بیماری خود ایمنی چیست؟ (علائم، علتها، انواع و روشهای درمان بیماریهای خودایمنی)
بیماری خود ایمنی چیست؟ تعریف، علائم، علتها و روشهای کنترل
آیا هیچ اطلاعاتی از بیماری خود ایمنی دارید؟ میدانید بیماری خود ایمنی چیست؟ تصور کنید بدن شما یک قلعه است و سیستم ایمنی بدن شما ارتشی است که با مهاجمانی مانند میکروبها مبارزه میکند.
اگر این ارتش دچار نقص شود و به خود قلعه حمله کند، ممکن است به یک بیماری خودایمنی مبتلا شوید. متأسفانه هیچ درمانی برای بیماریهای خودایمنی وجود ندارد، اما متخصصین به شما کمک میکنند تا درمانهایی را پیدا کنید که علائمی را که تجربه میکنید مدیریت کنند.
بررسی بیماریهای خودایمنی
در واقع بیماریهای خودایمنی شرایطی هستند که وقتی سیستم ایمنی بدن بهجای دفاع از بدن، به آن حمله میکند، رخ میدهند. گاهی اوقات آنها را اختلالات خودایمنی مینامند.
معمولاً سیستم ایمنی بدن شما مانند سیستم امنیتی عمل میکند. این سیستم به طور خودکار موادی را که نباید در بدن شما باشند؛ مانند ویروسها، باکتریها یا سموم شناسایی میکند و گلبولهای سفید خون را برای از بین بردن آنها، قبل از اینکه بتوانند به بدن شما آسیب برسانند یا شما را بیمار کنند، میفرستد.
اگر بیماری خودایمنی دارید، سیستم ایمنی شما بیش از حد فعال است. ازآنجاکه مهاجمی برای حمله وجود ندارد، سیستم ایمنی بدن شما به بدن شما حمله میکند و به بافتهای سالم آسیب میرساند.
در واقع بیماریهای خودایمنی بیماریهای مزمنی هستند. این بدان معناست که اگر به بیماری خودایمنی مبتلا هستید، احتمالاً باید آن و علائمی را که ایجاد میکند تا آخر عمر مدیریت نمایید.
انواع بیماریهای خودایمنی
بیش از ۱۰۰ بیماری خودایمنی مختلف وجود دارد. این بیماریها میتوانند تقریباً هر بافت یا اندامی را در بدن شما تحتتأثیر قرار دهند، بسته به اینکه سیستم ایمنی بدن شما در کجا دچار اختلال میشود متفاوت خواهد بود. از جمله:
- مفاصل
- عضلات
- پوست
- سیستم غدد درونریز
- رگهای خونی
- دستگاه گوارش
- سیستم عصبی
در ادامه لیستی از بیماریهای خودایمنی را نام بردهایم. البته این لیست کاملی از بیماریهای خودایمنی نیست، اما برخی از نمونههای این بیماریها هستند.
مفاصل و عضلات
- آرتریت روماتوئید
- لوپوس
- میوزیت
پوست و رگهای خونی
- سندرم شوگرن
- پسوریازیس
- آرتریت پسوریاتیک
- درماتومیوزیت
- اسکلرودرمی
- واسکولیت (التهاب رگهای خونی)
- واسکولیت روماتوئید
- واسکولیت کهیری
- ویتیلیگو
دستگاه گوارش
- بیماری کرون
- بیماری سلیاک
- کولیت زخمی
- گاستریت خودایمنی
سیستم غدد درونریز
- دیابت نوع ۱
- بیماری آدیسون
- تیروئیدیت هاشیموتو
- بیماری گریوز
سیستم عصبی
- مولتیپل اسکلروزیس (MS)
- میاستنی گراویس (MG)
- سندرم گیلن باره
- پلینوروپاتی دمیلینه کننده التهابی مزمن (CIPD)
علائم بیماری خودایمنی چیست؟
بیماریهای خودایمنی میتوانند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کنند. آنها میتوانند تقریباً به معنای واقعی کلمه از سرتاپا بدن شما را تحتتأثیر قرار دهند.
برای مثال، بیماریهایی که عضلات شما را تحتتأثیر قرار میدهند میتوانند باعث ضعف عضلات شوند. اگر بیماری مانند آرتریت روماتوئید داشته باشید، ممکن است درد مفاصل، تورم یا احساس سفتی داشته باشید.
همچنین دیابت نوع ۱ باعث قند خون بالا میشود. لازم به ذکر است که برخی از بیماریهای خودایمنی بر بینایی شما تأثیر میگذارند. بسیاری از بیماریهای خودایمنی باعث التهاب میشوند که شامل:
- خستگی شدید
- درد و التهاب مفاصل
- تبهای خفیف و مکرر
- مشکلات گوارشی
- ریزش مو
- اختلالات پوستی
- گزگز یا بیحسی اندامها
- کاهش وزن بدون دلیل
- احساس گرما یا حرارت
- تغییر رنگ یا قرمزی روی پوست شما
- تورم
بسیاری از بیماریهای خودایمنی باعث علائمی میشوند که میآیند و میروند و یا حتی گاهی عود میکنند. این دورههای علائم قابلتوجهتر یا شدیدتر، شعلهور شدن یا حمله نامیده میشوند.
اگر علائمی را تجربه کردید که به نظر میرسد عود میکنند، به پزشک خود اطلاع دهید. بهخصوص اگر فعالیتهای بدنی خاص، زمانهای خاص روز، غذاها یا نوشیدنیها یا هر چیز دیگری آنها را به طور قابلتوجهی بهتر یا بدتر میکند.
به غریزهتان اعتماد کنید. هیچکس بهتر از خودتان نمیداند که شرایط طبیعی بدن شما چیست. اگر متوجه علائم جدیدی شدید که نمیتوانید توضیح دهید، بهخصوص اگر بیشتر از حد معمول احساس خوبی ندارید، به پزشک مراجعه کنید.
چه عواملی باعث بیماریهای خودایمنی میشوند؟
متخصصان به طور قطعی نمیدانند چه چیزی باعث بیماریهای خودایمنی میشود. ما میدانیم که سیستم ایمنی بدن شما بهاشتباه بهجای محافظت از بدن، به آن آسیب میرساند و باعث بروز علائم بیماری خودایمنی میشود.
برخی مطالعات نشان دادهاند که عوامل خاصی (محرکها) ممکن است خطر ابتلا به بیماری خودایمنی را افزایش دهند. برخی از محرکها ممکن است شامل:
- عفونتهای ویروسی: از جمله کووید-۱۹ و ویروس اپشتین بار هستند.
- جنسیت: زنان بیشتر احتمال دارد که به بیماریهای خودایمنی مبتلا شوند.
- داشتن خویشاوندان بیولوژیکی مبتلا به بیماریهای خودایمنی: برخی از بیماریهای خودایمنی ژنتیکی هستند و از نسلی به نسل دیگر در یک خانواده بیولوژیکی منتقل میشوند.
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا سایر عوامل محیطی: قسمتهایی از محل زندگی یا کار شما که بر سلامت شما تأثیر میگذارند ممکن است باعث بیماریهای خودایمنی شود.
- ابتلا به یک بیماری خودایمنی: این موضوع میتواند احتمال ابتلا به بیماری دیگر مثل سندرم خودایمنی چندگانه را افزایش دهد.
- سیگار کشیدن و استفاده از انواع دیگر دخانیات: این موضوع نیز میتواند باعث بسیاری از مشکلات سلامتی، از جمله بیماریهای خودایمنی شود.
تشخیص بیماریهای خودایمنی
متخصصین، بیماریهای خودایمنی را با معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی شما تشخیص میدهند. همچنین ممکن است به انجام برخی آزمایشها نیاز داشته باشید.
پزشک بدن شما را معاینه خواهد کرد، بهخصوص اگر علائم را در یک ناحیه خاص تجربه کنید. آنها در مورد علائمی که تجربه میکنید و زمان اولین مشاهده آنها سؤال خواهند کرد. اگر میدانید که هر یک از اعضای خانواده بیولوژیکی شما به بیماری خودایمنی مبتلا هستند، به پزشک اطلاع دهید.
تشخیص بیماری خودایمنی اغلب یک تشخیص افتراقی است. این بدان معناست که پزشک شما تا زمانی که علت را پیدا کند، شما را برای چندین بیماری مختلف که میتوانند باعث علائم شما شوند، آزمایش خواهد کرد.
همچنین پزشک ممکن است آزمایش خون را برای جستجوی علائم خاص بیماریهای خودایمنی تجویز کند. این نشانگرها مانند سرنخهایی هستند که سیستم ایمنی بدن شما پس از آسیب رساندن به بدن یا ایجاد مشکلات خاص، از خود به جا میگذارد. ممکن است برای گرفتن عکس از قسمتهای داخلی بدن به برخی آزمایشهای تصویربرداری نیاز داشته باشید، از جمله:
- اشعه ایکس
- امآرآی
- سیتیاسکن
- سونوگرافی
درمانهای بیماریهای خودایمنی چیست؟
بیماریهای خودایمنی میتوانند به درمانهای متنوعی نیاز داشته باشند. درست مانند طیف گستردهای از علائمی که ایجاد میکنند، نوع درمان مورد نیاز شما به بیماریتان بستگی دارد.
سیستم ایمنی، ژنتیک و محیط هر فرد متفاوت است. این بدان معناست که درمانهایی که برای شما مؤثر هستند، منحصربهفرد خواهند بود. برخی از درمانهای رایج برای مدیریت علائم بیماریهای خودایمنی عبارتاند از:
- مسکنها
- داروهای ضدالتهابی مانند NSAIDها یا کورتیکواستروئیدها
- سرکوبکنندههای سیستم ایمنی
- فیزیوتراپی
- کاردرمانی
- تزریق IVIG
ممکن است بسته به شرایطی که دارید، به درمانهای خاصی نیاز داشته باشید. بهعنوانمثال، افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به انسولین درمانی نیاز دارند و افراد مبتلا به بیماری سلیاک باید رژیم غذایی بدون گلوتن داشته باشند.
آیا بیماریهای خودایمنی قابلدرمان هستند؟
هیچ درمانی برای بیماریهای خودایمنی وجود ندارد. آنها بیماریهای مزمن و طولانیمدت هستند که معمولاً تا آخر عمر ادامه دارند.
برخی از بیماریهای خودایمنی وارد دوره بهبودی میشوند، دورهای طولانی بین عود علائم. این دوره با درمان یکسان نیست، اما ممکن است به این معنی باشد که علائم کمتر بر روال روزمره شما تأثیر میگذارند.
نحوه کنترل و مدیریت بیماریهای خودایمنی
- تغذیه سالم
- فعالیت بدنی ملایم
- مدیریت استرس
- پرهیز از عوامل تحریککننده
- پیگیری منظم با پزشک
انجام این کارها برای کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری ضروری است.
چطور از خودم مراقبت کنید؟
بدن و روند بیماری خودایمنی هر فرد متفاوت است. در مورد بهترین راهها برای مدیریت علائمی که تجربه میکنید با پزشک خود صحبت کنید. ممکن است لازم باشد نوع فعالیتهای بدنی، غذاها و نوشیدنیهایی که مصرف میکنید یا تغییرات دیگری در برنامه روزانه خود ایجاد کنید.
آیا بیماری خودایمنی جدی است؟
زندگی با یک بیماری خودایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید و ام اس میتواند پیچیده و جدی باشد. اگرچه هیچ درمانی برای این بیماریها وجود ندارد، اما بسیاری از علائم آنها قابلدرمان هستند و گاهی اوقات به حالت بهبودی میرسند. در مورد هرگونه پیشرفت در درک و درمان بیماریهای خودایمنی با پزشک مشورت نمایید.
