درمان خانگی ترک لب در کودکان (بررسی اشتباهات رایج)

درمان خانگی ترک لب در کودکان معمولاً اولین چیزی است که مادرها قبل از مراجعه به پزشک سراغش می‌روند. بسیاری از این روش‌ها واقعاً جواب می‌دهند، مشروط بر اینکه بدانید دقیقاً چه زمانی از کدام یک استفاده کنید. بعضی از بچه‌ها عادت دارند مدام لبشان را لیس بزنند و همین کار ساده، گاهی ظرف یکی دو روز لب را حسابی زخمی می‌کند. هر کودکی با دیگری فرق دارد و آنچه برای یکی معجزه می‌کند، برای دیگری شاید اصلاً تأثیری نداشته باشد. تجربه نشان داده صبر و تداوم در استفاده از یک روش ساده، بسیار بهتر از عوض کردن مداوم درمان‌ها جواب می‌دهد. اما اگر دیدید بعد از یک هفته نه تنها بهتر نشده که قرمزتر و ملتهب‌تر هم شده، دیگر وقت آن رسیده که به فکر مراجعه به پزشک باشید. اگر به دنبال روشی بی‌خطر و مؤثر برای لب خشک و ترک‌خورده فرزندتان هستید، این مطلب را تا انتها بخوانید.

درمان خانگی ترک لب در کودکان

اگر هوا خشک باشد یا کودک عادت به لیس زدن لب داشته باشد، این ترک‌ها ایجاد می‌شوند. خوشبختانه بیشتر این موارد بدون نیاز به پزشک در خانه قابل درمان هستند.

عسل طبیعی

عسل یک مرطوب‌کننده قوی و ضدعفونی‌کننده طبیعی است. مقدار بسیار کمی از آن را با نوک انگشت تمیز روی لب‌های کودک بمالید. این کار را شب‌ها قبل از خواب انجام دهید تا عسل فرصت کافی داشته باشد. تجربه نشان داده که عسل نسبت به بسیاری از بالم‌های آماده، سریع‌تر ترک‌های عمیق را التیام می‌بخشد.

روغن نارگیل

روغن نارگیل خوراکی گزینه مناسبی برای لب کودکان است. زیرا بی‌خطر بوده و در صورت بلعیده شدن، مشکلی ایجاد نمی‌کند. چند قطره روغن را گرم کنید (با مالیدن بین کف دست‌ها) و روی لب بمالید. این روغن چربی طبیعی لب را بازمی‌گرداند و از ترک خوردن بیشتر جلوگیری می‌کند.

ژل آلوئه‌ورا

اگر لب کودک قرمز و ملتهب شده، ژل تازه آلوئه ورا عالی عمل می‌کند. یک برگ آلوئه را بشویید و از داخلش ژل را با قاشق بردارید. مقدار کمی روی لب بگذارید. خاصیت خنک‌کنندگی ژل باعث می‌شود کودک اذیت نشود و سوزش لب کم شود.

پرهیز از لیس زدن لب

بسیاری از کودکان عادت دارند مدام لب خود را لیس بزنند. بزاق دهان وقتی خشک می‌شود، خودش باعث ترک بیشتر لب می‌شود. با لحن ساده به کودک توضیح دهید که لیس زدن لب را کنار بگذارد. می‌توانید در طول روز هر بار که دیدید دارد این کار را می‌کند، یادآوری کنید. جایگزین کردن یک عادت ساده مثل زدن کمی روغن به لب مؤثر است.

استفاده از دستگاه بخور سرد

هوای خشک خانه در فصل سرما، رطوبت لب را می‌گیرد. گذاشتن یک دستگاه بخور سرد در اتاق کودک به خصوص هنگام خواب، رطوبت محیط را متعادل می‌کند. اگر دستگاه ندارید، یک کاسه آب گرم در گوشه اتاق بگذارید یا حوله مرطوبی را به رادیاتور آویزان کنید. این روش علاوه بر لب، به تنفس راحت‌تر کودک هم کمک می‌کند.

