یک شب زمستانی، چای داغ روی میز و جمعی که دلش یک مسابقه‌ی جدی‌تر از اسم‌فامیل می‌خواهد؛ این دقیقاً همان لحظه‌ای است که سوالات تاریخی با جواب به کار می‌آید. تاریخ فقط سال‌های امتحانی و اسم پادشاه‌ها نیست؛ پر از داستان، کشف و ماجراهای عجیبی است که هنوز هم شنیدنشان کیف دارد. در این فهرست سؤال‌ها را از ایران باستان تا دوره‌ی اسلامی، رویدادهای مهم جهان و اختراع‌هایی که زندگی ما را عوض کردند چیده‌ایم و جواب هر کدام را درست کنارش گذاشته‌ایم.
چطور با این سؤال‌ها مسابقه برگزار کنیم؟
برای یک مسابقه‌ی تاریخی خوب نه بلندگو لازم است، نه جایزه‌ی گران. همین چند قانون ساده کافی است:
- جمع را به دو یا سه گروه تقسیم کنید و برای هر سؤال حدود بیست ثانیه وقت بگذارید.
- یک نفر مجری شود و جواب‌ها را از بقیه پنهان نگه دارد؛ جواب هر سؤال درست بعد از خودش آمده است.
- به جواب کامل دو امتیاز و به جواب نیمه‌درست یک امتیاز بدهید؛ مثلاً وقتی کسی سلسله را درست می‌گوید ولی نام پادشاه را نه.
- اگر بچه‌ها هم در جمع هستند، چند سؤال ساده از سوالات مسابقه برای کودکان را لابه‌لای بازی بپرسید تا کسی بی‌نصیب نماند.
ایران باستان
از مادها و هخامنشیان تا ساسانیان؛ سفری کوتاه به هزاره‌هایی که ردشان هنوز در سنگ‌نوشته‌ها و کاخ‌ها پیداست.
- پایتخت مادها چه نام داشت و امروز با چه نامی شناخته می‌شود؟ جواب: هگمتانه؛ همدان امروزی
- بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی چه کسی بود؟ جواب: کوروش بزرگ
- آرامگاه کوروش بزرگ در کدام محوطه‌ی تاریخی قرار دارد؟ جواب: پاسارگاد در استان فارس
- استوانه‌ی کوروش از چه جنسی ساخته شده است؟ جواب: گل پخته (خاک رس)
- استوانه‌ی کوروش امروز در کدام موزه نگهداری می‌شود؟ جواب: موزه‌ی بریتانیا در لندن
- ساخت تخت جمشید به فرمان کدام پادشاه هخامنشی آغاز شد؟ جواب: داریوش بزرگ
- سنگ‌نوشته‌ی بیستون در کدام استان ایران است؟ جواب: کرمانشاه
- جاده‌ی شاهی هخامنشیان شهر شوش را به کدام شهر در آسیای صغیر وصل می‌کرد؟ جواب: سارد
- کدام پادشاه هخامنشی جانشین داریوش بزرگ شد؟ جواب: خشایارشا
- آخرین پادشاه هخامنشی که از اسکندر مقدونی شکست خورد چه نام داشت؟ جواب: داریوش سوم
- معبد پلکانی چغازنبیل یادگار کدام تمدن کهن است؟ جواب: تمدن ایلام
- چغازنبیل در کدام استان قرار دارد؟ جواب: خوزستان
- محوطه‌ی باستانی شهر سوخته در کدام استان است؟ جواب: سیستان و بلوچستان
- سلسله‌ی اشکانی با چه نام دیگری شناخته می‌شود؟ جواب: پارتیان
- سردار اشکانی که در نبرد حران سپاه روم را شکست داد چه نام داشت؟ جواب: سورنا
- بنیان‌گذار سلسله‌ی ساسانی چه کسی بود؟ جواب: اردشیر بابکان
- کدام پادشاه ساسانی والرین، امپراتور روم، را به اسارت گرفت؟ جواب: شاپور یکم
- طاق کسری یا ایوان مدائن بخشی از کدام پایتخت ساسانیان بود؟ جواب: تیسفون
- دین رسمی دوره‌ی ساسانی چه بود؟ جواب: آیین زرتشتی
- آخرین پادشاه ساسانی چه نام داشت؟ جواب: یزدگرد سوم
ایران در دوره‌ی اسلامی
این بخش پر از نام‌های آشناست؛ از شاعران و وزیران تا پادشاهانی که پایتخت‌ها را جابه‌جا کردند و دانشمندانی که نامشان در کتاب‌های درسی دنیا آمده است.
- شاهنامه‌ی فردوسی به کدام پادشاه غزنوی تقدیم شد؟ جواب: سلطان محمود غزنوی
- به گفته‌ی خود فردوسی، سرودن شاهنامه حدود چند سال طول کشید؟ جواب: حدود سی سال؛ هرچند در بیتی دیگر از سی‌وپنج سال یاد کرده است
- خواجه نظام‌الملک وزیر نامدار کدام سلسله بود؟ جواب: سلجوقیان
- مدرسه‌های مشهوری که خواجه نظام‌الملک بنا کرد چه نام داشتند؟ جواب: نظامیه
- یورش چنگیزخان مغول به ایران در زمان کدام سلسله رخ داد؟ جواب: خوارزمشاهیان
- رصدخانه‌ی مراغه به همت کدام دانشمند ساخته شد؟ جواب: خواجه نصیرالدین طوسی
- گنبد سلطانیه در کدام استان قرار دارد؟ جواب: زنجان
- بنیان‌گذار سلسله‌ی صفوی چه کسی بود؟ جواب: شاه اسماعیل یکم
- نخستین پایتخت صفویان کدام شهر بود؟ جواب: تبریز
- کدام پادشاه صفوی پایتخت را به اصفهان برد؟ جواب: شاه عباس یکم
- میدان نقش جهان، مسجد شیخ لطف‌الله و کاخ عالی‌قاپو در کدام شهرند؟ جواب: اصفهان
- کدام پادشاه ایرانی به هند لشکر کشید و الماس کوه نور را با خود آورد؟ جواب: نادرشاه افشار
- کریم‌خان زند به جای عنوان شاه، خود را چه می‌نامید؟ جواب: وکیل‌الرعایا
- پایتخت زندیه کدام شهر بود؟ جواب: شیراز
- بنیان‌گذار سلسله‌ی قاجار چه کسی بود؟ جواب: آقامحمدخان قاجار
- مدرسه‌ی دارالفنون به همت چه کسی تأسیس شد؟ جواب: امیرکبیر
- فرمان مشروطیت را کدام پادشاه قاجار امضا کرد؟ جواب: مظفرالدین‌شاه
- کتاب مشهور «قانون» در پزشکی نوشته‌ی کدام دانشمند ایرانی است؟ جواب: ابن‌سینا
- واژه‌ی «الگوریتم» از نام کدام ریاضی‌دان ایرانی گرفته شده است؟ جواب: محمد بن موسی خوارزمی
- کتاب پزشکی بزرگ «الحاوی» اثر کیست؟ جواب: محمد زکریای رازی
تمدن‌های کهن جهان
حالا از مرزهای ایران بیرون برویم؛ به سرزمین فرعون‌ها، فیلسوف‌های یونانی و شهرهایی که زیر خاکستر یا میان ابرها پنهان مانده‌اند.
- هرم بزرگ جیزه برای کدام فرعون مصری ساخته شد؟ جواب: خوفو
- سنگ رشید (روزتا) به رمزگشایی کدام خط کمک کرد؟ جواب: هیروگلیف مصری
- چه کسی با کمک سنگ رشید خط هیروگلیف را رمزگشایی کرد؟ جواب: ژان‌فرانسوا شامپولیون
- قانون‌نامه‌ی معروف حمورابی متعلق به کدام تمدن است؟ جواب: بابل
- خط میخی نخستین بار به دست کدام مردمان پدید آمد؟ جواب: سومری‌ها
- بازی‌های المپیک باستان در کدام سرزمین برگزار می‌شد؟ جواب: یونان، در المپیا
- استاد اسکندر مقدونی کدام فیلسوف بود؟ جواب: ارسطو
- افلاطون شاگرد کدام فیلسوف بود؟ جواب: سقراط
- شهر پمپئی زیر خاکستر کدام آتشفشان مدفون شد؟ جواب: وزوو
- نخستین امپراتور روم چه کسی بود؟ جواب: آگوستوس
- آمفی‌تئاتر کولوسئوم در کدام شهر است؟ جواب: رم
- شهر کوهستانی ماچوپیچو یادگار کدام تمدن است؟ جواب: اینکاها
- جاده‌ی ابریشم از کدام سرزمین آغاز می‌شد؟ جواب: چین
- جهانگرد ونیزی که سفرنامه‌اش درباره‌ی چین مشهور شد چه نام داشت؟ جواب: مارکوپولو
رویدادهای مهم تاریخ جهان
کشف قاره‌ها، انقلاب‌ها و نخستین قدم‌ها در فضا؛ سؤال‌هایی که هر کدام یک نقطه‌ی عطف در تاریخ بشرند.
