آخرین بهروزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همهی درسها: معنی کلمات فارسی هفتم
درس دوم فارسی هفتم با نام «چشمهی معرفت» در فصل اول کتاب (زیبایی آفرینش) آمده و متنی به نثر است که کتاب آن را با اندکی کوتاهسازی از کتاب «کویر» نوشتهی دکتر علی شریعتی آورده است. نویسنده از روزهای نوجوانیاش میگوید که برای شناختن طبیعت به روستا رفت، کنار جوی آب نشست و زیبایی آب و درخت و سبزه را با همهی وجود حس کرد. او طبیعت را کلاسی میبیند که در آن میشود عظمت آفریدگار را شناخت. بعد از این درس، روانخوانی «کَژال» آمده است.
چند نمونه از معنی واژهها: معرفت یعنی شناخت، زلال یعنی صاف و گوارا و اعجاز یعنی کار شگفتانگیز و معجزهآسا. در ادامه، جدول کامل واژهها، همخانوادهها، متضادها، مترادفها و واژههای روانخوانی را میخوانید.
درس دوم فارسی هفتم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس | بخشهای همراه |
|---|---|---|---|---|
| فصل اول: زیبایی آفرینش | نثر (با یک بیت از سعدی در پایان) | دکتر علی شریعتی (از کتاب کویر، با اندکی تلخیص) | طبیعت کلاس بزرگی است؛ با نگاه دقیق به آن میتوان آفریدگار را بهتر شناخت. | روانخوانی «کَژال» نوشتهی طاهره ایبُد |
معنی کلمات درس دوم فارسی هفتم (چشمهی معرفت)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | معرفت | شناخت، آگاهی |
| ۲ | کنجکاوی | میل زیاد به دانستن و جستوجو |
| ۳ | خستگیناپذیر | کسی یا چیزی که خسته نمیشود |
| ۴ | فراگرفتن | یاد گرفتن، آموختن |
| ۵ | سری زدن | کوتاه به جایی رفتن و دیدن آن |
| ۶ | کنجکاوانه | با کنجکاوی، جستوجوگرانه |
| ۷ | غرق | فرورفته؛ سرگرم و محو چیزی |
| ۸ | هیجان | شور، جوش و خروش درونی |
| ۹ | زلال | صاف، شفاف و گوارا |
| ۱۰ | گوارا | خوشمزه و دلچسب (برای آب و نوشیدنی) |
| ۱۱ | جوشیدن | بیرون زدن آب از زمین؛ فوران کردن |
| ۱۲ | یقین | باور قطعی، اطمینان کامل |
| ۱۳ | شگفت | عجیب و حیرتانگیز |
| ۱۴ | عظمت | بزرگی، شکوه |
| ۱۵ | جلال | بزرگی و شکوه |
| ۱۶ | جاذبه | کشش، نیروی جذبکننده |
| ۱۷ | خالق | آفریننده، آفریدگار |
| ۱۸ | لمس کردن | با دست حس کردن؛ بهخوبی درک کردن |
| ۱۹ | شکوه | بزرگی، جلال، باشکوهی |
| ۲۰ | اعجاز | کار شگفت و عجیب؛ معجزه |
| ۲۱ | خلقت | آفرینش |
| ۲۲ | نوازش | دست کشیدن از روی مهربانی |
| ۲۳ | لطیف | نرم، نازک و دلنشین |
| ۲۴ | مذاب | ذوبشده، گداخته؛ در اینجا وصفی برای آب روان |
| ۲۵ | تازهنفس | پرانرژی، خستهنشده |
| ۲۶ | استوار | محکم، پابرجا |
| ۲۷ | شتابان | با عجله، تند |
| ۲۸ | کشتزار | زمین کشاورزی، مزرعه |
| ۲۹ | پژمرده | خشکیده و بیطراوت |
| ۳۰ | سیراب | آبخورده، کسی که تشنگیاش برطرف شده |
| ۳۱ | صحرا | در این درس: دشت سرسبز و پهناور (امروزه به معنی بیابان هم هست) |
| ۳۲ | برافراشتن | بالا بردن، بلند کردن |
| ۳۳ | پرنشاط | شاداب و سرزنده |
| ۳۴ | آمین | «چنین باد»؛ واژهای که پس از دعا میگویند |
| ۳۵ | خشنودی | رضایت، شادمانی |
| ۳۶ | دیرینه | قدیمی، کهن |
| ۳۷ | خویشاوند | فامیل، نزدیک و همخون |
| ۳۸ | باری | به هر حال، خلاصه |
| ۳۹ | آدابدان | کسی که رسم و رفتار درست را میداند؛ مؤدب |
| ۴۰ | حقشناسی | قدردانی، سپاسگزاری |
| ۴۱ | وداع | خداحافظی |
| ۴۲ | سرشار | لبریز، پر |
| ۴۳ | معصوم | پاک و بیگناه |
| ۴۴ | زمزمه کردن | آهسته و زیر لب چیزی خواندن یا گفتن |
| ۴۵ | کردگار | آفریننده، خداوند |
کلمات همخانواده درس دوم فارسی هفتم
| کلمه | همخانوادهها |
|---|---|
| معرفت | عارف، معروف، معارف، تعریف |
| طبیعت | طبع، طبیعی، مطبوع |
| هیجان | مهیّج، تهییج |
| جلال | جلیل، مجلّل، جلالت |
| جاذبه | جذب، جذّاب، مجذوب |
| خالق | خلق، خلقت، مخلوق، خلایق |
| لطیف | لطف، الطاف، ملاطفت |
| احساس | حس، حساس، محسوس |
| یقین | یقینی، متیقّن |
| حق (حقشناسی) | حقیقت، حقوق، تحقیق، محقق |
| ادب | ادیب، ادبیات، آداب |
| احترام | حرمت، محترم، حرم |
| وداع | تودیع، ودیعه |
| صفا | صاف، مصفّا |
مخالف (متضاد) کلمات درس دوم فارسی هفتم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| نوجوانی | پیری |
| خستگی | آسودگی، تازهنفسی |
| تشنه | سیراب |
| زلال | گلآلود، تیره |
| سرد | گرم |
| دانایی | نادانی |
| یقین | شک، تردید |
| زیبایی | زشتی |
| لطیف | زبر، خشن |
| خشک | تر، خیس |
| پژمرده | شاداب، باطراوت |
| مرده | زنده |
| شتابان | آهسته |
| ناپدید | پدیدار، آشکار |
| خالق | مخلوق |
هممعنی (مترادف) کلمات درس دوم فارسی هفتم
| کلمه | هممعنی |
|---|---|
| معرفت | شناخت |
| زلال | صاف |
| عظمت | بزرگی |
| شکوه | جلال |
| خالق | آفریدگار، کردگار |
| خلقت | آفرینش |
| شتابان | تند، باعجله |
| پژمرده | افسرده، خشکیده |
| دیرینه | کهن، قدیمی |
| وداع | خداحافظی |
| سرشار | لبریز |
| خشنودی | رضایت |
آرایهها و نکتههای ادبی درس دوم فارسی هفتم
- اضافهی تشبیهی: در «چشمهی معرفت» شناخت به چشمه مانند شده و در «کلاس طبیعت» طبیعت به کلاس.
- تشخیص (جانبخشی): درختان دست به دعا برمیدارند، بوتهها در گوش نسیم آمین میگویند و آب، جوان و نیرومند و امیدوار توصیف شده است.
- تشبیه: نویسنده صحرا و نسیم را به مادری مهربان مانند میکند که به فرزندانش ادب میآموزد.
- مراعات نظیر: چشمه، جوی، آب، مزرعه و باغ؛ و نیز درخت، شاخه، ساقه، نهال و بوته.
- تشبیه در بیت سعدی: در بیت پایانی، هر برگ درخت به دفتری برای شناخت آفریدگار مانند شده است.
نکتههای املایی درس دوم فارسی هفتم
- معرفت: با «ع» و «ت» کشیده؛ همخانوادهی عارف.