خیار و خربزه

نوشیدن آب کافی تأثیر مستقیم روی سلامت لب دارد. بعضی کودکان به اندازه کافی آب نمی‌نوشند. در این مواقع می‌توانید خیار، خربزه یا هندوانه خرد شده به کودک بدهید. این میوه‌ها هم آبدارند و هم باعث می‌شوند کودک بدون اجبار، مایعات لازم را دریافت کند. لب‌های خشک معمولاً طی دو سه روز بعد از تنظیم آب بدن بهتر می‌شوند.

نکته مهم:

اگر بعد از یک هفته استفاده از این روش‌ها ترک لب بهتر نشد یا چرک و ورم دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید. گاهی ترک لب می‌تواند نشانه کمبود ویتامین یا عفونت قارچی باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.

علت بوی بد دهان در کودکان نوپا چیست؟ راهکارهای رفع آن را در این مطلب بخوانید:

علت بوی بد دهان در کودکان نوپا

نحوه پیشگیری از ترک لب در کودکان

برای جلوگیری از این بیماری، ابتدا باید به عادت روزانه آن‌ها توجه کرد. بسیاری از بچه‌ها در هوای سرد یا خشک، بدون آنکه خود متوجه شوند، لب‌هایشان را با زبان خیس می‌کنند. این کار ظاهر لب را بدتر کرده و رطوبت طبیعی آن را از بین می‌برد. بهتر است قبل از بیرون رفتن از خانه، لایه نازکی از کرم یا وازلین مخصوص کودک روی لب‌ها مالیده شود. همچنین نوشیدن آب کافی در طول روز، نقش مهمی در نرم نگهداشتن لب‌ها دارد. محیط خانه نیز نباید بیش از حد گرم و خشک باشد. استفاده از دستگاه بخور سرد می‌تواند کمک کند. اگر کودک کلاه یا روسری می‌پوشد، لبه آن نباید مدام روی لب‌ها ساییده شود. از آن گذشته، بهتر است خمیردندان یا مواد آرایشی بزرگسالان به لب کودک نخورد.

اشتباهات رایج والدین در درمان ترک لب کودکان

یکی از اشتباه‌های رایج این است که بعضی والدین بدون توجه به علت اصلی، سراغ هر درمان خانگی که می‌شنوند می‌روند. مثلاً تصور می‌کنند مالیدن مرتب روغن نارگیل روی لب کودک کافی است، در حالی که گاهی مشکل از کم‌آبی بدن یا عادت لیس زدن مداوم لب‌هاست. گروهی دیگر از درمان خانگی ترک لب در کودکان آن‌قدر استفاده می‌کنند که لب کودک همیشه خیس می‌ماند و این رطوبت دائم، خودش باعث تحریک بیشتر می‌شود. برخی افراد هم تصور می‌کنند هر چه مواد غلیظ‌تر و چرب‌تر باشد، بهتر جواب می‌دهد؛ غافل از اینکه پوست نازک لب کودک ممکن است به برخی ترکیبات حساسیت نشان دهد. یک باور غلط دیگر این است که والدین صبر کافی ندارند و هر دو سه ساعت یک بار درمان را عوض می‌کنند. اما نکته‌ای که کمتر به آن توجه می‌شود این است که گاهی بهترین کار، کم‌کردن تعداد دفعات تماس هر چیزی با لب کودک است. بی‌توجهی به تغذیه و ویتامین‌های لازم، حتی از اشتباه در روش مصرف درمان خانگی هم تأثیر بدتری دارد.

دلایل ترک لب در کودکان چیست؟

بسیاری از پدر و مادرها نگران می‌شوند وقتی می‌بینند لب فرزندشان خشک شده یا ترک خورده است. تجربه نشان داده که این مشکل در کودکان بسیار شایع است و معمولاً جای نگرانی جدی ندارد، اما دانستن علت‌های آن به درمان بهتر کمک می‌کند. در ادامه به دلایل اصلی این عارضه می‌پردازیم.

کمبود آب بدن و خشکی هوا

یکی از رایج‌ترین دلایل، کم نوشیدن آب است. بچه‌ها در طول روز مشغول بازی و فعالیت هستند و ممکن است به اندازه کافی آب نخورند. همچنین در فصل‌های سرد سال که هوای خانه یا مدرسه خشک می‌شود، لب‌ها رطوبت خود را از دست می‌دهند. برخلاف سایر نقاط پوست، لب‌ها غدد چربی ندارند و سریع‌تر خشک می‌شوند. اگر کودک شما در فصول گرما زیاد عرق می‌کند یا در زمستان در اتاق گرم می‌نشیند، احتمال ترک لب بیشتر می‌شود.

عادت به لیس زدن مکرر لب

خیلی از کودکان وقتی لب‌هایشان خشک می‌شود، شروع به لیس زدن می‌کنند. شاید فکر کنید این کار به نرمی لب کمک می‌کند، اما برعکس، بزاق وقتی تبخیر می‌شود، رطوبت لب را هم با خود می‌برد. آنزیم‌های موجود در بزاق هم باعث تحریک پوست ظریف لب می‌شوند. این چرخه لیس زدن و خشک شدن دوباره، در نهایت لب را قرمز، متورم و ترک‌خورده می‌کند. بسیاری از والدین می‌گویند که بعد از تذکر مکرر به کودک برای نلیسیدن لب، مشکل به تدریج بهتر شده است.

حساسیت به مواد آرایشی یا خوراکی

برخی خمیردندان‌ها، رژلب‌های رنگی بچه‌ها، یا حتی طعم‌دهنده‌های موجود در مواد خوراکی می‌توانند لب کودک را حساس کنند. همچنین مرکبات، کیوی، توت‌فرنگی و برخی میوه‌های اسیدی در کودکان مستعد، باعث تحریک و پوسته‌ریزی لب می‌شوند. اگر متوجه شدید ترک لب کودک پس از مصرف یک خوراکی خاص یا هنگام استفاده از محصول جدید بهداشتی، ایجاد شده؛ بهتر است آن محصول را چند روز کنار بگذارید تا نتیجه را ببینید.

تنفس از راه دهان به دلایل پزشکی

کودکانی که به دلیل گرفتگی بینی، آلرژی، بزرگ بودن لوزه‌ها یا انحراف تیغه بینی مجبور به تنفس دهانی هستند، مدام هوای خشک به لب‌هایشان می‌خورد. این جریان هوا، رطوبت لب را می‌گیرد و باعث ترک خوردن آن می‌شود. اگر کودک شما هنگام خواب با دهان باز نفس می‌کشد یا خر و پف دارد، بهتر است موضوع را با پزشک متخصص گوش و حلق و بینی در میان بگذارید. رفع مشکل تنفسی معمولاً ترک لب را هم برطرف می‌کند.

کمبود ویتامین‌ها یا مشکلات پوستی

در موارد نادر، کمبود ویتامین‌های گروه B، آهن یا روی می‌تواند خود را به شکل التهاب و ترک لب نشان دهد. همچنین برخی بیماری‌های پوستی مانند اگزمای لب (کهیلیت) یا پسوریازیس لب، باعث خشکی و ترک مداوم می‌شوند. اگر با رعایت نکات معمولی مانند آب خوردن کافی، استفاده از بالم لب ساده و جلوگیری از لیس زدن بعد از دو سه هفته بهبودی حاصل نشد، مشورت با پزشک کودکان یا متخصص پوست کار خوبی است.

توجه کنید:

ترک لب در کودکان اکثراً بی‌آزار و موقتی است. اما گاهی مداومت آن می‌تواند آزاردهنده شود. بهترین کار این است که به کودک کمک کنید آب کافی بنوشد، از بالم‌های لب بدون رنگ و بو استفاده کند و عادت لیس زدن را ترک کند. در موارد مقاوم یا همراه با درد و خونریزی، حتماً با پزشک مشورت کنید.

علت سیاهی دور چشم در کودکان چیست؟ با زمان مراجعه به پزشک در این مطلب آشنا شوید:

علت سیاهی دور چشم در کودکان

زمان مراجعه به پزشک

گاهی پیش می‌آید که لب کودک به هر دلیلی خشک می‌شود و خودش بی‌اختیار شروع می‌کند به لیس زدن یا گاز گرفتن آن. این کار کم کم تبدیل به عادتی می‌شود که پوست حساس لب را آزرده و ملتهب می‌کند. اگر پس از چند روز استفاده از کرم‌های چرب و ساده، باز هم قرمزی یا ترک عمیق تداوم یافت، بهتر است با پزشک مشورت کنید. زمانی که کودک از خوردن غذاهای شور یا ترش ابراز ناراحتی می‌کند یا لب پایین و گوشه‌های دهانش زخم برداشته، جای نگرانی جدی‌تر است. علاوه بر این اگر ترک‌ها چرک کرده باشند یا تب و بی‌حالی به آن اضافه شود، مراجعه به پزشک الزامی است. در مواردی هم که کودک مدام لب خود را می‌گزد تا خون بیاید یا از خارش شدید شبانه گله دارد، نباید درمان خانگی را ادامه داد. پزشک معمولاً با یک معاینه ساده علت را پیدا می‌کند. گاهی خشکی هواست و گاهی یک واکنش حساسیتی یا کمبود ویتامین. پس هر زمان حس کردید درمان‌های معمولی نتیجه نمی‌دهد و ناراحتی کودک بیشتر می‌شود، بهتر است بدون آنکه نگران شوید، یک وقت ملاقات بگیرید. گاهی خود والدین تعجب می‌کنند که چگونه یک ترک ساده می‌تواند این‌قدر اذیت‌کننده باشد و چه زود با یک نسخه ساده خوب می‌شود.

تفاوت درمان خانگی ترک لب در کودکان نوپا و مدرسه‌ای

درمان خانگی ترک لب برای کودکان نوپا معمولاً ساده‌تر و با تمرکز بر جلوگیری از لیس زدن مداوم لب‌ها انجام می‌شود. مادرها اغلب از پمادهای ساده بدون طعم یا کمی روغن نارگیل استفاده می‌کنند تا کودک لبش را نخورد. ولی برای کودک مدرسه‌ای که بیشتر در معرض هوا و گردوغبار کلاس است، روش‌ها کمی فرق دارد. آن‌ها معمولاً خودشان لب را بیش‌تر می‌لیسند. راهکارهای خانگی برای این گروه شامل عادت دادن به استفاده از بالم لب بدون لیس زدن و خوردن آب کافی در طول روز است. نوپا را مدام باید یادآوری کرد ولی دانش‌آموز گاهی با یک توضیح ساده خودش متوجه می‌شود. برای نوپا نباید از محصولات با طعم میوه استفاده کرد چون مشوق لیس زدن است. اما برای بچه مدرسه‌ای، یک بالم خوش‌بو و خوشمزه هم جواب می‌دهد. خلاصه که درمان خانگی برای هر دو گروه ممکن است؛ ولی برای نوپا چالش حفظ کردن رطوبت و جلوگیری از لیس زدن سخت‌تر است و برای مدرسه‌ای مسئله اصلی ترک عادت عصبی لیس زدن و خشکی ناشی از محیط مدرسه است.

درمان کم خونی در کودکان چگونه است؟ راهکارهای موثر و مفید آن را اینجا بخوانید:

درمان کم خونی در کودکان

سؤالات متداول در مورد درمان ترک لب کودکان

در این بخش به پرسش و پاسخ رایج در این زمینه می‌پردازیم.

آیا درمان خانگی واقعاً جواب می‌دهد یا باید حتماً پماد پزشکی بخریم؟

بله خیلی از روش‌های خانگی مثل عسل یا روغن نارگیل نتیجه خوبی دارند. در تجربه اطرافیان، حتی ترک‌هایی که چند روزی بود خون می‌آمد با شب‌ها عسل زدن و کم کردن لیس زدن لب در عرض سه روز خوب شد. فقط اگر بعد از یک هفته تغییری نکرد، وقت مراجعه به پزشک است.

هر چند وقت یک بار در طول روز باید از راهکارهای خانگی استفاده کنیم؟

برای لب خشک کودک، روزی سه تا چهار بار کافی است. یک بار صبح بعد از مسواک، یک بار بعد از ناهار و مهم‌تر از همه قبل از خواب. زیاده‌روی لازم نیست. همان دو سه بار به شرطی که مداوم باشد، بهتر از هر ساعت مالیدن است. پوست لب کودک ظریف است و آسیب بیشتر با محصولات زیاد کار درستی نیست.

ایمن‌ترین درمان این عارضه برای کودکان زیر دو سال چیست؟

برای نوپایان، روغن نارگیل خوراکی بدون هیچ افزودنی گزینه اول است. چون اگر کودک لبش را لیس بزند و روغن وارد دهان شود، ضرری ندارد. عسل برای زیر یک سال ممنوع است به دلیل خطر بوتولیسم. همیشه مقدار خیلی کم با نوک انگشت تمیز بمالید. حتی می‌توانید قبل از خواب کمی روغن روی لب مادر یا پدر بزنید تا کودک در آغوش گرفتن به طور غیرمستقیم روغن دریافت کند.

آیا درمان خانگی برای ترک‌های خونی و عمیق هم مؤثر است؟

بله اما با کمی حوصله بیشتر. وقتی ترک عمیق و همراه با خون باشد، اول باید محل را با آب ولرم و پنبه تمیز کنید. بعد یک نخود عسل یا روغن نارگیل بگذارید. مهم این است که کودک را از خوردن ترشی و میوه‌های اسیدی مانند پرتقال و کیوی چند روز دور نگه دارید؛ زیرا سوزش را بدتر می‌کند. اگر بعد از پنج روز اثری از بهبود ندیدید، احتمال عفونت هست و باید پزشک ببیند.

سخن پایانی

ترک لب بچه‌ها بسیار شایع است، ولی خبر خوب این که بیشتر مواقع بدون پزشک هم برطرف می‌شود. از عسل و روغن نارگیل بگیرید تا بخور سرد و خیار، این روش‌های ساده حسابی جواب داده‌اند، مخصوصاً اگر علت اصلی مانند کم‌آبی بدن را هم کنارشان کنترل کنید. یادتان باشد هر کودکی متفاوت است؛ روشی که برای یکی معجزه می‌کند، برای دیگری ممکن است دیرتر جواب بدهد. مهم صبر و تداوم است، نه عوض کردن مداوم درمان‌ها. اما اگر بعد از یک هفته نه تنها بهتر نشد که قرمزتر و ملتهب‌تر هم شد، یا کودک از خوردن اذیت شد، دیگر وقت آن است که به پزشک مراجعه کنید. گاهی همان ترک کوچک، نشانه چیز دیگری مثل کمبود ویتامین یا عفونت است که با یک نسخه ساده زود خوب می‌شود. اگر شما هم تجربه استفاده از روش‌های خانگی را برای درمان ترک لب فرزندتان دارید، برای ما و سایر مخاطبان مجله جوان ایرانی بنویسید کدام روش برای کودکتان جواب داده و چقدر طول کشیده تا لب‌ها خوب شوند. خواندن تجربه شما می‌تواند به پدر و مادرهای دیگری که همین مشکل را دارند کمک کند.