آخرین بهروزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همهی درسها: معنی کلمات فارسی هفتم
درس هشتم فارسی هفتم، «زندگی همین لحظههاست»، آخرین درس فصل سوم کتاب (سبک زندگی) است و متنی از عبّاس اقبال آشتیانی است که با تلخیص در کتاب آمده. نویسنده میگوید وقت از طلا هم گرانبهاتر است، عمر واقعی را کارهای خوب و مفید میسازد نه شمار سالها، و باید فرصت امروز را دریابیم؛ البته استراحت، همنشینی با دوستان و تماشای زیباییهای طبیعت تلف کردن وقت نیست. پس از درس، روانخوانی «سفرنامهی اصفهان» آمده است. برای نمونه در این درس «غفلت» یعنی بیخبری، «اثنا» یعنی میان و «مصاحبت» یعنی همنشینی.
درس هشتم فارسی هفتم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس | بخشهای همراه |
|---|---|---|---|---|
| فصل سوم: سبک زندگی | نثر (همراه یک رباعی از خیّام) | عبّاس اقبال آشتیانی (با تلخیص) | قدر وقت را بدانیم و فرصت امروز را با کار مفید و شاد کردن دیگران پر کنیم | روانخوانی «سفرنامهی اصفهان» (هوشنگ مرادی کرمانی، از قصههای مجید) |
معنی کلمات درس هشتم فارسی هفتم (زندگی همین لحظههاست)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | شتاب | عجله، تندی |
| ۲ | تردید | شک، دودلی |
| ۳ | گرانبها | پرارزش، گرانقیمت |
| ۴ | صرفِ (وقت) | خرج کردن و به کار بردن وقت |
| ۵ | دقایق | جمعِ دقیقه |
| ۶ | تلف | هدررفته، از دست رفته |
| ۷ | قرن | سده؛ صد سال |
| ۸ | دلآزرده | رنجیده و ناراحت |
| ۹ | زیر و رو کردن | کنایه از همهجا را با دقّت گشتن |
| ۱۰ | شناسنامه | سندی که نام و تاریخ تولد هر کس در آن نوشته شده است |
| ۱۱ | تعیین کردن | مشخص کردن |
| ۱۲ | زیستن | زندگی کردن |
| ۱۳ | اثنا | میان؛ «در اثنای سفر» یعنی در میانهی سفر |
| ۱۴ | عبور کردن | گذشتن |
| ۱۵ | سنگ مزار | سنگی که روی گور میگذارند |
| ۱۶ | حیرت | سرگشتگی و شگفتی |
| ۱۷ | حیات | زندگی؛ زنده بودن |
| ۱۸ | قبور | جمعِ قبر؛ گورها |
| ۱۹ | حک شدن | کنده و نوشته شدن روی سنگ یا فلز |
| ۲۰ | تجاوز کردن | در این درس: بیشتر شدن، فراتر رفتن |
| ۲۱ | صفا | پاکی و دلپذیری |
| ۲۲ | گوارا | خوشگوار، دلچسب |
| ۲۳ | حدّاکثر | بیشترین اندازه |
| ۲۴ | اعظم | بزرگتر؛ «قسمت اعظم» یعنی بخش بزرگتر |
| ۲۵ | غفلت | بیخبری، ناآگاهی |
| ۲۶ | سپری شدن | گذشتن و به پایان رسیدن |
| ۲۷ | موفّق | کامیاب، پیروز |
| ۲۸ | دریافتن | درک کردن؛ در این درس: غنیمت شمردن و از دست ندادن |
| ۲۹ | افکندن | انداختن؛ «امروز را به فردا افکندن» یعنی کار امروز را عقب انداختن |
| ۳۰ | شایسته | سزاوار، درست |
| ۳۱ | دی | دیروز |
| ۳۲ | نامده | نیامده |
| ۳۳ | بنیاد | پایه، اساس |
| ۳۴ | بر باد کردن | کنایه از هدر دادن و نابود کردن |
| ۳۵ | خوشگذرانی | وقت را فقط به تفریح و خوشی گذراندن |
| ۳۶ | گره گشودن | کنایه از حل کردن مشکل کسی |
| ۳۷ | منها کردن | کم کردن؛ بیرون آوردن |
| ۳۸ | مقصود | منظور، هدف |
| ۳۹ | دائماً | همیشه، پیوسته |
| ۴۰ | اضطراب | نگرانی، پریشانی |
| ۴۱ | مصاحبت | همنشینی، همصحبتی |
| ۴۲ | اوقات | جمعِ وقت؛ زمانها |
| ۴۳ | اعجاب | شگفتی، تعجّب |
| ۴۴ | عبرت | پند گرفتن از رویدادها |
| ۴۵ | غصّه | اندوه، غم |
کلمات همخانواده درس هشتم
| کلمه | همخانوادهها |
|---|---|
| تردید | مردّد، ردّ |
| صرف | مصرف، صرفه، تصرّف |
| تلف | اتلاف، تلفات |
| حقیقی | حقیقت، حقّ، تحقیق |
| عبور | عابر، معبر، عبرت |
| حیات | حیوان، حیّ، احیا |
| حیرت | حیران، متحیّر |
| قبور | قبر، مقبره |
| اعظم | عظیم، عظمت، معظّم |
| غفلت | غافل، تغافل |
| موفّق | توفیق، موافق، وفق |
| مقصود | قصد، قاصد، مقصد |
| مصاحبت | صاحب، صحبت، اصحاب |
| اوقات | وقت، موقّت |
| تفریح | فرح، مفرّح |
| تقسیم | قسمت، قسم، مقسوم |
مخالف (متضاد) کلمات درس هشتم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| امروز | دیروز |
| گذشته | آینده |
| شتاب | درنگ |
| گرانبها | ارزان، کمارزش |
| طولانی | کوتاه |
| حقیقی | ظاهری، غیرواقعی |
| زیبا | زشت |
| غفلت | آگاهی، هشیاری |
| موفّق | ناکام، ناموفّق |
| اعظم | اصغر |
| حدّاکثر | حدّاقل |
| مفید | بیفایده |
| شادی | غم |
| گشودن | بستن |
| اضطراب | آرامش |
هممعنی (مترادف) کلمات درس هشتم
| کلمه | هممعنی |
|---|---|
| شتاب | عجله |
| تردید | شک، دودلی |
| گرانبها | ارزشمند |
| تلف | هدر، تباه |
| قرن | سده |
| زیستن | زندگی کردن |
| اثنا | میان، میانه |
| حیرت | شگفتی، تعجّب |
| غفلت | بیخبری |
| اضطراب | نگرانی، پریشانی |
| مصاحبت | همنشینی |
| غصّه | اندوه، غم |
آرایهها و نکتههای ادبی درس هشتم
- تشبیه: در جملهی معروف «وقت طلاست» وقت به طلا مانند شده است؛ در سخنی که از نهجالبلاغه در پایان درس آمده هم گذشتن فرصتها به گذشتن ابرها تشبیه شده است.
- کنایه: «دنیا را زیر و رو کردن» کنایه از جستوجوی بسیار است و «گره از کار دیگران گشودن» کنایه از حل کردن مشکل دیگران؛ در رباعی خیّام هم «عمر بر باد کردن» کنایه از هدر دادن عمر است.
- تضاد: دیروز و فردا، گذشته و نیامده (در رباعی) و غم و شادی (در پایان درس) در برابر هم آمدهاند.
- آوردن حکایت و شعر در نثر: نویسنده برای اثرگذاری بیشتر، داستان کوتاه سفر اسکندر و یک رباعی از خیّام را در میان متن آورده است.
نکتههای املایی درس هشتم
- شتاب و تلف: هر دو با «ت» نوشته میشوند.
- تردید: با «ت» و «د»؛ همخانوادهی «مردّد».
- صرف و دقایق: «صرف» با «ص»؛ «دقایق» با «ق» و «ی».
- اثنا: با «ث»؛ به معنی میان.
- مزار: با «ز».
- حیرت و حیات: هر دو با «ح» و «ت»؛ «حیات» (زندگی) را با «حیاط» (فضای باز خانه) اشتباه نکنید.
