معنی کلمات ستایش فارسی هفتم (یاد تو) + هم خانواده و مخالف

آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).

📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی هفتم

ستایش «یاد تو» نخستین متن کتاب فارسی هفتم است و پیش از فصل اول آمده است. بخش شعر آن از منظومه‌ی لیلی و مجنون سروده‌ی نظامی گنجه‌ای است و در پایان، بند کوتاهی به نثر از الهی‌نامه‌ی خواجه عبدالله انصاری آمده است. شاعر در این ستایش، کار نوشتن را با نام خدا آغاز می‌کند، او را گره‌گشای همه‌ی کارها و آگاه از همه‌ی رازها می‌داند و از او می‌خواهد که از تاریکی رهایش کند. بند نثر هم دعایی کوتاه است که در آن، دل آگاه، بینش درست و پایداری از خدا خواسته می‌شود.

چند نمونه از معنی واژه‌ها: مونس یعنی همدم و یار، درازدستی یعنی ستمگری و زورگویی و نانموده یعنی آشکارنشده و پنهان. در ادامه، معنی همه‌ی واژه‌های دشوار، معنی ساده‌ی بیت‌ها، هم‌خانواده‌ها، متضادها و نکته‌های املایی را می‌خوانید.

ستایش فارسی هفتم در یک نگاه

معنی کلمات ستایش فارسی هفتم (یاد تو)

معنی ساده‌ی بیت‌ها

1. ای خدایی که نام تو بهترین آغاز برای هر کاری است؛ من بدون نام تو هیچ نوشته‌ای را شروع نمی‌کنم.
2. یاد تو همدم و آرامش جان من است و جز نام تو چیزی بر زبانم نمی‌آید.
3. تو گره‌گشای کار همه‌ی آفریده‌هایی و نام تو کلید همه‌ی کارهای بسته و دشوار است.
4. ای کسی که پایه‌ی هستی را پدید آورده‌ای، دست ستمگران به درگاه تو نمی‌رسد و زورگویی در برابر تو کاری از پیش نمی‌برد.
5. تو هم رازی را که هنوز به زبان نیامده می‌دانی و هم نوشته‌ای را که هنوز نوشته نشده می‌خوانی؛ یعنی از همه‌ی رازهای پنهان آگاهی.
6. خدایا، با لطف و بخشش خودت مرا به همان جایی برسان که خودت می‌خواهی.
7. مرا از تاریکی وجود خودم آزاد کن و با نور و روشنایی خودت آشنا کن.

معنی ساده‌ی بند نثر (خواجه عبدالله انصاری): خدایا به ما دلی بده که با همه‌ی وجود در راه تو بکوشیم و جانی که برای جهان دیگر کار نیک کند؛ دانشی بده که گمراه نشویم و بینشی بده که در دام بدی نیفتیم. ما تکیه‌گاهی جز تو نداریم؛ دستمان را بگیر، یاری‌مان کن تا در دینمان پابرجا بمانیم و ما را نگه دار تا آشفته و سرگردان نشویم.

کلمات هم‌خانواده ستایش فارسی هفتم

مخالف (متضاد) کلمات ستایش فارسی هفتم

هم‌معنی (مترادف) کلمات ستایش فارسی هفتم

آرایه‌ها و نکته‌های ادبی ستایش فارسی هفتم

• تکرار و ندا: واژه‌ی «ای» در آغاز چند بیت تکرار شده و شاعر با آن خدا را صدا می‌زند.
• کنایه: «درازدستی» کنایه از ستم و زورگویی است و «دست گرفتن» در بند نثر کنایه از یاری کردن.
• تضاد: میان «ظلمت» و «نور» در بیت آخر، و میان «کارگشا» و «بستند» در بیت سوم.
• مراعات نظیر: «کلید» و «بستن» و «گشودن» در بیت سوم با هم تناسب دارند؛ «نام» و «نامه» و «زبان» هم در بیت‌های آغازین.
• سجع: در بند نثر خواجه عبدالله، پایان جمله‌ها هم‌آهنگ است (مانند «بازیم» و «سازیم»، یا «راه» و «چاه»).

نکته‌های املایی ستایش فارسی هفتم

• سرآغاز: «آ» بعد از «سر» با مد نوشته می‌شود.
• مونس: در کتاب به همین شکل (بدون همزه) آمده است.
• اساس: هر دو حرف «س» است، نه «ص» یا «ث».
• قصه: با «ق» و «ص» نوشته می‌شود.
• عنایت: با «ع» آغاز می‌شود و با «ت» کشیده تمام می‌شود.
• الهی: «ه» وسط آن فراموش نشود.
• ظلمت: با «ظ» نوشته می‌شود؛ هم‌خانواده‌ی ظلمات.
• قدم: با «ق» نوشته می‌شود، نه «غ».
• توفیق: با «ق» پایانی؛ هم‌خانواده‌ی موفق.
• دستاویز: با «ز» پایانی نوشته می‌شود.
• استوار: با «س» و «ت» نوشته می‌شود.
• نانموده و نانوشته: «نا» به واژه می‌چسبد و جدا نوشته نمی‌شود.

سؤال‌های پرتکرار

ستایش فارسی هفتم درباره‌ی چیست؟

ستایش «یاد تو» سپاس و نیایش خداوند است. شاعر کتابش را با نام خدا شروع می‌کند، او را آفریننده‌ی هستی، گره‌گشای کارها و آگاه از رازهای پنهان می‌داند و از او می‌خواهد که راهش را روشن کند.

پیام ستایش فارسی هفتم چیست؟

هر کاری را با نام و یاد خدا آغاز کنیم، در سختی‌ها از او کمک بخواهیم و از او بخواهیم که ما را از گمراهی و تاریکی دور نگه دارد.

معنی درازدستی در ستایش چیست؟

درازدستی یعنی ستمگری و زورگویی. منظور شاعر این است که دست هیچ ستمگری به درگاه خدا نمی‌رسد.

شاعر ستایش «ای نام تو بهترین سرآغاز» کیست؟

این شعر از نظامی گنجه‌ای و از منظومه‌ی لیلی و مجنون است. بند نثر پایان ستایش هم از الهی‌نامه‌ی خواجه عبدالله انصاری است.

یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.