- کریستف کلمب در چه سالی میلادی به قاره‌ی آمریکا رسید؟ جواب: ۱۴۹۲
- سفر کلمب با پشتیبانی کدام کشور انجام شد؟ جواب: اسپانیا
- نخستین اروپایی که با دور زدن آفریقا از راه دریا به هند رسید چه کسی بود؟ جواب: واسکو دوگامای پرتغالی
- نخستین سفر دریایی به دور زمین با نام کدام دریانورد شناخته می‌شود؟ جواب: فردیناند ماژلان؛ هرچند خودش در میانه‌ی راه کشته شد
- دوره‌ی رنسانس از کدام سرزمین اروپایی آغاز شد؟ جواب: ایتالیا
- تابلوی «مونالیزا» اثر کدام هنرمند است؟ جواب: لئوناردو داوینچی
- انقلاب صنعتی از کدام کشور آغاز شد؟ جواب: بریتانیا
- انقلاب کبیر فرانسه در چه سالی آغاز شد؟ جواب: ۱۷۸۹ میلادی
- ناپلئون بناپارت آخرین شکست بزرگش را در کدام نبرد خورد؟ جواب: نبرد واترلو
- برج ایفل برای کدام رویداد ساخته شد؟ جواب: نمایشگاه جهانی ۱۸۸۹ پاریس
- مجسمه‌ی آزادی در نیویورک هدیه‌ی کدام کشور به آمریکا بود؟ جواب: فرانسه
- کشتی تایتانیک در چه سالی در نخستین سفرش غرق شد؟ جواب: ۱۹۱۲
- جنگ جهانی اول در چه سال‌هایی رخ داد؟ جواب: ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸
- جنگ جهانی دوم در چه سالی به پایان رسید؟ جواب: ۱۹۴۵
- نخستین انسانی که به فضا سفر کرد چه کسی بود؟ جواب: یوری گاگارین
- نخستین انسانی که روی ماه قدم گذاشت چه کسی بود و در چه سالی؟ جواب: نیل آرمسترانگ؛ سال ۱۹۶۹
- دیوار برلین در چه سالی فرو ریخت؟ جواب: ۱۹۸۹
اختراعات و کشف‌های بزرگ
این بخش برای کسانی است که همیشه می‌پرسند «اولین بار چه کسی این را ساخت؟». جواب‌ها شاید چند نفر از جمع را غافلگیر کند.
- کاغذ و باروت هر دو نخستین بار در کدام سرزمین ساخته شدند؟ جواب: چین
- چاپ با حروف متحرک فلزی را در اروپا چه کسی پدید آورد؟ جواب: یوهانس گوتنبرگ
- چه کسی چهار قمر بزرگ سیاره‌ی مشتری را کشف کرد؟ جواب: گالیله
- قانون جهانی گرانش با نام کدام دانشمند شناخته می‌شود؟ جواب: آیزاک نیوتن
- جدول تناوبی عناصر را کدام شیمی‌دان روسی تنظیم کرد؟ جواب: دیمیتری مندلیف
- واکسن آبله را چه کسی ابداع کرد؟ جواب: ادوارد جنر
- روش پاستوریزه کردن به نام کدام دانشمند فرانسوی است؟ جواب: لویی پاستور
- پنی‌سیلین را چه کسی کشف کرد؟ جواب: الکساندر فلمینگ
- جیمز وات بیشتر برای بهبود کدام ماشین معروف است؟ جواب: ماشین بخار
- نخستین حق اختراع تلفن به نام چه کسی ثبت شد؟ جواب: الکساندر گراهام بل
- دستگاه فونوگراف، نیای گرامافون، اختراع کیست؟ جواب: توماس ادیسون
- دینامیت را چه کسی اختراع کرد؟ جواب: آلفرد نوبل
- نخستین پرواز موفق با هواپیمای موتوردار را چه کسانی انجام دادند؟ جواب: برادران رایت
- نظریه‌ی نسبیت از کدام دانشمند است؟ جواب: آلبرت اینشتین
- ماری کوری و همسرش پیر کوری کاشف کدام دو عنصر بودند؟ جواب: پولونیوم و رادیوم
- وب جهان‌گستر را چه کسی ابداع کرد؟ جواب: تیم برنرز لی
- نخستین خودروی بنزینی کاربردی را کدام مهندس آلمانی ساخت؟ جواب: کارل بنز
پرسش‌های رایج درباره سوالات تاریخی
سوالات تاریخی برای مسابقه را از کجا شروع کنیم؟
بهتر است با سؤال‌های آشنا مثل کوروش، تخت جمشید یا کریستف کلمب شروع کنید تا همه وارد بازی شوند، بعد کم‌کم سراغ نام‌های کمتر شناخته‌شده بروید. اگر جمع اهل همه‌چیز است، می‌توانید چند سؤال از سوالات اطلاعات عمومی با جواب هم قاطی کنید.
سوالات تاریخی برای دانش‌آموزان چطور باشد؟
برای دانش‌آموزان سؤال‌هایی را انتخاب کنید که با کتاب‌های درسی‌شان هم‌خوان است؛ مثل بنیان‌گذار سلسله‌ها یا جای بناهای تاریخی. سؤال‌هایی که داستانی پشتشان است، مثل ماجرای سنگ رشید، بیشتر در ذهن می‌مانند.
چطور مسابقه‌ی تاریخی را جذاب‌تر کنیم؟
بعد از هر جواب، یک جمله درباره‌ی ماجرای پشت آن بگویید یا عکس بنای تاریخی را نشان بدهید. یک دور «حدس سال» هم بگذارید و به نزدیک‌ترین جواب امتیاز بدهید؛ برای شب‌های طولانی‌تر هم سوالات چالشی خانوادگی انتخاب خوبی است.
دنبال سؤال‌ها و بازی‌های بیشتری هستید؟ همه فهرست‌ها را در صفحه جامع سوالات چالشی و بازی‌های گروهی ببینید.
دیدگاه شما