آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی چهارم دبستان (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی چهارم
درس دوازدهم فارسی چهارم، «اتّفاقِ ساده»، شعری از قیصر امین‌پور در فصل پنجم کتاب (نام‌آوران) است. در این شعر، کودکی یک روز بارانی را تعریف می‌کند: نامه‌ای از عزیزی که در جبهه‌ی جنوب است به خانه می‌رسد و مادر آن را برای بچه‌ها می‌خواند. مادر از خبر خوب نامه شاد می‌شود و می‌خندد، اما در پایان قطره اشکی در چشمش می‌نشیند؛ همان «اتّفاق ساده» که شاعر از آن حرف می‌زند.
چند نمونه از معنی واژه‌های این درس: مشق یعنی تمرین نوشتن، شبنم یعنی قطره‌های ریز آب روی گل و برگ در صبح زود، و تگرگ یعنی دانه‌های یخی که از آسمان می‌بارد.
درس دوازدهم فارسی چهارم در یک نگاه
| فصل | نوع متن (نثر/شعر) | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس |
|---|---|---|---|
| فصل پنجم: نام‌آوران | شعر (نو، با زبان کودکانه) | قیصر امین‌پور | دلتنگی و امید یک خانواده برای عزیزی که از آن‌ها دور است؛ گاهی یک خبر خوش هم اشک شوق به چشم می‌آورد. |
معنی کلمات درس دوازدهم فارسی چهارم (اتّفاقِ ساده)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | مشق | تمرین نوشتن، تکلیف نوشتنی مدرسه |
| ۲ | پروانه | در این شعر نام یکی از دخترهای خانه است، نه حشره |
| ۳ | ظرف | کاسه، بشقاب و وسیله‌هایی که در آن غذا می‌ریزند |
| ۴ | حال | وضع و سلامتی |
| ۵ | سنگر | جای پناه گرفتن رزمندگان در میدان جنگ |
| ۶ | جبهه | جایی که جنگ در آن جریان دارد |
| ۷ | جنوب | یکی از چهار جهت اصلی؛ این‌جا یعنی مناطق جنوبی ایران |
| ۸ | در سایه‌ی خدا بودن | در پناه و نگهداری خدا بودن |
| ۹ | قرار است | بناست، برنامه این است که |
| ۱۰ | شوق | شادی و علاقه‌ی زیاد |
| ۱۱ | سطر | یک خط از نوشته |
| ۱۲ | بلند خندید | با صدای بلند خندید |
| ۱۳ | برق زد | یک‌دفعه درخشید و روشن شد |
| ۱۴ | درخشید | نور داد و روشن شد |
| ۱۵ | قطره | یک چکه‌ی کوچک از آب یا مایع؛ در این شعر اشک هم هست |
| ۱۶ | شبنم | قطره‌های ریز آب که صبح زود روی گل و برگ می‌نشیند |
| ۱۷ | غلتید | چرخ خورد و سُر خورد و پایین آمد |
| ۱۸ | تگرگ | دانه‌های یخ که مثل باران از آسمان می‌بارد |
| ۱۹ | اتّفاق | رویداد، چیزی که پیش می‌آید |
| ۲۰ | ساده | معمولی و بی‌پیچیدگی |
| ۲۱ | بی‌صدا | آرام و خاموش، بدون صدا |
| ۲۲ | شانه | بالای بازو، کتف، دوش |
کلمات هم‌خانواده درس دوازدهم فارسی چهارم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| اتّفاق | توافق، موافق، وفاق |
| شوق | اشتیاق، مشتاق |
| سطر | سطور، مسطور |
| قطره | قطرات، تقطیر |
| حال | احوال، حالت |
| قرار | مقرّر، استقرار |
| ظرف | ظروف |
| نوشتن | نویسنده، نوشته |
| خندید | خنده، خندان |
| مهربان | مهر، مهربانی |
مخالف (متضاد) کلمات درس دوازدهم فارسی چهارم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| روز | شب |
| خوب | بد |
| جنوب | شمال |
| آخر | اوّل |
| بلند (صدا) | آهسته |
| خندید | گریست |
| آرام | ناآرام |
| بی‌صدا | پرصدا |
| ساده | پیچیده |
| مهربان | نامهربان |
| آمد | رفت |
نکته‌های املایی درس دوازدهم فارسی چهارم
- اتّفاق: «ت» تشدیددار و «ق» در آخر.
- مشق و شوق: هر دو با «ق» تمام می‌شوند.
- ظرف: با «ظ» نوشته می‌شود.
- سطر: با «س» و «ط».
- قطره: «ق» و «ط» دارد.
- غلتید: با «غ» و در این کتاب با «ت» نوشته شده است.
- تگرگ: دو «گ» دارد.
- صدا و بی‌صدا: با «ص» نوشته می‌شوند.
سؤال‌های پرتکرار
درس اتّفاق ساده فارسی چهارم درباره‌ی چیست؟
درباره‌ی روزی بارانی است که نامه‌ای از عزیزی در جبهه‌ی جنوب به خانه می‌رسد؛ مادر نامه را می‌خواند، از خبر خوشش شاد می‌شود و در آخر قطره‌ای اشک در چشمش می‌نشیند.
پیام درس اتّفاق ساده چیست؟
دلتنگی و امید خانواده برای کسی که از آن‌ها دور است، و اینکه گاهی شادیِ یک خبر خوب با اشک همراه می‌شود.
منظور از «قطره» در شعر اتّفاق ساده چیست؟
شاعر با کلمه‌ی قطره هم از شبنم و تگرگ و باران حرف می‌زند و هم از اشک؛ قطره‌ای که از دل راوی روی دفتر می‌افتد و قطره‌ای که در چشم مادر می‌نشیند اشک است.
این شعر از قیصر امین‌پور است، شاعری که برای بچه‌ها و بزرگ‌ترها شعرهای زیادی گفته است.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی چهارم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما