آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی چهارم دبستان (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی چهارم
درس یازدهم فارسی چهارم، «فرمانده‌ی دل‌ها»، از فصل پنجم کتاب (نام‌آوران) و متنی به نثر است که روایتی از حسین خرّازی در روزهای جنگ ایران و عراق و آزادسازی خرّمشهر را بیان می‌کند. در این صفحه فقط معنی واژه‌های دشوار درس، هم‌خانواده‌ها، مخالف‌ها و نکته‌های املایی آن آمده است؛ برای نمونه دژ یعنی قلعه و پیک یعنی کسی که خبر می‌آورد.
معنی کلمات درس یازدهم فارسی چهارم (فرمانده‌ی دل‌ها)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | جبهه | جایی که جنگ و درگیری در آن جریان دارد |
| ۲ | دلتنگی | غم و ناراحتی از دوری کسی یا جایی |
| ۳ | مرخصی | چند روز کنار گذاشتن کار و رفتن پیش خانواده |
| ۴ | شهدا | جمعِ شهید |
| ۵ | ناتمام | نیمه‌کاره، تمام‌نشده |
| ۶ | مسئولیت | کار و وظیفه‌ای که بر عهده‌ی کسی است |
| ۷ | مانع | چیزی یا کسی که جلوی کاری را می‌گیرد |
| ۸ | اعتقاد | باور |
| ۹ | رزمندگان | جنگجویان (جمعِ رزمنده) |
| ۱۰ | محتاج | نیازمند |
| ۱۱ | عملیات | کارهای جنگی برنامه‌ریزی‌شده، حمله |
| ۱۲ | حسّاس | مهم و دقیق؛ کاری که کوچک‌ترین اشتباه در آن دردسر درست می‌کند |
| ۱۳ | متجاوزان | کسانی که به زور به سرزمین دیگران حمله می‌کنند |
| ۱۴ | اشغال | گرفتن سرزمین یا جایی به زور |
| ۱۵ | منطقه | ناحیه، بخشی از یک سرزمین |
| ۱۶ | دژ | قلعه؛ ساختمان و دیوار محکم برای دفاع |
| ۱۷ | تسخیرناپذیر | جایی که گرفتنش خیلی سخت است |
| ۱۸ | آتشبار | سلاح‌هایی که پشت سر هم شلیک می‌کنند |
| ۱۹ | نبرد | جنگ |
| ۲۰ | وصف‌ناپذیر | چیزی که نمی‌شود با کلمه‌ها آن را توضیح داد |
| ۲۱ | درنگ | مکث، دیر کردن |
| ۲۲ | نفوذ | راه پیدا کردن به درون جایی |
| ۲۳ | سپاه | لشکر، گروه بزرگی از جنگجویان |
| ۲۴ | تازه‌نفس | سرحال و خسته‌نشده |
| ۲۵ | مقابله | روبه‌رو شدن با کسی و ایستادن جلوی او |
| ۲۶ | دلاوران | دلیران، شجاعان |
| ۲۷ | خستگی‌ناپذیر | کسی که خسته نمی‌شود |
| ۲۸ | بی‌وقفه | بدون ایستادن، پشت سر هم |
| ۲۹ | رگبار | شلیک پیاپی گلوله‌ها (در اصل یعنی باران تند) |
| ۳۰ | تکبیر | گفتن «الله اکبر» |
| ۳۱ | گذرگاه | جای عبور و گذشتن |
| ۳۲ | مظلوم | کسی یا جایی که به آن ستم شده است |
| ۳۳ | سقّا | کسی که به تشنه‌ها آب می‌دهد |
| ۳۴ | پیک | کسی که خبر یا نامه می‌برد و می‌آورد |
| ۳۵ | خاک‌آلود | پر از خاک، خاکی |
| ۳۶ | پراکنده | پخش‌شده و نامنظم، این‌جا و آن‌جا |
| ۳۷ | سقوط | افتادن |
| ۳۸ | ترجیح دادن | یکی را از دیگری بهتر دانستن و انتخاب کردن |
| ۳۹ | خیره | نگاه ثابت و عمیق، بی‌آنکه چشم برداشته شود |
| ۴۰ | نظاره | تماشا کردن |
کلمات هم‌خانواده درس یازدهم فارسی چهارم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| شهدا | شهید، شهادت |
| مسئولیت | مسئول، سؤال |
| اعتقاد | عقیده، معتقد، عقاید |
| احساس | حس، حسّاس، محسوس |
| محتاج | حاجت، احتیاج |
| متجاوزان | متجاوز، تجاوز |
| مقابله | قبول، مقبول، قابل، استقبال |
| شجاعت | شجاع |
| تکبیر | کبیر، اکبر |
| مظلوم | ظلم، ظالم |
| تسلیم | سالم، سلامت، سلام |
| مقاومت | قیام، قائم، اقامت |
| سقوط | ساقط |
| مؤمن | ایمان، امین، امانت |
| مطمئن | اطمینان |
| نظاره | نظر، ناظر، منظره، انتظار، منتظر |
مخالف (متضاد) کلمات درس یازدهم فارسی چهارم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| جنگ | صلح |
| اوّل | آخر |
| پنهانی | آشکارا |
| ناتمام | تمام، کامل |
| سنگین | سبک |
| پیروزی | شکست |
| آزادی | اسارت |
| نزدیک | دور |
| خشک | خیس، تر |
| پراکنده | جمع، یکجا |
| ویران | آباد |
| سقوط | صعود |
| شجاعت | ترس |
| مظلوم | ظالم |
| تازه‌نفس | خسته |
| نگران | آسوده، مطمئن |
نکته‌های املایی درس یازدهم فارسی چهارم
- مسئولیت: همزه روی کرسی «ئـ» نوشته می‌شود.
- اعتقاد و محتاج: «اعتقاد» با «ع» و «ق»، «محتاج» با «ح» نوشته می‌شود.
- حسّاس: با «ح» و «س» تشدیددار.
- اشغال: با «غ» نوشته می‌شود.
- تسخیرناپذیر و وصف‌ناپذیر: «ناپذیر» با «ذ» است؛ «وصف» هم «ص» دارد.
- نفوذ: در آخر «ذ» دارد.
- مظلوم و نظاره: هر دو با «ظ» نوشته می‌شوند.
- سقّا و سقوط: «ق» دارند؛ «سقوط» با «ط» تمام می‌شود.
- مطمئن: «ط» دارد و همزه روی کرسی «ئـ» است.
- ترجیح: با «ح» جیمی تمام می‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
درس فرمانده‌ی دل‌ها فارسی چهارم درباره‌ی چیست؟
این درس روایتی از حسین خرّازی در دوران جنگ ایران و عراق و رویدادهای آزادسازی خرّمشهر است.
معنی «دژ تسخیرناپذیر» چیست؟
دژ یعنی قلعه و تسخیرناپذیر یعنی جایی که گرفتنش بسیار سخت است؛ پس «دژ تسخیرناپذیر» یعنی قلعه‌ای که به آسانی نمی‌شود آن را گرفت.
معنی «وصف‌ناپذیر» و «خستگی‌ناپذیر» چیست؟
«وصف‌ناپذیر» یعنی چیزی که نمی‌شود آن را با حرف توضیح داد، و «خستگی‌ناپذیر» یعنی کسی که خسته نمی‌شود. پسوند «ناپذیر» یعنی «نمی‌شود» یا «امکان ندارد».
معنی «سقّا» و «پیک» چیست؟
سقّا کسی است که به تشنه‌ها آب می‌رساند و پیک کسی است که خبر یا نامه را از جایی به جای دیگر می‌برد.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی چهارم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما