آخرین به‌روزرسانی: ۲۳ آبان ۱۴۰۵ — بر اساس کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵).
📚 فهرست همه‌ی درس‌ها: معنی کلمات فارسی هفتم
درس شانزدهم فارسی هفتم، «آدم آهنی و شاپرک»، نخستین درس فصل ششم کتاب («ادبیات جهان») است؛ داستانی از ویتاتو ژیلینسکای که ناهید آزادمنش آن را به فارسی ترجمه کرده است. آدم آهنیِ یک نمایشگاه فقط می‌تواند به چند سؤال از پیش برنامه‌ریزی‌شده جواب بدهد، تا اینکه شاپرکی مهربان با او دوست می‌شود. اما وقتی خطری شاپرک را تهدید می‌کند، آدم آهنی کاری جز تکرار جمله‌های برنامه‌اش از دستش برنمی‌آید و این اتفاق او را از کار می‌اندازد. در این صفحه معنی واژه‌های دشوار درس را می‌خوانید؛ برای نمونه موذیانه یعنی همراه با حیله و زیرکی، التماس یعنی خواهش و زاری و رایحه یعنی بوی خوش.
درس شانزدهم فارسی هفتم در یک نگاه
| فصل | نوع متن | نویسنده یا شاعر | پیام اصلی درس | بخش‌های همراه |
|---|---|---|---|---|
| فصل ششم: ادبیات جهان | نثر (داستان رمزی و نمادین، ترجمه) | ویتاتو ژیلینسکای؛ ترجمه‌ی ناهید آزادمنش | احساس، مهربانی و دوستی واقعی از رفتار ماشینی و تکراری ارزشمندتر است | ندارد (روان‌خوانی فصل پس از درس هفدهم آمده است) |
معنی کلمات درس شانزدهم فارسی هفتم (آدم آهنی و شاپرک)
| ردیف | کلمه | معنی |
|---|---|---|
| ۱ | سالن | تالار بزرگ |
| ۲ | نمایشگاه | جایی که چیزهایی را برای دیدن مردم به نمایش می‌گذارند |
| ۳ | جذّاب | گیرا، دیدنی و دل‌نشین |
| ۴ | وسایل | جمعِ وسیله؛ ابزارها و دستگاه‌ها |
| ۵ | مرتبه | بار، دفعه |
| ۶ | حرکات | جمعِ حرکت؛ جنبش‌ها |
| ۷ | بازوان | جمعِ بازو؛ دست‌ها |
| ۸ | تعجّب | شگفتی |
| ۹ | بازدیدکنندگان | کسانی که برای دیدن جایی یا چیزی می‌آیند |
| ۱۰ | خشن | زبر و ناهموار؛ صدای خشن یعنی صدای زمخت و گوش‌خراش |
| ۱۱ | طرّاحی | نقشه کشیدن و ساختن چیزی بر پایه‌ی یک طرح |
| ۱۲ | برنامه‌ریزی | از پیش تعیین کردن کارها و رفتارها |
| ۱۳ | شدّت | زیادی و سختی؛ «از شدّت» یعنی از زیادیِ |
| ۱۴ | به‌موقع | در زمان مناسب |
| ۱۵ | موذیانه | همراه با حیله و زیرکی، شیطنت‌آمیز |
| ۱۶ | شاپرک | پروانه‌ی کوچک |
| ۱۷ | نومیدی | ناامیدی |
| ۱۸ | شب‌پره | پروانه‌ای که شب‌ها پرواز می‌کند |
| ۱۹ | بلوط | درختی تنومند و بلند که میوه‌ی دانه‌مانند و سفت دارد |
| ۲۰ | تحسین | ستایش، آفرین گفتن |
| ۲۱ | ملاقات | دیدار |
| ۲۲ | انبوه | گروه بزرگ و فشرده، فراوان |
| ۲۳ | سرشناس | معروف، مشهور |
| ۲۴ | عصبانیّت | خشم، ناراحتی شدید |
| ۲۵ | مسخره کردن | ریشخند کردن، دست انداختن |
| ۲۶ | تشویق | دل‌گرمی دادن؛ کف زدن و آفرین گفتن |
| ۲۷ | خفّاش | جانوری پستاندار و بالدار که روزها آویزان می‌خوابد و شب‌ها پرواز می‌کند |
| ۲۸ | استراحت | آسودن، خستگی در کردن |
| ۲۹ | مؤدّبانه | با ادب |
| ۳۰ | مرتّباً | پیوسته، بارها و بارها |
| ۳۱ | آویزان | معلّق، چیزی که از جایی آویخته شده |
| ۳۲ | زمزمه | آهسته و زیر لب چیزی گفتن یا خواندن |
| ۳۳ | بی‌صبری | ناشکیبایی، بی‌تابی |
| ۳۴ | التماس | خواهش همراه با زاری |
| ۳۵ | شجاعت | دلیری |
| ۳۶ | باد در گلو انداختن | صدا را کلفت و پرهیبت کردن؛ کنایه از به خود بالیدن |
| ۳۷ | آسیب | صدمه، زیان |
| ۳۸ | بلافاصله | بی‌درنگ، فوراً |
| ۳۹ | نفس‌نفس زدن | تند و بریده‌بریده نفس کشیدن |
| ۴۰ | سکوت | خاموشی، بی‌صدایی |
| ۴۱ | حلقه زدن | دایره‌وار دور چیزی جمع شدن |
| ۴۲ | ملافه | پارچه‌ی بزرگ نازکی که روی چیزی می‌کشند |
| ۴۳ | کفن | پارچه‌ی سفیدی که مرده را در آن می‌پیچند |
| ۴۴ | رایحه | بوی خوش |
کلمات هم‌خانواده درس شانزدهم
| کلمه | هم‌خانواده‌ها |
|---|---|
| حرکت | متحرّک، تحرّک، تحریک |
| وسایل | وسیله، توسّل |
| دقّت | دقیق، دقایق |
| شدّت | شدید، تشدید |
| طرّاحی | طرح، طرّاح، مطرح |
| موقع | وقوع، واقعه، واقع |
| ملاقات | لقا، تلاقی |
| تشویق | شوق، مشتاق، اشتیاق |
| اشتباه | شبیه، شباهت، تشبیه |
| مسخره | تمسخر |
| مرتّباً | ترتیب، مرتّب، رتبه |
| شجاعت | شجاع، تشجیع |
| احساس | حس، حسّاس، محسوس |
| حاکم | حکم، حکومت، محکوم |
| سکوت | ساکت، مسکوت |
مخالف (متضاد) کلمات درس شانزدهم
| کلمه | مخالف |
|---|---|
| بزرگ‌تر | کوچک‌تر |
| خشن | نرم، لطیف |
| نومیدی | امیدواری |
| ریز | درشت |
| سنگین | سبک |
| تازه | کهنه |
| شجاعت | ترس |
| سکوت | سروصدا، هیاهو |
| درست | غلط |
| شیرین | تلخ |
| سفید | سیاه |
| خوشحالی | ناراحتی |
| مرگ | زندگی |
| داخل | بیرون |
هم‌معنی (مترادف) کلمات درس شانزدهم
| کلمه | هم‌معنی |
|---|---|
| شاپرک | پروانه |
| سرشناس | مشهور، معروف |
| انبوه | فراوان، بسیار |
| ملاقات | دیدار |
| آسیب | صدمه، زیان |
| شجاعت | دلیری |
| التماس | خواهش، زاری |
| رایحه | بوی خوش |
| مسخره کردن | ریشخند کردن |
| بلافاصله | بی‌درنگ |
| عصبانیّت | خشم |
| مرتبه | بار، دفعه |
آرایه‌ها و نکته‌های ادبی درس شانزدهم
- داستان نمادین: آدم آهنی نماد آدم‌هایی است که بی‌احساس و ماشینی رفتار می‌کنند و شاپرک نماد آدم‌های مهربان و پراحساس.
- تشخیص (جان‌بخشی): آدم آهنی و شاپرک مثل انسان حرف می‌زنند، فکر می‌کنند و ناراحت می‌شوند.
- تشبیه: شاپرکِ زخمی که دور خودش می‌چرخد به فرفره مانند شده است.
- تشبیه: ملافه‌ی سفیدی که روی آدم آهنی کشیده‌اند به کفن تشبیه شده است.
- کنایه: «قلبش فشرده شد» کنایه از غم و ناراحتی شدید است.
نکته‌های املایی درس شانزدهم
- جذّاب: با «ذ» و تشدید.
- تعجّب: با «ع» و تشدید روی «ج».
- طرّاحی: با «ط»؛ هم‌خانواده‌ی طرح.
- شدّت: با تشدید روی «د».
- موذیانه: با «ذ» نوشته می‌شود.
- بلوط: با «ط» در پایان.
- تحسین: با «ح» و «س».
- خفّاش: تشدید روی «ف».
- مؤدّبانه: همزه روی «و» و تشدید روی «د».
- مرتّباً: تنوین به شکل «اً» نوشته و «ـَن» خوانده می‌شود.
- التماس: با «س»، نه «ث» یا «ص».
- رایحه و ملافه: «رایحه» با «ح» و «ملافه» با «ف» نوشته می‌شود.
سؤال‌های پرتکرار
درس آدم آهنی و شاپرک فارسی هفتم درباره‌ی چیست؟
داستان دوستی آدم آهنیِ یک نمایشگاه با شاپرکی مهربان است. آدم آهنی کم‌کم احساس تازه‌ای پیدا می‌کند، اما چون فقط جمله‌های برنامه‌ریزی‌شده را می‌تواند بگوید، هنگام خطر نمی‌تواند به دوستش کمک کند.
پیام درس آدم آهنی و شاپرک چیست؟
پیام درس این است که احساس، مهربانی و توجه به دیگران ارزش آدم را می‌سازد و رفتار ماشینی و تکراری، هر قدر هم تماشایی باشد، جای دوستی واقعی را نمی‌گیرد.
معنی موذیانه چیست؟
«موذیانه» یعنی همراه با حیله و شیطنت؛ در درس، آدم آهنی گاهی با چشمش موذیانه چشمک می‌زند.
شاپرک یعنی چه؟
«شاپرک» یعنی پروانه‌ی کوچک؛ در درس، شاپرک خودش را پروانه یا شب‌پره معرفی می‌کند.
یادداشت روش: فهرست واژه‌ها از متن درس در کتاب فارسی هفتم (چاپ ۱۴۰۵) استخراج و معنی‌ها با واژه‌نامه‌ی پایان کتاب وارسی شد؛ معنی‌ها را تحریریه‌ی جوان ایرانی به زبان ساده نوشته است. اگر کتاب شما چاپ دیگری است، ملاک کتاب و معلم است.
دیدگاه شما