آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی هفتم
درس ششم فارسی هفتم، «قلب کوچکم را به چه کسی بدهم؟»، نخستین درس فصل سوم کتاب (سبک زندگی) و نوشته‌ی نادر ابراهیمی است. راوی کودکی است که فکر می‌کند قلب کوچکش را به چه کسی بدهد؛ اول آن را به مادر و پدرش می‌دهد، بعد خانواده، همسایه‌ها، معلّم‌ها و همه‌ی آدم‌های خوب را در آن جا می‌دهد و با شگفتی می‌بیند هنوز هم جا باقی است. پیام داستان این است که دلِ مهربان هرچه بیشتر ببخشد، بزرگ‌تر می‌شود. در این صفحه معنی واژه‌های درس را می‌خوانید؛ برای نمونه «تقصیر» یعنی کوتاهی، «رضایت» یعنی خشنودی و «قوم و خویش» یعنی خویشاوندان.
درس ششم فارسی هفتم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس | بخش‌های همراه |
|---|---|---|---|---|
| فصل سوم: سبک زندگی | نثر (داستان کوتاه با زبان گفتاری و کودکانه) | نادر ابراهیمی | مهربانی و دوست داشتن خوبان؛ دل مهربان هرچه می‌بخشد بزرگ‌تر می‌شود | ندارد |
معنی کلمات درس ششم فارسی هفتم (قلب کوچکم را به چه کسی بدهم؟)
متن این درس ساده و گفتاری است؛ برای همین در کنار واژه‌های تازه، چند اصطلاح گفتاری را هم معنی کرده‌ایم. ترتیب واژه‌ها همان ترتیب متن است.
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | کوچولو | بسیار کوچک (واژه‌ای گفتاری و مهرآمیز) |
| ۲ | اذیّت | آزار، رنج دادن |
| ۳ | مدّت | زمان؛ اندازه‌ای از وقت |
| ۴ | حقّ (حقّش است) | سزاوار بودن؛ «حقّش است» یعنی شایسته‌ی آن است |
| ۵ | مهمان‌خانه | جایی که مسافران چند روزی در آن می‌مانند؛ مسافرخانه |
| ۶ | لانه | آشیانه‌ی پرنده یا جانور |
| ۷ | تمام تمامش | همه‌اش؛ به‌طور کامل |
| ۸ | تصمیم گرفتن | قصد کردن؛ اراده کردن برای انجام کاری |
| ۹ | عقل | خرد؛ نیروی فهمیدن و درست فکر کردن |
| ۱۰ | مقدار | اندازه |
| ۱۱ | فوری | بی‌درنگ، زود |
| ۱۲ | خوش‌اخلاق | خوش‌رفتار؛ کسی که اخلاق خوبی دارد |
| ۱۳ | حسابی | در زبان گفتاری: خیلی، به‌شدّت |
| ۱۴ | شلوغ | پرجمعیت و درهم |
| ۱۵ | ولو شدن | در زبان گفتاری: با راحتی دراز کشیدن و پهن شدن |
| ۱۶ | گلّه | شکایت؛ گفتنِ ناراحتی از کسی |
| ۱۷ | تنگی (جا) | کم بودن جا؛ تنگ بودن |
| ۱۸ | نوبت | زمانی که کاری به ترتیب به هر کس می‌رسد |
| ۱۹ | رضایت | خشنودی |
| ۲۰ | محلّه | برزن، کوی |
| ۲۱ | قوم و خویش | خویشاوندان، فامیل |
| ۲۲ | بین خودمان باشد | در زبان گفتاری: این حرف را به کسی نگو؛ رازی میان ما |
| ۲۳ | تقصیر | کوتاهی؛ گناه |
| ۲۴ | حتماً | بی‌گمان، به‌یقین |
| ۲۵ | زحمت | سختی، دشواری |
| ۲۶ | یواش‌یواش | آهسته‌آهسته، کم‌کم |
| ۲۷ | دفعه | بار، مرتبه |
| ۲۸ | بخشیدن | هدیه دادن؛ چیزی را بی‌چشم‌داشت به کسی دادن |
| ۲۹ | خاک | در این درس: سرزمین، وطن |
| ۳۰ | سربازخانه | پادگان؛ جای ماندن و آموزش سربازان |
| ۳۱ | عالَم | جهان؛ در زبان گفتاری «یک عالم» یعنی بسیار زیاد |
| ۳۲ | سراسر | همه‌جا؛ از این سو تا آن سو |
| ۳۳ | به شرطی که | اگر؛ به این قید که |
| ۳۴ | کثیف | آلوده، ناپاک |
| ۳۵ | زور گفتن | با قلدری خواسته‌ی خود را به دیگری تحمیل کردن |
| ۳۶ | مربوط | وابسته؛ در پیوند با چیزی |
| ۳۷ | عجیب | شگفت، شگفت‌آور |
کلمات هم‌خانواده درس ششم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| قلب | قلوب، منقلب، تقلّب |
| مدّت | مدید، ممتد، امتداد |
| تصمیم | مصمّم |
| عقل | عاقل، معقول، عقلا |
| مقدار | قدر، تقدیر، مقدّر |