- کنجکاوی: با «ک» و «ج» نوشته میشود.
- زلال: با «ز» آغاز میشود، نه «ذ».
- عظمت: با «ع» و «ظ» نوشته میشود.
- جلال و جاذبه: «جاذبه» با «ذ» نوشته میشود؛ همخانوادهی جذب.
- اعجاز: با «ع» و «ز» پایانی؛ همخانوادهی معجزه.
- لطیف: با «ط» نوشته میشود.
- مذاب: با «ذ»؛ همخانوادهی ذوب.
- صحرا: با «ص» و «ح» نوشته میشود.
- حقشناسی: با «ح» و «ق»؛ میان دو جزء نیمفاصله میآید.
- صفا: با «ص» نوشته میشود.
- معصوم: با «ع» و «ص» نوشته میشود.
معنی کلمات روانخوانی «کَژال»
این داستان را طاهره ایبُد نوشته است. کَژال، زنی روستایی، با کودک شیرخوارش روناک در دشت راه میرود که گرگی به آنها حمله میکند؛ جوانی به نام آزاد برای نجات کودک با گرگ درگیر میشود و با شجاعت او، روناک سالم به آغوش مادرش برمیگردد.
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | بغل زدن | در آغوش گرفتن |
| ۲ | دهکده | روستا، ده |
| ۳ | سرحال | شاداب و پرانرژی |
| ۴ | لُپ | گونه، بخش گوشتی کنار صورت |
| ۵ | قلقلک | خاراندن آرام بدن کسی برای خنداندنش |
| ۶ | قُنداقه | پارچهای که دور نوزاد میپیچند |
| ۷ | رُوله | فرزند (در زبان کردی) |
| ۸ | احوالپرسی | پرسیدن حال کسی |
| ۹ | ریگ | سنگریزه |
| ۱۰ | گالش | نوعی کفش لاستیکی |
| ۱۱ | سرازیر شدن | از سرازیری پایین رفتن |
| ۱۲ | خشکش زد | از ترس یا تعجب بیحرکت ماند |
| ۱۳ | صخره | سنگ بزرگ، کوه سنگی |
| ۱۴ | گلّه | دستهای از گوسفندان یا چارپایان |
| ۱۵ | زوزه | صدای کشیدهی گرگ و سگ |
| ۱۶ | تیغهی داس | بخش برندهی داس (ابزار درو) |
| ۱۷ | مویه | شیون و زاری، ناله و گریه |
| ۱۸ | دایه | مادر (در این داستان) |
| ۱۹ | هراسان | ترسیده، وحشتزده |
| ۲۰ | خُرناسه | صدای ناهنجاری که از گلو یا بینی بیرون میآید |
سؤالهای پرتکرار
درس دوم فارسی هفتم دربارهی چیست؟
درس «چشمهی معرفت» دربارهی نوجوانی است که به دامن طبیعت میرود، با دقت به آب و درخت و سبزه نگاه میکند و از راه این زیباییها به شناخت بیشتر آفریدگار میرسد.
پیام درس چشمهی معرفت چیست؟
طبیعت کلاس درس بزرگی است؛ اگر با دقت و کنجکاوی به آن نگاه کنیم، هم زیباییاش را بهتر درک میکنیم و هم با عظمت آفریدگار آشنا میشویم.
معنی معرفت در درس دوم فارسی هفتم چیست؟
معرفت یعنی شناخت و آگاهی. «چشمهی معرفت» یعنی شناختی که مانند آب چشمه از درون انسان میجوشد.
معنی اعجاز و مذاب در درس چشمهی معرفت چیست؟
اعجاز یعنی کار شگفت و معجزهآسا و مذاب یعنی ذوبشده و گداخته؛ نویسنده آب روان را مانند جانی ذوبشده از امید و زندگی دیده است.
یادداشت روش: فهرست واژهها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنیها با واژهنامهی پایان کتاب وارسی شد؛ معنیها را تحریریهی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.





دیدگاه شما