چه بیماری هایی باعث خشکی دهان میشوند؟ (دلایل و علائم)
چه بیماری هایی باعث خشکی دهان میشوند؟ بیماریهای مرتبط با خشکی دهان
خشکی دهان که به آن زروستومی نیز گفته میشود، زمانی است که غدد بزاقی دهان بهاندازه کافی بزاق برای مرطوب نگهداشتن دهان تولید نمیکنند. حال میخواهیم ببینیم دلیل این اتفاق چه چیزی میتواند باشد؟ در کل چه بیماری هایی باعث خشکی دهان میشوند؟
خشکی دهان اغلب به دلیل پیری، عوارض جانبی برخی داروها یا پرتودرمانی برای سرطان است. در موارد کمتر، بیماری که مستقیماً بر غدد بزاقی تأثیر میگذارد میتواند باعث خشکی دهان شود. همچنین اگر تشنه باشید یا اضطراب داشته باشید، ممکن است به طور موقت خشکی دهان را تجربه کنید.
برخی مواقع، خشکی دهان میتواند سلامت عمومی و سلامت دندانها و لثهها را بهشدت تحتتأثیر قرار دهد. همچنین، میتواند بر میزان غذا خوردن افراد و میزان لذت بردن آنها از آنچه میخورند، تأثیر بگذارد.
علائم خشکی دهان
اگر دهان شما بزاق کافی تولید نمیکند، ممکن است همیشه یا بیشتر اوقات متوجه این علائم شوید:
- خشکی یا احساس چسبندگی در دهان
- بزاق غلیظ و چسبناک
- بوی بد دهان
- مشکل در جویدن، صحبت کردن و بلعیدن
- خشکی یا درد گلو و گرفتگی صدا
- زبان خشک یا شیاردار
- حس چشایی تغییر یافته
- مشکلات استفاده از دندانمصنوعی
- رژ لب به دندان چسبیده
دلایل و بیماریهای مربوط به خشکی دهان
بزاق با شستن ذرات قند، غذا و کمضرر کردن باکتریها، به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک میکند. وقتی بزاق کافی ندارید، ممکن است چشیدن، جویدن و بلعیدن برایتان سختتر شود. همچنین ممکن است در هضم غذا مشکل داشته باشید. حال در ادامه بررسی مینماییم که چه بیماری هایی باعث خشکی دهان میشوند؟
بیماریهای خودایمنی
- سندرم شوگرن: مهمترین بیماری مرتبط با خشکی دهان سندرم شوگرن است. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به غدد بزاقی و اشکی حمله میکند. فرد مبتلا علائمی همچون خشکی شدید دهان، خشکی چشم، خستگی مزمن و درد مفاصل را تجربه مینماید.
- لوپوس و آرتریت روماتوئید: این بیماریها نیز میتوانند به طور غیرمستقیم باعث آسیب به غدد بزاقی و کاهش ترشح بزاق شوند.
مشکلات غدد بزاقی
- التهاب غدد بزاقی (سیالادنیت): عفونتهای باکتریایی یا ویروسی غدد بزاقی میتوانند باعث تورم و کاهش بزاق شوند.
- انسداد مجاری بزاقی: وجود سنگ بزاقی یا تومورها مانع خروج بزاق شده و خشکی دهان ایجاد میکند.
- بیماریهای متابولیک و هورمونی: این دسته از بیماریها نیز با ترکیبی از عوامل برای فرد خشکی دهان را به همراه دارند.
- دیابت: در افراد مبتلا به دیابت، بهویژه در صورت کنترلنشدن قند خون، خشکی دهان بسیار شایع است.
- کمکاری تیروئید: کاهش هورمونهای تیروئیدی میتواند باعث کاهش فعالیت غدد بزاقی شود.
بیماریهای عصبی و روانی
- پارکینسون: اختلال در کنترل عصبی ترشح بزاق باعث خشکی دهان میشود.
- آلزایمر و سکته مغزی: این بیماریها میتوانند مسیرهای عصبی مرتبط با بزاق را مختل کنند.
- افسردگی و اضطراب: هم خود بیماری و هم داروهای مصرفی میتوانند باعث خشکی دهان شوند.
بیماریهای عفونی
- ایدز (HIV): ویروس HIV میتواند مستقیماً به غدد بزاقی آسیب بزند.
- هپاتیت C: در برخی بیماران باعث علائمی شبیه سندرم شوگرن میشود.
- اوریون: این بیماری ویروسی غدد بزاقی، بهویژه بناگوشی، را درگیر میکند.
سرطان و درمانهای مرتبط
- سرطانهای سروگردن: تومورها میتوانند غدد بزاقی را تخریب کنند.
- رادیوتراپی و شیمیدرمانی: رادیوتراپی ناحیه سروگردن یکی از شایعترین علل خشکی دائمی دهان است.
بیماریهای کلیوی و کمآبی مزمن
نارسایی کلیه و دیالیز میتوانند باعث تغییر تعادل مایعات بدن و خشکی دهان در هر فرد به میزان متفاوت شوند.
سایر بیماریها و شرایط
- کمخونی شدید
- بیماریهای گوارشی مزمن
- اختلالات تغذیهای
- تنفس دهانی مزمن (مثلاً در آپنه خواب)
عوارض خشکی دهان
- نداشتن بزاق کافی و خشکی دهان میتواند منجر به:
- افزایش پلاک، پوسیدگی دندان و بیماری لثه
- زخمهای دهان
- عفونت قارچی در دهان یا برفک دهان
- زخم یا ترکخوردگی پوست در گوشههای دهان، یا ترک خوردن لبها
- تغذیه نامناسب ناشی از مشکلات جویدن و بلع
سبک زندگی و درمانهای خانگی
علاوه بر توصیههای متخصص، میتوانید با رعایت نکاتی خشکی دهان خود را کنترل نمایید و از بروز اتفاقات جدیتر جلوگیری کنید. میتوانید آب یا نوشیدنیهای بدون قند را جرعهجرعه بنوشید یا تکههای یخ بمکید.
این کار را در طول روز انجام دهید تا دهانتان مرطوب شود. همچنین، هنگام غذا خوردن آب بنوشید تا جویدن و بلعیدن غذا آسانتر شود.
مورد دیگر آدامس بدون قند بجوید یا آبنباتهای سفت بدون قند بمکید. محصولاتی که حاوی زایلیتول هستند نیز ممکن است به جلوگیری از پوسیدگی دندان کمک کنند.
جایگزینهای بزاق حاوی زایلیتول را امتحان کنید که بدون نسخه در دسترس هستند. همچنین میتوانید از طریق بینی نفس بکشید، نه از طریق دهان. اگر خروپف باعث میشود در طول شب از طریق دهان نفس بکشید، ممکن است لازم باشد به دنبال درمان آن باشید.
همیشه شبها از دستگاه بخور اتاق استفاده و لبهایتان را مرطوب کنید. این کارها به تسکین نواحی خشک یا ترکخورده کمک میکنند.
موارد ممنوعه
از محصولاتی که میتوانند علائم شما را بدتر کنند، دوری کنید. این محصولات عبارتاند از:
- کافئین و الکل: این محصولات میتوانند باعث خشکی و سوزش شوند. از دهانشویه حاوی الکل استفاده نکنید.
- تنباکو: اگر سیگار میکشید یا تنباکو میجوید، آن را ترک کنید. محصولات تنباکو میتوانند دهان شما را خشک و تحریک کنند.
- آنتیهیستامینها و ضد احتقانها بدون نسخه: این داروها میتوانند خشکی دهان شما را بدتر کنند.
- غذاهای شیرین یا اسیدی و آبنباتها: این غذاها خطر پوسیدگی دندان را افزایش میدهند.
- غذاهای تند یا شور: از غذاهای تند یا شور دوری کنید زیرا میتوانند باعث تحریک شوند.
کارهای مهم
بزاق برای حفظ سلامت دندانها و دهان شما مهم است. انجام این مراحل برای محافظت از دندانها نیز ممکن است به خشکی دهان شما کمک کند.
با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. همچنین خوب است که از فلوراید یا دهانشویه استفاده کنید.
دندانپزشک همچنین ممکن است توصیه کند که قبل از خواب با ژل فلوراید مسواک بزنید یا هفتگی از دهانشویه کلرهگزیدین استفاده کنید. حداقل سالی دو بار به دندانپزشک مراجعه کنید. دندانهایتان را معاینه و پلاکهای دندانی را از بین ببرید تا از پوسیدگی دندان جلوگیری نمایید.