| اخلاق | خُلق، خلقت، مخلوق |
| رضایت | راضی، رضا |
| محلّه | محلّ، محلّی، محلّات |
| تقصیر | قصور، قاصر، مقصّر |
| زحمت | مزاحم، ازدحام |
| معلّم | علم، عالم، تعلیم، معلوم |
| انتخاب | منتخب، نخبه |
| شرط | شروط، شرایط، مشروط |
| مربوط | ربط، رابطه، ارتباط |
| عجیب | عجب، تعجّب، عجایب |
مخالف (متضاد) کلمات درس ششم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| کوچک | بزرگ |
| خالی | پر |
| زشت | زیبا |
| خوب | بد |
| تنگی | فراخی، گشادی |
| شلوغ | خلوت |
| خندیدن | گریستن |
| دوست | دشمن |
| بیرون | درون |
| پول‌دار | تهی‌دست، فقیر |
| کثیف | تمیز |
| مهربان | نامهربان |
| راحت | ناراحت |
| معلوم | نامعلوم |
| عجیب | عادی |
هم‌معنی (مترادف) کلمات درس ششم
| کلمه | هم‌معنی |
|---|---|
| مدّت | زمان |
| تصمیم | قصد، اراده |
| عقل | خرد |
| گلّه | شکایت |
| رضایت | خشنودی |
| قوم و خویش | خویشاوندان، فامیل |
| تقصیر | کوتاهی، گناه |
| زحمت | رنج، سختی |
| یواش‌یواش | آهسته‌آهسته، کم‌کم |
| دفعه | بار، مرتبه |
| عالَم | جهان |
| عجیب | شگفت |
آرایه‌ها و نکته‌های ادبی درس ششم
- تکرار: نویسنده واژه‌هایی مانند «کوچولو» و «خیلی» را چند بار پشت سر هم می‌آورد تا کوچکی قلب و شدّت احساس را پررنگ‌تر نشان دهد (بخش دانش ادبی همین درس هم درباره‌ی تکرار است).
- تشبیه: قلب خالی به گلدان خالی مانند شده؛ در ادامه قلب مانند خانه‌ای کوچک است و در پایان به شهری بزرگ و حتی به دریا تشبیه می‌شود.
- کنایه: «دلم سوخت» کنایه از ناراحت شدن و غصه خوردن است و «دست از بدی برداشتن» کنایه از کنار گذاشتن کار بد.
- کنایه از همه‌جا: «از این سر دنیا تا آن سر دنیا» یعنی همه‌ی جهان؛ نویسنده با آن بزرگیِ دل مهربان را نشان می‌دهد.
نکته‌های املایی درس ششم
- مدّت: با تشدید روی «د» و «ت» در پایان.
- اذیّت: با «ذ» و تشدید روی «ی».
- حقّ: با «ح» و «ق».
- تصمیم: با «ت» و «ص».
- عقل و اخلاق: «عقل» با «ع» و «ق»؛ «اخلاق» با «ق» در پایان.
- گلّه: با تشدید روی «ل»؛ به معنی شکایت.
- رضایت: با «ض»؛ هم‌خانواده‌ی «راضی».
- محلّه و معلّم: هر دو تشدید دارند؛ «محلّه» با «ح» و «معلّم» با «ع».
- تقصیر: با «ق» و «ص»؛ هم‌خانواده‌ی «مقصّر».
- حتماً: با «ح» و «ت» و تنوینِ روی الف.
- زحمت و صندوق: «زحمت» با «ز» و «ح»؛ «صندوق» با «ص» و «ق».
- کثیف و مربوط: «کثیف» با «ث»؛ «مربوط» با «ط».
سؤال‌های پرتکرار
درس ششم فارسی هفتم درباره‌ی چیست؟
داستان کودکی است که می‌خواهد قلب کوچکش را به آدم‌های خوب بدهد. او به‌ترتیب پدر و مادر، خویشاوندان، همسایه‌ها، معلّم‌ها و دیگران را در قلبش جا می‌دهد؛ در بخشی از داستان هم از کسانی یاد می‌کند که در سال‌های جنگ از سرزمینشان دفاع کردند. در پایان حتی برای آدم‌های بد هم، به این شرط که خوب شوند، جایی نگه می‌دارد.
پیام درس ششم فارسی هفتم چیست؟
قلب انسان برای دوست داشتن است؛ هرچه مهربانی بیشتری ببخشیم، دلمان بزرگ‌تر می‌شود. همچنین در این درس یاد می‌گیریم که آدم‌ها با خوبی کردن جای خود را در دل دیگران باز می‌کنند.
نویسنده‌ی درس «قلب کوچکم را به چه کسی بدهم؟» کیست؟
این داستان نوشته‌ی نادر ابراهیمی است؛ نامش در پایان درس در کتاب آمده است.
معنی «تقصیر» و «گلّه» در درس ششم چیست؟
«تقصیر» یعنی کوتاهی یا گناه؛ وقتی راوی می‌گوید تقصیر من نیست، یعنی اشتباه از او نیست. «گلّه» یعنی شکایت و گفتنِ ناراحتی از کسی.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما