراه با درد، تب خفیف و احتمالاً تغییر رنگ در پای آسیب‌دیده خود، فوراً با یک متخصص مشورت نمایید.

بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی

گاهی اوقات تورم می‌تواند به مشکلات دیگری اشاره داشته باشد مانند:

• بیماری کلیوی: وقتی کلیه‌های شما به‌درستی کار نمی‌کنند، مایعات می‌توانند در بدن شما تجمع پیدا کنند.
• نارسایی قلبی: ورم مچ پا در عصر می‌تواند نشانه احتباس نمک و آب در بدن به دلیل نارسایی سمت راست قلب باشد.
• بیماری کبد: بیماری کبد می‌تواند بر تولید پروتئینی به نام آلبومین توسط کبد شما تأثیر بگذارد که از نشت خون از رگ‌های خونی به بافت اطراف جلوگیری می‌کند. عدم تولید آلبومین کافی می‌تواند منجر به نشت مایعات شود. جاذبه باعث می‌شود این مایع اضافی در پاها، مچ پا و گاهی اوقات حتی در شکم و سینه شما جمع شود.

اگر تورم با علائم دیگری از جمله خستگی، از دست دادن اشتها و افزایش وزن همراه باشد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. اگر احساس تنگی نفس یا درد قفسه سینه، فشار یا گرفتگی دارید، با اورژانس تماس بگیرید.

عوارض جانبی برخی داروها

در نظر داشته باشید که استفاده از برخی داروها مانند داروهای ضد فشارخون، استروئیدها و داروهای ضدالتهاب باعث احتباس آب و ورم مچ پا می‌شوند. بسیاری از داروها می‌توانند به‌عنوان یک عارضه جانبی باعث تورم در پاها و مچ پا شوند.

علائم ورم مچ پا

• تورم واضح و برجسته در ناحیه مچ پا
• درد و حساسیت به لمس
• قرمزی یا تغییر رنگ پوست
• سفتی و محدودیت حرکت
• در موارد شدید، تب یا علائم عفونت

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

تورم مچ پا اگر دلیل خاصی نداشته باشد خودبه‌خود از بین می‌رود، اما در موارد نادر، ممکن است لازم باشد با پزشک صحبت کنید.

اگر سابقه دیابت، بیماری کلیوی یا بیماری قلبی دارید، تورم مچ پا و پاها ممکن است نشانه‌ای از وجود یک مشکل جدی‌تر باشد. زمانی که خیلی ناگهانی دچار تورم در مچ پا و پاهای خود شدید و متوجه شدید که:

• بیش از چند روز طول کشید.
• فقط در یک طرف بدن شما رخ داد.
• در صورت فشار دچار گودی و فرورفتگی شدید.
• باید آن را به‌صورت تخصصی پیگیری نمایید.

تشخیص علت ورم مچ پا

پزشک معمولاً با معاینه فیزیکی و بررسی بیمار کار خود را شروع می‌کند. در صورت نیاز، از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

• اشعه X یا MRI برای تشخیص شکستگی یا آسیب رباط
• آزمایش خون برای بررسی عفونت یا مشکلات کلیوی/کبدی
• سونوگرافی و اکوکاردیوگرافی برای بررسی واریس یا نارسایی قلب

درمان ورم مچ پا

• استراحت و بالا نگه‌داشتن پا: کاهش فشار روی مچ و کمک به جذب مایعات
• کمپرس سرد: در ۴۸ ساعت اول برای کاهش تورم و درد
• پیاده‌روی سبک و ماساژ ملایم: برای بهبود گردش خون
• استفاده از جوراب یا باند کشی: کاهش ورم و حمایت از مچ پا
• داروهای ضدالتهاب و مسکن
• درمان عفونت با آنتی‌بیوتیک
• در موارد شدید شکستگی یا پیچ‌خوردگی، گچ یا جراحی
• درمان مشکلات قلبی، کلیوی یا کبدی

پیشگیری از ورم مچ پا

شما می‌توانید با انجام کارهایی از به‌وجودآمدن ورم پا خود پیشگیری نمایید. در ابتدا باید بدانید که حفظ وزن مناسب و ورزش منظم از این مشکل به‌خوبی می‌تواند جلوگیری نماید.

مورد دیگر اینکه استفاده از کفش مناسب و حمایت‌کننده نیز تأثیر خواهد داشت. در نظر داشته باشید که شما برای پیشگیری باید از ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت پرهیز کنید.

همیشه مراقب سلامتی قلب، کلیه و کبد خود نیز باشد. نکته آخر که اهمیت بسیار زیادی دارد این است که از مصرف بیش از حد نمک اجتناب نمایید.