آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی چهارم دبستان (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی چهارم
درس چهاردهم فارسی چهارم با نام «ادب از که آموختی؟» در فصل ششم کتاب (راه زندگی) آمده است. متن این درس از گلستان سعدی انتخاب شده و از چند حکایت کوتاه و پندآموز ساخته شده است.
در این حکایت‌ها سعدی به ما یاد می‌دهد که دانستن بدون به کار بستن فایده‌ای ندارد، که می‌شود از رفتار زشت دیگران درس گرفت و آن را تکرار نکرد، و اینکه آدم دانا لازم نیست از خودش تعریف کند؛ کارهای خوبش خودبه‌خود دیده می‌شود. در پایان هم دانا و نادان را با دو چیز آشنا مقایسه می‌کند.
چند نمونه از معنی واژه‌های این درس: اندوخت یعنی جمع کرد و نگه داشت، عطّار یعنی عطرفروش و طبله یعنی جعبه یا صندوقچه‌ی کوچک. جدول کامل معنی‌ها را در ادامه ببینید.
درس چهاردهم فارسی چهارم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس |
|---|---|---|---|
| فصل ششم: راه زندگی | نثر همراه با یک بیت شعر (حکایت) | سعدی (گلستان) | علم باید با عمل همراه باشد؛ ادب را از دوری کردن از رفتار بد یاد بگیریم و به جای تعریف از خود، کار خوب کنیم. |
معنی کلمات درس چهاردهم فارسی چهارم (ادب از که آموختی؟)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | رنج | سختی و زحمت |
| ۲ | بیهوده | بی‌نتیجه، بدون فایده |
| ۳ | سعی | تلاش و کوشش |
| ۴ | بی‌فایده | بی‌سود، چیزی که نتیجه‌ی خوبی ندارد |
| ۵ | اندوخت | جمع کرد و نگه داشت؛ پس‌انداز کرد |
| ۶ | نخورد | استفاده نکرد؛ از آنچه جمع کرده بود بهره نبرد |
| ۷ | آموخت | یاد گرفت |
| ۸ | علم | دانش، آنچه یاد می‌گیریم |
| ۹ | چندان که | هر اندازه که، هر قدر که |
| ۱۰ | عمل | کار؛ انجام دادن آنچه یاد گرفته‌ایم |
| ۱۱ | نادانی | ندانستن، بی‌خبری |
| ۱۲ | عالِم | دانشمند، کسی که علم زیادی دارد |
| ۱۳ | بی‌عمل | کسی که به دانسته‌های خودش رفتار نمی‌کند |
| ۱۴ | به چه مانَد؟ | شبیه چیست؟ مانند چیست؟ |
| ۱۵ | زنبور بی‌عسل | زنبوری که عسل نمی‌دهد؛ چیزی که فقط ظاهر دارد و سودی ندارد |
| ۱۶ | لقمان | نام مردی دانا و حکیم که داستان‌های پندآموز زیادی درباره‌اش گفته‌اند |
| ۱۷ | ادب | رفتار شایسته و درست با دیگران |
| ۱۸ | بی‌ادبان | کسانی که رفتار زشت و ناشایست دارند |
| ۱۹ | نظر | دید، چشم |
| ۲۰ | ناپسند | نامناسب، زشت، چیزی که خوشایند نیست |
| ۲۱ | پرهیز کردم | دوری کردم، آن کار را انجام ندادم |
| ۲۲ | مُشک | ماده‌ای بسیار خوش‌بو که در قدیم برای عطر به کار می‌رفت |
| ۲۳ | خود ببوید | خودش بوی خوش بدهد |
| ۲۴ | عطّار | عطرفروش |
| ۲۵ | دانا | آگاه، دانشمند، کسی که می‌داند |
| ۲۶ | طَبله | جعبه یا صندوقچه‌ی کوچکی که عطّار عطرها را در آن نگه می‌داشت |
| ۲۷ | خاموش | ساکت، بی‌صدا |
| ۲۸ | هنرنما | کسی که هنر و ارزشش را با کارش نشان می‌دهد |
| ۲۹ | نادان | کسی که چیزی نمی‌داند، بی‌خبر |
| ۳۰ | طبل غازی | طبل جنگی که جلوی لشکر می‌زدند و صدای بلندی داشت |
| ۳۱ | بلندآواز | پرسروصدا، با صدای بلند |
| ۳۲ | میان‌تهی | توخالی؛ درونش چیزی نیست |
| ۳۳ | گلستان | نام کتاب مشهور سعدی که پر از حکایت‌های کوتاه و پندآموز است |
کلمات هم‌خانواده درس چهاردهم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| علم | عالِم، معلّم، تعلیم، معلوم، علوم، علما |
| عمل | عامل، اعمال، معمول، عملی |
| ادب | ادیب، آداب، ادبیات، مؤدّب |
| نظر | ناظر، منظره، منظور، انتظار، نظارت |
| عطّار | عطر، معطّر، عطرها |
| فایده | مفید، فواید، استفاده |
| دانا | دانش، دانشمند، دانستن، دانسته |
| آموخت | آموختن، آموزش، آموزگار، دانش‌آموز |
مخالف (متضاد) کلمات درس چهاردهم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| دانا | نادان |
| عالم | جاهل |
| علم (دانایی) | جهل (نادانی) |
| بیهوده / بی‌فایده | مفید، سودمند |
| ادب | بی‌ادبی |
| ناپسند | پسندیده |
| اندوخت | خرج کرد |
| خاموش | گویا، پرسروصدا |
| بلندآواز | آرام، کم‌صدا |
| میان‌تهی | پُر |
| رنج | آسایش، راحتی |
نکته‌های املایی درس چهاردهم
- سعی: با «س» و «ع» نوشته می‌شود، نه «ص» یا «ء».
- علم، عالِم، عمل: هر سه با «ع» شروع می‌شوند.
- عسل: با «ع» و «س».
- پرهیز: با «ه» و «ز» نوشته می‌شود.
- مُشک: با «ش» است؛ با «مَشک» (ظرف آب) فرق دارد.
- عطّار: با «ع» و «ط» و تشدید روی «ط».
- طبله و طبل: هر دو با «ط» نوشته می‌شوند.
- غازی: با «غ» و «ز».
- تهی: با «ت» و «ه»؛ به معنی خالی.
- لقمان: با «ق» نوشته می‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
درس چهاردهم فارسی چهارم درباره‌ی چیست؟
این درس چند حکایت کوتاه از گلستان سعدی است که درباره‌ی همراه کردن دانش با عمل، یاد گرفتن ادب و پرهیز از خودستایی حرف می‌زند.
پیام درس ادب از که آموختی چیست؟
دانستن تنها کافی نیست و باید به دانسته‌ها عمل کرد؛ می‌توان با دوری از رفتارهای بد دیگران مؤدّب شد؛ و آدم دانا با کارش شناخته می‌شود، نه با تعریف از خودش.
معنی طبله‌ی عطّار چیست؟
طبله صندوقچه یا جعبه‌ی کوچکی است که عطرفروش (عطّار) عطرهایش را در آن نگه می‌داشت. سعدی آدم دانا را به آن تشبیه کرده: ساکت است ولی بوی خوشش پیداست.
طبل غازی یعنی چه؟
طبل بزرگی که در جلوی سپاه و هنگام جنگ می‌زدند. صدایش بلند است ولی درونش خالی است؛ سعدی آدم نادان را به آن تشبیه کرده است.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی چهارم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما