آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی هفتم
درس هفدهم فارسی هفتم، «ما می‌توانیم»، دومین درس فصل ششم کتاب («ادبیات جهان») است؛ داستانی نوشته‌ی چیک مورمان از مجموعه داستان «نغمه‌ی عشق». راوی که بازرس آموزشی است، به کلاس معلمی به نام «دونا» می‌رود و می‌بیند شاگردان هرچه را «نمی‌توانند» روی برگه می‌نویسند. معلم برگه‌ها را در جعبه‌ای می‌گذارد، در حیاط مدرسه به خاک می‌سپارد و برای «نمی‌توانم» مراسمی نمادین برگزار می‌کند تا بچه‌ها از آن پس به جای «نمی‌توانم» به «می‌توانم» فکر کنند. پس از درس، روان‌خوانی «پیرِ دانا» آمده است. برای نمونه سماجت یعنی پافشاری، قرین یعنی همراه و ترحیم یعنی طلب آمرزش برای درگذشته.
درس هفدهم فارسی هفتم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس | بخش‌های همراه |
|---|---|---|---|---|
| فصل ششم: ادبیات جهان | نثر (داستان، ترجمه) | چیک مورمان؛ از مجموعه داستان «نغمه‌ی عشق» | باور به توانایی خود و کنار گذاشتن ناامیدی و جمله‌های منفی | روان‌خوانی «پیرِ دانا» از کتاب «قوی سفید»، ترجمه‌ی فتح‌الله دیده‌بان |
معنی کلمات درس هفدهم فارسی هفتم (ما می‌توانیم)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | بازنشستگی | پایان دوره‌ی کار اداری پس از سال‌ها خدمت |
| ۲ | بازرس | کسی که کار دیگران را بررسی و وارسی می‌کند |
| ۳ | امر | کار، موضوع |
| ۴ | تسهیلات | امکانات و وسایلی که کار را آسان می‌کند |
| ۵ | فراهم آوردن | آماده کردن، جور کردن |
| ۶ | نیمکت | صندلی دراز چندنفره، مثل نیمکت کلاس |
| ۷ | اوراق | جمعِ ورق؛ برگه‌ها |
| ۸ | ضربه زدن | محکم زدن، شوت کردن توپ |
| ۹ | رقم | عدد |
| ۱۰ | تقسیم کردن | بخش کردن (در ریاضی: یک عدد را بر عدد دیگر بخش کردن) |
| ۱۱ | اراده | خواست و تصمیم محکم |
| ۱۲ | سماجت | پافشاری، اصرار |
| ۱۳ | کنجکاو | کسی که دوست دارد چیزی را بداند یا ببیند |
| ۱۴ | وادار کردن | مجبور کردن |
| ۱۵ | جلسه | نشست، گردهمایی |
| ۱۶ | مشت | دستِ بسته |
| ۱۷ | مثبت | در دستور زبان: جمله‌ای که انجام شدن کاری را می‌رساند |
| ۱۸ | منفی | در دستور زبان: جمله‌ای که انجام نشدن کاری را می‌رساند |
| ۱۹ | عاقبت | پایان، سرانجام |
| ۲۰ | بغل | آغوش؛ زیر بغل زدن یعنی زیر بازو گرفتن |
| ۲۱ | انتها | پایان، آخر |
| ۲۲ | دفن کردن | زیر خاک گذاشتن، به خاک سپردن |
| ۲۳ | گودال | چاله‌ی بزرگ و گود |
| ۲۴ | حدّاقل | دست‌کم، کمترین اندازه |
| ۲۵ | حلقه | دایره؛ «حلقه تشکیل دادن» یعنی دایره‌وار ایستادن |
| ۲۶ | اطاعت | فرمان‌برداری |
| ۲۷ | سخنرانی | سخن گفتن برای گروهی از مردم |
| ۲۸ | گرامی داشتن | بزرگ و محترم شمردن |
| ۲۹ | دنیای خاکی | همین جهانی که در آن زندگی می‌کنیم |
| ۳۰ | انجمن | گروه، مجلس، شورا |
| ۳۱ | ادارات | جمعِ اداره |
| ۳۲ | جایگاه ابدی | آرامگاه همیشگی |
| ۳۳ | قرین | همراه |
| ۳۴ | رحمت | بخشایش و مهربانی |
| ۳۵ | عنایت فرمودن | لطف کردن، بخشیدن |
| ۳۶ | آمین | واژه‌ای در پایان دعا، به معنی «خدایا چنین باد» |
| ۳۷ | شکوهمند | باشکوه، باعظمت |
| ۳۸ | نقش بستن | کنایه از ماندگار شدن در ذهن |
| ۳۹ | ترحیم | طلب آمرزش برای درگذشته؛ مجلس ترحیم یعنی مجلس یادبود او |
| ۴۰ | اعلامیه | آگهی، برگه‌ای برای خبر دادن به دیگران |
| ۴۱ | فوت | مرگ، درگذشت |
| ۴۲ | تدفین | به خاک سپردن |
کلمات هم‌خانواده درس هفدهم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| تسهیلات | سهل، سهولت، تسهیل |
| تقسیم | قسمت، اقسام، مقسوم |
| اراده | مراد، مرید |
| سماجت | سمج |
| مشغول | شغل، مشاغل، اشتغال |
| جلسه | جلوس، مجلس، جالس |
| عاقبت | عقب، تعقیب، متعاقب |
| دفن | مدفون، مدفن، دفینه، تدفین |
| مقدار | قدر، تقدیر، قادر |
| تشکیل | شکل، اشکال، تشکیلات |
| منتظر | انتظار، نظر، ناظر |
| ادارات | اداره، مدیر، مدار |
| ابدی | ابد، ابدیّت |
| مراسم | رسم، رسوم، مرسوم |
| خاطره | خاطر، خاطرات |
مخالف (متضاد) کلمات درس هفدهم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| مثبت | منفی |
| می‌توانم | نمی‌توانم |
| آرام | ناآرام |
| کوچک | بزرگ |
| بیشتر | کمتر |
| خالی | پر |
| بیرون | داخل |
| دور | نزدیک |
| حدّاقل | حدّاکثر |
| بلند شدن | نشستن |
| ابدی | گذرا، موقّت |
| یاد | فراموشی |
| تمام شده | ناتمام |
| شیرینی | تلخی |
هم‌معنی (مترادف) کلمات درس هفدهم
| کلمه | هم‌معنی |
|---|---|
| سعی | کوشش، تلاش |
| سماجت | پافشاری، اصرار |
| عاقبت | سرانجام |
| انتها | پایان |
| گودال | چاله |
| حدّاقل | دست‌کم |
| اطاعت | فرمان‌برداری |
| قرین | همراه |
| فوت | مرگ، درگذشت |
| اعلامیه | آگهی |
| شکوهمند | باشکوه |
| اوراق | برگه‌ها |
آرایه‌ها و نکته‌های ادبی درس هفدهم
- تشخیص (جان‌بخشی): «نمی‌توانم» مثل یک آدم معرفی می‌شود که دوستانی داشته، به خاک سپرده می‌شود و برایش مراسم ترحیم و اعلامیه‌ی فوت آماده می‌کنند.
- نماد: دفن کردن برگه‌های «نمی‌توانم» نماد کنار گذاشتن ناامیدی و جمله‌های منفی است.
- کنایه: «در ذهن نقش بستن» کنایه از ماندگار شدن یک خاطره است.
نکته‌های املایی درس هفدهم
- تسهیلات: با «س» و «ه»؛ هم‌خانواده‌ی سهل.
- اوراق: با «ق»؛ جمعِ ورق.
- ضربه: با «ض» نوشته می‌شود.
- رقم و تقسیم: هر دو «ق» دارند.
- سماجت: با «س» و «ت».
- عاقبت و انتها: «عاقبت» با «ع» و «ق» و «انتها» با «الف» آغاز می‌شود.
- بلافاصله: سرهم نوشته می‌شود و «ص» دارد.
- حدّاقل: با «ح» و تشدید روی «د».
- اطاعت: با «ط» و «ع».
- قرین و رحمت: «قرین» با «ق» و «رحمت» با «ح».
- عنایت و ترحیم: «عنایت» با «ع» و «ترحیم» با «ح».
- بالأخره: همزه روی «الف» می‌نشیند.
معنی کلمات روان‌خوانی «پیرِ دانا»
در این افسانه، پادشاهی مغرور دستور می‌دهد پیرها را از میان ببرند، اما پسری پدرش را پنهان می‌کند. راهنمایی‌های پدرِ دانا به پسر کمک می‌کند دستورهای دشوار شاه را انجام دهد و سرانجام شاه می‌فهمد پیران چه اندازه ارزشمندند و فرمانش را پس می‌گیرد.
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | روزگاری | زمانی در گذشته |
| ۲ | از عهده‌ی کار برآمدن | توانستن انجام کار |
| ۳ | ناتوان | ضعیف، بی‌توان |
| ۴ | صمیمی | یکدل، نزدیک و خودمانی |
| ۵ | مغرور | خودپسند، کسی که خود را برتر از دیگران می‌داند |
| ۶ | ازکارافتاده | پیر و ناتوان که دیگر نمی‌تواند کار کند |
| ۷ | جلّاد | کسی که مأمور کشتن محکومان است |
| ۸ | زیرشیروانی | فضای زیر سقفِ شیب‌دار خانه |
| ۹ | مخفی کردن | پنهان کردن |
| ۱۰ | کاهدان | جای نگهداری کاه |
| ۱۱ | شایعه | خبری که درستی‌اش روشن نیست و دهان به دهان می‌چرخد |
| ۱۲ | ارواح | جمعِ روح؛ روان‌ها |
| ۱۳ | دلداری دادن | آرام کردن و دلگرمی دادن به کسی |
| ۱۴ | عاقلانه | از روی عقل و خرد |
| ۱۵ | زرنگ | زیرک، باهوش |
| ۱۶ | انعام | پاداش، بخشش |
| ۱۷ | بلدرچین | پرنده‌ای کوچک و خوش‌گوشت از خانواده‌ی کبک |
| ۱۸ | غرور | خودبینی، به خود بالیدن |
| ۱۹ | غلّه | گندم، جو و دانه‌های مانند آن |
| ۲۰ | لغو کردن | باطل کردن، از اعتبار انداختن |
سؤال‌های پرتکرار
درس ما می‌توانیم فارسی هفتم درباره‌ی چیست؟
داستان معلمی است که با یک کار نمادین، یعنی به خاک سپردن برگه‌های «نمی‌توانم»، به شاگردانش یاد می‌دهد جمله‌های منفی را کنار بگذارند و به توانایی‌های خود باور داشته باشند.
پیام درس ما می‌توانیم چیست؟
پیام درس این است که ناامیدی و «نمی‌توانم» را کنار بگذاریم، به جای آن بگوییم «می‌توانم» و برای کارهای سخت از همین حالا تلاش را شروع کنیم.
معنی سماجت چیست؟
«سماجت» یعنی پافشاری و اصرار؛ در درس، یکی از شاگردان با سماجت برگه‌اش را از «نمی‌توانم»ها پر می‌کند.
معنی ترحیم و قرین چیست؟
«ترحیم» یعنی طلب آمرزش برای کسی که از دنیا رفته و «قرین» یعنی همراه.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما