فرق ادکلن و ادوپرفیوم و ادوتویلت چیست؟ مقایسه EDP، EDT، EDC و پرفیوم

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵

فرق ادکلن، ادوپرفیوم و ادوتویلت در غلظت مواد معطر است: پرفیوم (اکستریت) غلیظ‌ترین است، بعد ادوپرفیوم (EDP)، بعد ادوتویلت (EDT) و در آخر ادوکلن (EDC). هرچه غلظت بالاتر برود، معمولاً بو قوی‌تر و ماندگارتر می‌شود و قیمت هم بالاتر می‌رود؛ اما هیچ استاندارد قانونی واحدی برای این درصدها وجود ندارد. در این مطلب بازه‌های غلظت را از چند منبع کنار هم گذاشته‌ایم، معنای «ادکلن» در فارسی را با Eau de Cologne اصلی مقایسه کرده‌ایم و یک روش ساده برای تست عطر روی پوست و یک چک‌لیست خرید آورده‌ایم.

پنج سطح غلظت عطر، از قوی به سبک

هر عطر الکلی از سه بخش اصلی ساخته می‌شود: مواد معطر (همان چیزی که بو می‌دهد)، الکل و کمی آب. اسم‌هایی که روی بطری می‌بینی، تقریباً می‌گوید چه سهمی از این مخلوط مواد معطر است:

• پرفیوم یا اکستریت (Parfum / Extrait): غلیظ‌ترین نوع. ویکی‌پدیا بازه‌ی ۱۵ تا ۳۰ درصد را آورده و نوشته معمولاً حدود ۲۰ درصد است.
• ادوپرفیوم (Eau de Parfum یا EDP): یک پله پایین‌تر؛ معمولاً ۱۵ تا ۲۰ درصد.
• ادوتویلت (Eau de Toilette یا EDT): سبک‌تر و معمولاً خنک‌تر؛ حدود ۵ تا ۱۵ درصد.
• ادوکلن (Eau de Cologne یا EDC): رقیق؛ ویکی‌پدیا ۲ تا ۳ درصد و اداره‌ی ثبت اختراع و علائم تجاری آلمان (DPMA) حدود ۳ تا ۵ درصد نوشته است.
• او فرش (Eau Fraîche): سبک‌ترین؛ ۳ درصد یا کمتر.

جدول مقایسه‌ی پرفیوم، EDP، EDT و EDC

ستون «بازه در منابع دیگر» را عمداً گذاشته‌ایم تا ببینی عددها چقدر با هم فرق دارند. ماندگاری‌ها هم تقریبی‌اند و به فرمول عطر و پوست تو بستگی دارند.

چرا عددها در منابع مختلف یکی نیست؟

چون قانونی وجود ندارد که بگوید EDP باید دقیقاً چند درصد باشد. پیا لانگ، عطرساز شرکت Olfiction، به ماری کلر گفته برای این غلظت‌ها «هیچ استاندارد قانونی یا حتی صنعتی» نیست و ممکن است یک برند فرمولی ۱۵ درصدی را EDP بنامد و برند دیگر EDT، بسته به حسی که عطر می‌دهد. ویکی‌پدیا هم همین را می‌گوید: ادوتویلت یک عطرساز ممکن است از ادوپرفیوم عطرساز دیگر غلیظ‌تر باشد.

پس برچسب روی بطری فقط یک راهنمای کلی است. برای مقایسه‌ی واقعی باید دو عطر را روی پوست خودت امتحان کنی.

«ادکلن» در فارسی همان Eau de Cologne نیست

در فارسی روزمره به تقریباً هر عطر اسپری الکلی «ادکلن» می‌گوییم و «عطر» را بیشتر برای عطرهای روغنی یا گران‌تر به کار می‌بریم. این کاربرد عامیانه است و ربطی به غلظت ندارد؛ چیزی که در مغازه «ادکلن» صدایش می‌کنند، روی بطری‌اش ممکن است EDP یا حتی پرفیوم نوشته باشد.

اما Eau de Cologne به معنای دقیق کلمه تاریخچه‌ی مشخصی دارد. طبق DPMA، شرکت فارینا در سال ۱۷۰۹ در شهر کلن آلمان تأسیس شد و یوهان ماریا فارینا عطری سبک ساخت که به‌جای مشک، بر نت‌های برگاموت، لیمو و پرتقال تکیه داشت. او بعدها نام عطرش را به افتخار شهر کلن «Eau de Cologne» یعنی «آب کلن» گذاشت. همین نام امروز اسم عام عطرهای سبک با حدود ۳ تا ۵ درصد ماده‌ی معطر است و به همین دلیل نمی‌شود آن را برای عطر به‌عنوان علامت تجاری ثبت کرد.

ماندگاری و پخش بو (سیلاژ) فقط به درصد بستگی ندارد

به ردّ بویی که از کسی پشت سرش می‌ماند «سیلاژ» (Sillage) می‌گویند؛ کلمه‌ای فرانسوی به معنای ردّ آب پشت قایق. در حالت کلی، با بالا رفتن درصد مواد معطر شدت و ماندگاری هم بیشتر می‌شود، ولی نوع نت‌ها هم نقش مهمی دارد.

نیک گیلبرت، ارزیاب عطر، توضیح داده که EDT معمولاً تازه‌تر است و نت‌های آغازین و میانی بیشتری دارد، در حالی که EDP گرم‌تر است و روی نت‌های میانی و پایه تمرکز می‌کند. به گفته‌ی او یک EDT چوبی یا مشکی ممکن است از یک EDP گلی یا میوه‌ای بیشتر بماند و روغن‌ها و عطرهای «عطاری» معمولاً از عطرهای الکلی ماندگارترند. اگر ماندگاری برایت مهم‌ترین معیار است، راهنمای انتخاب عطر با ماندگاری بالا را هم بخوان؛ آنجا سراغ نت‌ها و خانواده‌های بویایی رفته‌ایم.

انتخاب بر اساس فصل و موقعیت

این‌ها قانون نیستند، پیشنهادهای عملی‌اند که از همان منطق غلظت می‌آیند:

• تابستان، باشگاه، روزهای گرم: EDT یا EDC با نت‌های مرکباتی و تازه. بوی سنگین در گرما زود آزاردهنده می‌شود.
• کلاس، محل کار، تاکسی و مترو: EDT یا EDP با یکی دو پاف. فضای بسته بو را جمع می‌کند و هرچه آدم‌ها نزدیک‌تر باشند، کمتر لازم است.
• پاییز و زمستان، مهمانی شب: EDP با نت‌های گرم مثل وانیل، چوب یا ادویه.
• مراسم رسمی یا وقتی می‌خواهی بو فقط نزدیک خودت بماند: مقدار کم پرفیوم روی چند نقطه.
• اگر فقط یک بطری می‌خری: EDP با بویی نه خیلی شیرین معمولاً در بیشتر موقعیت‌ها جواب می‌دهد.

چطور عطر را درست روی پوست تست کنیم؟

دیو لکی، نویسنده‌ی حوزه‌ی زیبایی، این روش را پیشنهاد کرده و ما آن را کمی خلاصه کرده‌ایم:

1. اول روی کاغذ تست (بلاتر) بزن و آن را بدون تماس با بینی، جلوی صورت تکان بده و بو کن.
2. عطری که روی کاغذ پسندیدی را روی مچ بزن، دستت را پایین بیاور و حدود ۲۰ ثانیه صبر کن تا کمی خشک شود.
3. بعد از حدود ۳۰ دقیقه دوباره بو کن. بوی اول اسپری، بوی نهایی عطر نیست.
4. هم‌زمان چند عطر محدود را امتحان کن؛ او حداکثر سه عطر را پیشنهاد می‌کند.
5. اگر ممکن است، عطر را تا پایان روز روی پوست نگه دار و ببین چند ساعت بعد چه بویی دارد. بعد خرید کن.

دلیل محدود کردن تعداد، «خستگی بویایی» است: بعد از مدتی قرار گرفتن در معرض یک بو، بینی موقتاً حساسیتش را به آن از دست می‌دهد.

اشتباه‌های رایج درباره‌ی ادکلن و ادوپرفیوم

• «EDP همیشه از EDT ماندگارتر است.» معمولاً بله، ولی نه همیشه. نوع نت‌ها می‌تواند این ترتیب را برعکس کند.
• «ادکلن یعنی عطر ضعیف یا مردانه.» در فارسی «ادکلن» اسم عامیانه‌ی همه‌ی عطرهای اسپری است، نه نشانه‌ی غلظت یا جنسیت.
• «EDT و EDP یک عطر فقط در غلظت فرق دارند.» گاهی سازنده نسخه‌ها را جدا تنظیم می‌کند؛ EDT تازه‌تر و EDP گرم‌تر. حتماً هر دو را جدا بو کن.
• «بو کردن دانه‌ی قهوه بینی را ریست می‌کند.» پژوهش گروسافسکی و همکاران (۲۰۱۱) نشان داد دانه‌ی قهوه بهتر از هوای معمولی یا برش لیمو عمل نمی‌کند. بهتر است بیرون مغازه چند نفس هوای تازه بکشی یا پوست خودت را بو کنی.
• «از همان پاف اول معلوم می‌شود.» بوی اول بیشتر نت‌های آغازین است و بعد از نیم ساعت تصویر واقعی‌تری می‌گیری.

چک‌لیست کوتاه قبل از خرید

1. بیشتر کجا می‌زنی؟ فضای بسته و روز گرم: EDT؛ شب و هوای سرد: EDP.
2. ماندگاری برایت مهم‌تر است یا تازگی بو؟ اولی: EDP یا پرفیوم؛ دومی: EDT یا EDC.
3. آیا عطر را روی پوست خودت دست‌کم ۳۰ دقیقه تست کرده‌ای؟
4. نسخه‌های EDT و EDP همان عطر را جدا بو کرده‌ای؟
5. قیمت را به‌ازای هر میلی‌لیتر مقایسه کرده‌ای، نه به‌ازای هر بطری؟
6. برچسب را دیده‌ای؟ اسم دقیق غلظت (Parfum، EDP، EDT یا EDC) معمولاً روی بطری یا جعبه نوشته شده است.

سؤال‌های پرتکرار

ادکلن بهتر است یا ادوپرفیوم؟

هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. ادوپرفیوم معمولاً ماندگارتر و گران‌تر است و ادوکلن یا ادوتویلت برای روزهای گرم و فضاهای بسته مناسب‌تر است.

پرفیوم با ادوپرفیوم فرق دارد؟

بله. پرفیوم یا اکستریت غلیظ‌ترین نوع است و معمولاً با مقدار کمتری زده می‌شود. ادوپرفیوم یک پله رقیق‌تر است.

افترشیو و بادی اسپلش چقدر ماده‌ی معطر دارند؟

طبق بریتانیکا، افترشیوها و کلن‌های اسپلش معمولاً حدود ۰٫۵ تا ۲ درصد روغن معطر دارند؛ یعنی از ادوکلن هم سبک‌ترند.

چرا یک عطر روی دو نفر بوی متفاوت دارد؟

به گفته‌ی دیو لکی، بوی عطر با شیمی بدن هر کس ترکیب می‌شود؛ برای همین تست روی کاغذ کافی نیست و باید روی پوست خودت صبر کنی تا بوی نهایی را ببینی.

منابع

• Encyclopaedia Britannica – Perfume
• Wikipedia – Perfume (Concentration levels)
• Marie Claire UK – The difference between eau de toilette and eau de parfum, according to perfumers
• DPMA (German Patent and Trade Mark Office) – Farina, brands with history
• Dave Lackie – How to properly test a fragrance
• Wikipedia – Olfactory fatigue
• First Nerve – The coffee bean meme (Grosofsky et al.)

این مطلب را تحریریه‌ی جوان ایرانی با مرور منابع بالا نوشته است. جدول مقایسه، اینفوگرافیک و چک‌لیست خرید را خودمان آماده کرده‌ایم.