- قبور و حک: «قبور» با «ق»؛ «حک» با «ح» و «ک».
- تجاوز: با «ج» و «ز».
- اعظم و غفلت: «اعظم» با «ع» و «ظ»؛ «غفلت» با «غ».
- اضطراب: با «ض» و «ط».
- مصاحبت: با «ص» و «ح».
- اعجاب، عبرت و غصّه: «اعجاب» و «عبرت» با «ع»؛ «غصّه» با «غ» و «ص» و تشدید.
معنی کلمات روانخوانی «سفرنامهی اصفهان»
مجید، نوجوان کرمانی، با اکبرآقا که رانندهی کامیون است به اصفهان میرود و میخواهد سفرنامه بنویسد؛ اما کامیون در راه خراب میشود و او بیشتر وقتش را در تعمیرگاه میگذراند و بخش زیادی از سفرنامه را از روی کتاب جغرافی مینویسد.
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | دلشوره | نگرانی و بیقراری |
| ۲ | آثار تاریخی | بناها و یادگارهای کهن |
| ۳ | صنایع دستی | کالاهایی که با دست ساخته میشوند، مانند قالی |
| ۴ | قلمزنی | هنر کندن نقش و نگار روی فلز |
| ۵ | پیچوخم | پیچها و خمیدگیهای راه |
| ۶ | سربالایی | راهی که رو به بالا میرود |
| ۷ | عمارت | ساختمان، بنا |
| ۸ | ناشتایی | صبحانه |
| ۹ | بار و بندیل | اسباب و وسایل سفر |
| ۱۰ | عازم | رهسپار؛ کسی که در حال رفتن است |
| ۱۱ | حلال کردن | بخشیدن و گذشتن از حق خود |
| ۱۲ | تقدیم | پیشکش کردن، هدیه دادن |
| ۱۳ | شن | ریگ ریز |
| ۱۴ | بیتوته | شب را در جایی به سر بردن |
| ۱۵ | دَمدَمای سحر | نزدیک صبح |
| ۱۶ | کلافه | بیحوصله و درمانده |
| ۱۷ | قراضه | کهنه و فرسوده |
| ۱۸ | غلّات | دانههایی مانند گندم و جو |
| ۱۹ | رونق | آبادانی و پیشرفت |
| ۲۰ | علّاف | بیکار و معطّل |
سؤالهای پرتکرار
درس هشتم فارسی هفتم دربارهی چیست؟
دربارهی ارزش وقت است. نویسنده با داستان کوتاهی از سفر اسکندر نشان میدهد که عمر واقعی همان زمانی است که در کار مفید و جستوجوی دانش میگذرد، و با رباعی خیّام یادآوری میکند که نه غصهی دیروز را بخوریم و نه امروز را به امید فردا هدر دهیم.
پیام درس «زندگی همین لحظههاست» چیست؟
قدر لحظههای امروز را بدانیم، کار امروز را به فردا نیندازیم و وقتمان را در کارهای مفید، شاد کردن دیگران و لذّت بردن از زیباییهای آفرینش بگذرانیم.
معنی رباعی خیّام در درس هشتم چیست؟
خیّام میگوید از روزی که گذشته یاد نکن و برای فردایی که هنوز نیامده بیتابی نکن؛ زندگیات را بر پایهی گذشته و آیندهی نیامده بنا نکن، بلکه اکنون را خوش و شاد باش و عمرت را هدر نده. درس توضیح میدهد که منظور از خوش بودن، شادی واقعی و شاد کردن دیگران است، نه خوشگذرانی بیهوده.
معنی «غفلت» و «اثنا» چیست؟
«غفلت» یعنی بیخبری و ناآگاهی؛ بیشتر عمر کسانی که قدر وقت را نمیدانند در غفلت میگذرد. «اثنا» یعنی میان؛ «در اثنای سفر» یعنی در میانهی سفر.
یادداشت روش: فهرست واژهها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنیها با واژهنامهی پایان کتاب وارسی شد؛ معنیها را تحریریهی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.



دیدگاه شما