علت ورم شکم چیست؟ (بررسی کامل دلایل و راههای درمان)
علت ورم شکم چیست؟ مهمترین علتهای ورم شکم + روشهای سریع کاهش نفخ
گاهی شکم به طور قابلتوجهی و بیش از اندازه طبیعی خود متورم میشود. این حالت اغلب بااحساس نفخ ناشی از گاز یا محتویات گوارشی برای فرد همراه است. بااینحال، نفخ شکم همیشه ناشی از فرایندهای گوارشی نیست. حال میخواهیم بررسی نماییم و ببینیم علت ورم شکم چیست؟
نفخ شکم میتواند بسیار ناراحتکننده باشد، یا ممکن است صرفاً علامتی باشد که شما و پزشکتان با چشم مشاهده میکنید. این حالت میتواند حاد و یک اتفاق ناگهانی و غیرمعمول و یا مزمن چیزی باشد که به طور مکرر و به روشی قابلپیشبینی رخ میدهد و برطرف میشود.
علل ورم شکم
- بارداری
- قاعدگی
- افزایش وزن قابلتوجه
- انسداد روده کوچک یا بزرگ
- فلج جزئی معده (گاستروپارزی)
- برخی بیماریهای دستگاه گوارش
- التهاب پوشش داخلی شکم (پریتونیت)
- تجمع مایع در شکم ناشی از بیماری کبد (آسیت)
- بزرگ شدن اندام در اثر التهاب یا رشد بیش از حد
- خونریزی داخلی (خونریزی داخل شکمی)
- گاز ناشی از سوءهاضمه عملکردی، عدم تحمل غذایی یا سندرم روده تحریکپذیر
- یبوست
- احتباس ادرار
- اختلالی در انقباضات عضلات درگیر در هضم (انسداد کاذب روده)
- ضعف عضلات شکم
علائم همراه با ورم شکم
- احساس فشار یا سنگینی
- افزایش گاز
- آروغ یا نفخ زیاد
- درد در ناحیه شکم
- تغییر در اجابت مزاج
- کاهش اشتها
تشخیص تورم شکم
اگر به دلیل شکم متورم خود به پزشک مراجعه کنید، پزشک شما برای شناسایی علت آن بررسیهای لازم را انجام خواهد داد.
در ابتدا محل انحنای بیرونی، اینکه آیا در سراسر حفره شکم شما یکنواخت است یا در یک منطقه خاص برجستهتر است، به آنها کمک میکند تا مشخص کنند کدام اندامها درگیر هستند و لیست علل احتمالی را محدود کنند.
پزشک همچنین ممکن است ناحیه را با دست خود لمس کند یا به آن ضربه بزند و به صدایی که ایجاد میکند گوش دهد تا وجود مایعات، گازها یا جامدات را تعیین نماید.
بررسی اندامهای مختلف شکمی
در واقع اندامهای داخلی شکم را میتوان به دو دسته توپر یا توخالی طبقهبندی کرد که در ادامه به معرفی آنها و مشکلات مربوطه میپردازیم.
اندامهای توپر
میتوان گفت اندامهای توپر شامل کبد، طحال، کلیهها، غدد فوقکلیوی، پانکراس، تخمدانها و رحم میشوند. این اندامها میتوانند به دلیل التهاب یا رشد بافتهایی مانند تومور، آبسه یا کیست بزرگ شوند. پزشک ممکن است بتواند بزرگ شدن آنها را حس کند یا ممکن است برای تشخیص، نیاز به بررسی تصویر اندامهای داخلی داشته باشد.
یک توده بزرگ ممکن است از طریق پوست قابللمس باشد. پزشک وضعیت شما را با آزمایشهای تصویربرداری تأیید میکند، سپس بسته به شرایط، آزمایشها و درمانهای اضافی را تجویز خواهد کرد.
اندامهای توخالی
در واقع اندامهای توخالی شکم شامل معده، روده کوچک، روده بزرگ، کیسه صفرا، مجاری صفراوی، لولههای فالوپ، رحم و مثانه هستند.
این اندامها فقط در صورت متورم شدن قابللمس هستند. اگر پزشک بتواند هر یک از آنها را لمس کند، فوراً متوجه میشود که مشکل از کجاست.
مانند اندامهای توپر، اندامهای توخالی نیز میتوانند در اثر التهاب یا رشد بافت بزرگ شوند. اما همچنین میتوانند در اثر گاز، شیرههای گوارشی، مدفوع و ادرار یا در مورد رحم در دوران بارداری و یا بهندرت در اثر خونریزی داخلی متورم شوند. آزمایشهای تصویربرداری این موضوع را روشن میکنند.
یکی دیگر از علل نفخ شکم، تجمع مایع در پوشش حفره شکمی به نام صفاق است. این بافتها میتوانند در اثر عفونت (پریتونیت) ملتهب شده و یا در نتیجه وضعیتی به نام آسیت، پر از مایع شوند.
آسیت که معمولاً یک عارضه جانبی اسکار کبدی (سیروز) است، زمانی رخ میدهد که فشار بر رگهای خونی کبد مایع را به داخل حفره شکمی وارد میکند.
چگونه شکم متورم را درمان کنیم؟
اگر شکم متورم شما علت ارگانیک داشته باشد، درمان کاملاً مختص آن علت خواهد بود. این ممکن است به معنای مدیریت بیماری، عفونت، رشد، انسداد یا آسیب باشد.
مورد حاد با درمان علت اصلی برطرف میشود. درصورتیکه مورد مزمن ممکن است بهصورت مکمل با داروهای ادرارآور، ملینها و یا کپسولهای زغال فعال درمان شود.
اگر نفخ عملکردی شکم دارید و علت آن ناشناخته است، ممکن است برای مدیریت آن به کمی آزمونوخطا نیاز باشد. همچنین ممکن است نیاز باشد تا تغییرات غذایی، پروبیوتیکها یا آنزیمها را برای بهبود فرایندهای گوارشی خود امتحان کنید.
درمان خانگی ورم شکم
اگر علت را بدانید، پیشگیری آسانتر است. هر زمان متوجه شدید که بعد از غذا خوردن نفخ شکم رخ میدهد، ممکن است بتوانید عادات غذایی خود را برای جلوگیری از آن تغییر دهید. بهعنوانمثال:
- حساسیتهای غذایی را شناسایی کنید و رژیم غذایی خود را بر اساس آن تغییر دهید.
- مقدار کمتری غذا بخورید.
- آهستهتر بخورید و بین وعدههای غذایی فاصله بیشتری بگذارید.
- برای جلوگیری از تجمع مواد زائد، آب بیشتری بنوشید و فیبر بیشتری مصرف کنید.
- قبل از غذا، آنزیمهای گوارشی و پروبیوتیکها را امتحان کنید.
چه زمانی باید نگران شکم متورم بود؟
- مدام بدتر میشود و از بین نمیرود.
- با درد شدید شکم همراه است.
- علائمی همچون تب، استفراغ یا خونریزی دارد.
ورم شکم که ناشی از خوردن غذای سنگین است، با هضم غذا از بین میرود. خوردن مقادیر کمتر غذا به جلوگیری از ورم کمک میکند.
نکات برجسته
از:
- نوشیدنیهای گازدار پرهیز کنید.
- جویدن آدامس یا مکیدن آبنبات خودداری کنید.
- نوشیدن با نی یا سر کشیدن سطح نوشیدنی داغ خودداری کنید.
- بهآرامی غذا بخورید.
- برای ورم شکم ناشی از سوء جذب، رژیم غذایی خود را تغییر دهید و مصرف شیر را محدود کنید.
- استرس عاطفی را کاهش دهید.
- فیبر غذایی را افزایش دهید.
